Cá là thực phẩm lý tưởng dành cho mùa đông. Nó chứa nhiều đạm giúp giữ ấm cơ thể. Tuy nhiên, không phải loại cá nào cũng an toàn. Có những loại cá tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng cao hơn vào mùa lạnh, nếu ăn thường xuyên có thể thể gây hại cho sức khỏe.
Cá nước ngọt sống trong môi trường nhiều bùn
Những loại cá sống trong bùn điển hình là cá mè hoa, cá mè trắng, ngoài ra còn có lươn. Vào mùa đông, nhiệt độ nước giảm xuống, quá trình trao đổi chất của cá cũng chậm lại. Chúng thường xuyên sống sát đáy - là nơi bùn lắng đọng và dễ tích tụ các kim loại nặng như chì, thủy ngân và nhiều chất ô nhiễm khác.
Nghiên cứu cho thấy lươn tự nhiên sống ở các khu vực có nguy cơ ô nhiễm do thuốc trừ sâu hoặc chất thải công nghiệp có thể chứa hàm lượng kim loại nặng cao hơn nhiều lần so với lươn nuôi. Môi trường bùn đất cũng chứa nhiều loại ký sinh trùng. Khi chế biến lươn hay các loại cá sống ở bùn đất, nếu không được nấu chín kỹ, các loại ký sinh trùng sẽ không được tiêu diệt hoàn toàn và đi vào cơ thể con người.
Khi chọn cá, nếu thấy cá có mùi bùn tanh nồng, khó chịu thì tốt nhất không nên mua. Đó là dấu hiệu cho thấy cá sống trong môi trường ô nhiễm, có thể chứa các chất gây hại. Ngoài ra, không nên mua các có mang sẫm màu, nhớt đục, thịt cá mềm nhũn, không có độ đàn hồi.
Cá có bề mặt kém bóng, vẩy xỉn màu
Tình trạng này thường gặp ở các loại cá trê hoặc cá chép được nuôi ở môi trường nước ao bị ô nhiễm. Vảy cá có thể phản ánh trực tiếp môi trường sống của nó. Cá sinh trưởng trong môi trường nước bẩn, chứa nhiều chất độc hại sẽ có phần vảy xỉn màu, các đốm lạ hoặc vết viêm loét có thể xuất hiện trên mình cá.
Đặc biệt, với cá trê, vốn là loại ăn tạp, chúng có thể hấp thụ các kim loại nặng như asen, cadimi. Các chất này đều có ảnh hưởng không tốt tới chức năng thận của con người.
Khi đi chợ, tốt nhất nên lựa những con cá có bề mặt sáng, vảy còn nguyên vẹn, bám chắc vào thân, da không bị trầy xước và bơi khỏe.
Cá làm sẵn để lâu
Nhiều loại cá được làm sẵn và đem ra bày bán để người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn, không tốn nhiều công xử lý khi mua về. Vào mùa đông, dù nhiệt độ môi trường có xuống thấp nhưng các loại vi khuẩn vẫn có thể phát triển nếu cá không được bảo quản đúng cách. Để kéo dài thời gian sử dụng cho cá, một số nơi còn dùng hóa chất để giữ cho thịt cá tươi ngon. Điều này cực kỳ nguy hiểm đối với sức khỏe của người sử dụng.
Để đảm bảo an toàn, bạn nên mua cá tươi sống sau đó nhờ người bán làm ngay tại chỗ. Nếu mua cá đã mổ nên chú ý đến độ đàn hồi của thịt cá, không mua các bị chảy nhớt, thịt mềm nát. Cá mua về nên chế biến càng sớm càng tốt.
Cá biển cỡ lớn
Các loại cá biển cỡ lớn như cá thu lớn, cá mập, cá kiếm có vị trí cao trong chuỗi thức ăn. Chúng là loài săn mồi kích thước lớn, tuổi thọ cao nên thường chứa lượng thủy nhân cao hơn các loại cá nhỏ có thời gian sinh trưởng ngắn. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng cá biển lớn có thể chứa lượng methyl thủy ngân vượt ngưỡng an toàn. Chất này đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai, có thể tác động tới hệ thần kinh.
Với nhóm cá biển lớn, các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế ăn, nhất là vào mùa đông. Các lựa chọn an toàn hoàn, nguy cơ nhiễm thủy ngân thấp hơn mà người tiêu dùng có thể lựa chọn là cá mòi, cá nục nhỏ, cá hồi.
