Theo Điều 3 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, có 4 trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm y tế. Cụ thể, các cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động sẽ không bị xử lý khi việc chậm đóng xuất phát từ lý do bất khả kháng do cơ quan có thẩm quyền công bố, bao gồm:
Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác gây ảnh hưởng trực tiếp, nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước công bố, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính.
Tình trạng khẩn cấp theo quy định pháp luật, gây tác động đột ngột đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.
Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.
Như vậy, trong những trường hợp trên, việc chậm hoặc chưa đóng bảo hiểm y tế sẽ không bị xem là hành vi trốn đóng.
Xác định số tiền phải nộp và hoàn trả chi phí trong trường hợp chậm, trốn đóng bảo hiểm y tế
Theo Điều 4 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động chậm hoặc trốn đóng bảo hiểm y tế phải nộp số tiền tương ứng cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Công thức tính như sau:
Cđt = Pst x n x 0,03%
Trong đó:
-
Cđt: Số tiền phải đóng bổ sung do chậm, trốn đóng trong tháng t.
-
Pst: Số tiền phát sinh phải đóng của tháng t.
-
n: Số ngày chậm hoặc trốn đóng.
Ngoài ra, người sử dụng lao động còn có trách nhiệm hoàn trả chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế cho người lao động trong thời gian chưa được cấp thẻ do chậm hoặc trốn đóng. Người lao động, thân nhân hoặc đại diện hợp pháp cần nộp hồ sơ theo quy định tại Điều 55 Nghị định 188/2025/NĐ-CP.
Trong vòng 40 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, đơn vị sử dụng lao động phải thanh toán chi phí cho người lao động. Cơ sở y tế có trách nhiệm cung cấp bảng kê chi phí và hóa đơn hợp pháp để làm căn cứ hoàn trả.
Biện pháp xử lý hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế
Theo Điều 49 Luật Bảo hiểm y tế 2008 (sửa đổi 2024), hành vi trốn đóng bảo hiểm y tế sẽ bị áp dụng các biện pháp:
-
Bắt buộc nộp đủ số tiền trốn đóng và tiền lãi tính theo mức 0,03%/ngày.
-
Xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự (tùy mức độ).
-
Không được xem xét danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.
Lưu ý: Người sử dụng lao động chậm hoặc trốn đóng bảo hiểm y tế phải hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi mà người lao động đã tự chi trả trong thời gian không có thẻ bảo hiểm y tế.
