Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Psychology đã xem xét mối liên hệ giữa thực phẩm, giấc ngủ và trải nghiệm giấc mơ. Các nhà nghiên cứu khảo sát 1.082 sinh viên, độ tuổi trung bình khoảng 20.
Những người tham gia được đánh giá chất lượng giấc ngủ bằng Chỉ số chất lượng giấc ngủ Pittsburgh, đồng thời trả lời các câu hỏi về ác mộng, chế độ ăn uống, tình trạng dị ứng hoặc không dung nạp thực phẩm và những thay đổi mà họ nhận thấy sau khi ăn một số loại thực phẩm.
Đồ ngọt, sữa và món cay được nhắc đến nhiều
Kết quả cho thấy hơn 40% người tham gia nhận thấy việc ăn uống, đặc biệt là ăn vặt vào đêm muộn, có ảnh hưởng nhất định đến giấc ngủ hoặc giấc mơ.
Khoảng 20% cho rằng một số thực phẩm như trái cây, rau củ và trà thảo dược giúp họ ngủ tốt hơn. Ngược lại, 24,7% cho biết có những loại thực phẩm khiến chất lượng giấc ngủ giảm sút.
Trong nhóm này, món tráng miệng, các sản phẩm từ sữa và thức ăn cay là những thực phẩm thường được đề cập.
Đáng chú ý hơn, khi các nhà nghiên cứu tập trung vào những giấc mơ đáng sợ, sản phẩm từ sữa và món tráng miệng tiếp tục nằm trong nhóm thực phẩm được người tham gia cho rằng có liên quan đến ác mộng.
Điều này không có nghĩa ăn một miếng bánh ngọt hay uống một cốc sữa trước khi ngủ chắc chắn sẽ khiến bạn gặp ác mộng. Các nhà khoa học mới chỉ ghi nhận mối liên hệ dựa trên trải nghiệm mà người tham gia tự báo cáo, chứ chưa chứng minh được quan hệ nhân quả.
Ăn vặt quá muộn có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ
Thời điểm ăn cũng là yếu tố đáng chú ý.
Nghiên cứu cho thấy những người thường xuyên ăn vặt vào ban đêm có xu hướng báo cáo nhiều giấc mơ tiêu cực và ác mộng hơn. Trong khi đó, những người hiếm khi ăn vặt vào đêm muộn lại có xu hướng nhớ lại giấc mơ nhiều hơn.
Một bữa ăn quá gần giờ ngủ có thể khiến cơ thể vẫn phải hoạt động để tiêu hóa trong khi đáng lẽ đang bước vào trạng thái nghỉ ngơi. Với những người nhạy cảm với một số loại thực phẩm, cảm giác đầy bụng, khó tiêu hoặc khó chịu về đường tiêu hóa cũng có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn.
Vì vậy, nếu thường xuyên thức giấc giữa đêm, ngủ không sâu hoặc liên tục có những giấc mơ khó chịu, việc theo dõi thời điểm ăn tối và những món đã sử dụng trước khi ngủ có thể là một cách đơn giản để tìm ra yếu tố liên quan.
Không dung nạp lactose là một điểm đáng chú ý
Một phát hiện khác của nghiên cứu liên quan đến tình trạng không dung nạp lactose.
Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa. Ở người không dung nạp lactose, cơ thể không tiêu hóa hoàn toàn chất này, từ đó có thể xuất hiện các triệu chứng như đầy hơi, chướng bụng, đau bụng hoặc tiêu chảy sau khi sử dụng sữa và một số sản phẩm từ sữa.
Trong nhóm những người cho rằng thực phẩm làm ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ, 29,6% cho biết họ không dung nạp lactose. Tỷ lệ này ở nhóm không nhận thấy thực phẩm gây gián đoạn giấc ngủ là 19,5%.
Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy những người không dung nạp lactose, đặc biệt là những người có triệu chứng tiêu hóa rõ rệt và thường xuyên bị tỉnh giấc, có xu hướng báo cáo nhiều ác mộng hơn.
Một khả năng được đưa ra là cảm giác khó chịu về thể chất có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và trải nghiệm giấc mơ. Khi một người liên tục thức giấc vì các triệu chứng tiêu hóa hoặc ác mộng, giấc ngủ bị gián đoạn cũng có thể khiến họ cảm thấy mệt mỏi hơn vào ngày hôm sau.
Vì sao vấn đề tiêu hóa có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ?
Mối liên hệ giữa hệ tiêu hóa và giấc ngủ không phải là vấn đề hoàn toàn mới.
Một số rối loạn tiêu hóa có thể khiến người bệnh khó chịu hoặc thức giấc vào ban đêm. Chẳng hạn, người bị trào ngược dạ dày thực quản có thể xuất hiện các triệu chứng khi nằm xuống, từ đó làm giấc ngủ bị gián đoạn.
Khi giấc ngủ liên tục bị phá vỡ, cảm giác mệt mỏi và chất lượng nghỉ ngơi cũng có thể bị ảnh hưởng. Những thay đổi này có thể khiến trải nghiệm giấc mơ trở nên rõ ràng hoặc khó chịu hơn ở một số người.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa yếu tố có thể góp phần làm giấc ngủ kém và nguyên nhân trực tiếp gây mất ngủ hoặc ác mộng. Không phải ai ăn đồ ngọt, uống sữa hay ăn cay vào buổi tối cũng gặp tình trạng tương tự.
Chưa thể nói thực phẩm trực tiếp gây ác mộng
Các tác giả nhấn mạnh rằng nghiên cứu hiện tại chưa đủ cơ sở để kết luận một loại thực phẩm cụ thể trực tiếp gây ra ác mộng hoặc mất ngủ.
Một hạn chế quan trọng là dữ liệu chủ yếu dựa trên câu trả lời của người tham gia. Mỗi người có thể có khả năng ghi nhớ và đánh giá trải nghiệm ăn uống, giấc ngủ khác nhau.
Ngoài ra, phần lớn đối tượng nghiên cứu là sinh viên trẻ, vì vậy kết quả chưa chắc phản ánh chính xác trải nghiệm của người trung niên, người cao tuổi hoặc những nhóm có thói quen ăn uống khác biệt.
Nhóm nghiên cứu dự kiến tiếp tục thực hiện các nghiên cứu có đối chứng, trong đó so sánh những người sử dụng sản phẩm từ sữa với nhóm sử dụng thực phẩm đối chứng. Đây có thể là bước quan trọng để xác định rõ hơn liệu một số thực phẩm có thực sự tác động đến giấc ngủ và giấc mơ hay chỉ liên quan đến chúng.
Nếu thường xuyên mất ngủ, nên chú ý bữa ăn buổi tối
Với những người thường xuyên ngủ không ngon, có thể thử theo dõi trong vài ngày hoặc vài tuần xem tình trạng này có xuất hiện sau một số món ăn nhất định hay không.
Đặc biệt, nên lưu ý các bữa ăn quá sát giờ ngủ, đồ ngọt, món cay, sản phẩm từ sữa hoặc những thực phẩm từng khiến cơ thể khó chịu. Nếu nhận thấy một món ăn luôn đi kèm với đầy bụng, đau bụng, trào ngược hoặc thức giấc ban đêm, việc điều chỉnh thời điểm và lượng ăn có thể hữu ích.
Nếu tình trạng mất ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc ác mộng kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt ban ngày, không nên chỉ quy nguyên nhân cho thực phẩm. Khi đó, việc tìm kiếm nguyên nhân cùng bác sĩ hoặc chuyên gia y tế sẽ phù hợp hơn.
