Không chỉ cà phê hay trà đặc, một số món ăn và thực phẩm chức năng được sử dụng hằng ngày cũng có thể liên quan đến tình trạng khó ngủ, ngủ không sâu giấc. Đáng chú ý, những thực phẩm gây mất ngủ này đôi khi lại xuất hiện trong bữa tối hoặc được dùng với mục đích chăm sóc sức khỏe.
Thức ăn cay
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Psychology đã khảo sát 1.082 sinh viên với độ tuổi trung bình khoảng 20, nhằm tìm hiểu mối liên hệ giữa chế độ ăn uống, chất lượng giấc ngủ và trải nghiệm giấc mơ. Người tham gia được đánh giá bằng Chỉ số chất lượng giấc ngủ Pittsburgh cùng Chỉ số rối loạn ác mộng.
Kết quả hơn 40% người tham gia nhận thấy việc ăn vặt muộn hoặc sử dụng một số thực phẩm có tác động đến giấc ngủ. Khoảng 24,7% cho biết họ ngủ kém hơn sau khi dùng một số nhóm thực phẩm, phổ biến là món tráng miệng, sản phẩm từ sữa và thức ăn cay.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ghi nhận mối liên hệ giữa thức ăn cay và giấc ngủ kém, chưa đủ bằng chứng để khẳng định mọi món cay đều trực tiếp gây mất ngủ. Mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau tùy từng người.
Món tráng miệng
Các món tráng miệng cũng nằm trong danh sách thực phẩm gây mất ngủ được đề cập trong nghiên cứu trên tạp chí Frontiers in Psychology. Khoảng 24,7% người tham gia cho biết một số thực phẩm khiến họ ngủ kém hơn, trong đó có món tráng miệng.
Đáng chú ý, nhóm thực phẩm này còn xuất hiện trong những báo cáo liên quan đến giấc mơ đáng sợ. Dù vậy, các nhà khoa học chưa thể kết luận món tráng miệng là nguyên nhân trực tiếp gây mất ngủ hay ác mộng.
Món tráng miệng cũng là một trong những thực phẩm gây mất ngủ nếu ăn sát giờ nghỉ ngơi.
Sữa và các sản phẩm từ sữa
Nhiều người thường uống sữa trước giờ ngủ với kỳ vọng giúp cơ thể thư giãn. Thế nhưng, sữa và sản phẩm từ sữa lại là nhóm thực phẩm gây mất ngủ được một số người tham gia nghiên cứu nhắc đến khi mô tả tình trạng ngủ kém.
Sữa và chế phẩm từ sữa cũng nằm trong nhóm thực phẩm có liên quan đến những giấc mơ tiêu cực. Nếu cơ thể không dung nạp lactose, bạn có thể bị đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy, từ đó khiến giấc ngủ bị gián đoạn.
Thực phẩm chức năng chứa caffeine
Không chỉ đồ uống, caffeine còn có thể xuất hiện trong một số loại thực phẩm chức năng, đặc biệt là sản phẩm dùng trước khi tập luyện, hỗ trợ giảm cân hoặc tăng năng lượng. Đây là nhóm thực phẩm chức năng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ nếu được sử dụng quá gần giờ đi ngủ.
Theo TS. Pieter A. Cohen, phó giáo sư y học tại Trường Y Harvard, một số sản phẩm có ghi caffeine trên nhãn nhưng không phải loại nào cũng công bố rõ hàm lượng. Thậm chí, có sản phẩm chứa caffeine nhưng thông tin trên bao bì không thể hiện đầy đủ, khiến người dùng khó xác định lượng chất kích thích đã nạp vào cơ thể.
Với những người đang tìm hiểu thực phẩm gây mất ngủ, việc kiểm tra kỹ nhãn sản phẩm là bước cần thiết, nhất là khi sử dụng các loại thực phẩm chức năng vào buổi chiều hoặc tối. Chuyển thời điểm dùng sang sớm hơn trong ngày có thể giúp hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Vitamin B12
Vitamin B12 cần thiết cho chức năng thần kinh, quá trình hình thành hồng cầu và sản sinh năng lượng. Chất này cũng có liên quan đến melatonin - hormone tham gia điều chỉnh chu kỳ ngủ - thức.
Tuy nhiên, tác động của vitamin B12 đối với giấc ngủ không hoàn toàn thống nhất. Một nghiên cứu nhỏ trên người trưởng thành khỏe mạnh cho thấy vitamin B12 có thể ảnh hưởng đến nồng độ melatonin. Trong đó, dạng methylcobalamin có liên quan đến thời lượng ngủ ngắn hơn, dù chưa cho thấy chất lượng giấc ngủ kém hơn nói chung.
Vì vậy, vitamin B12 có thể được xem là nhóm cần lưu ý khi đánh giá các yếu tố liên quan đến mất ngủ. Tuy nhiên, vẫn chưa thể khẳng định đây là thực phẩm gây mất ngủ đối với tất cả mọi người.
Vitamin tổng hợp
Vitamin tổng hợp là nhóm sản phẩm có thể liên quan đến tình trạng rối loạn giấc ngủ, một phần vì nhiều sản phẩm có chứa vitamin B12. Một nghiên cứu cho thấy người dùng vitamin tổng hợp có thể rơi vào tình trạng mất ngủ và thức giấc giữa đêm nhiều hơn so với những người không dùng.
Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo không nên xem kết quả này là bằng chứng chắc chắn. Nghiên cứu đơn lẻ không thể chứng minh vitamin tổng hợp trực tiếp gây mất ngủ, nhất là khi thành phần và liều lượng trong từng sản phẩm có thể khác nhau.
Vitamin tổng hợp là nhóm sản phẩm có liên quan đến tình trạng mất ngủ.
Không phải thực phẩm gây mất ngủ nào cũng là “thủ phạm”
Bên cạnh việc nhận diện thực phẩm gây mất ngủ, thời điểm ăn cũng là yếu tố cần chú ý. Nghiên cứu cho thấy ăn vặt vào đêm muộn nói chung có liên quan đến số lượng giấc mơ tiêu cực và ác mộng nhiều hơn.
Một số người có cơ địa nhạy cảm với thực phẩm, chẳng hạn không dung nạp lactose, có thể gặp triệu chứng tiêu hóa khiến họ tỉnh giấc hoặc ngủ không sâu. Các vấn đề như trào ngược dạ dày thực quản và hội chứng ruột kích thích cũng gây rối loạn giấc ngủ.
Các nhà khoa học hiện chưa kết luận một loại thực phẩm cụ thể trực tiếp gây mất ngủ hoặc gặp ác mộng. Việc theo dõi món ăn, thời điểm sử dụng và phản ứng của cơ thể có thể giúp mỗi người nhận diện yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ của mình chính xác hơn.
