Rất nhiều người khi bị mất ngủ, tê bì tay chân hay chuột rút về đêm đều có chung một phản xạ: tự mua magie về uống hoặc yêu cầu bác sĩ kê đơn. Tuy nhiên, theo các bác sĩ nội tiết, mất ngủ là một triệu chứng có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau, và thiếu magie chỉ là một khả năng trong số đó, không phải lý do mặc định cho mọi trường hợp.
Mất ngủ có thực sự vì thiếu magie?
Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết gần đây ông tiếp nhận không ít bệnh nhân chủ động đề nghị được kê magie vì nghĩ rằng đây là nguyên nhân gây mất ngủ, tê bì chân tay hay chuột rút. Theo ông, đây là một sự nhầm lẫn khá phổ biến trong cộng đồng.
Bác sĩ Tuấn khẳng định không thể chẩn đoán thiếu magie nếu chỉ dựa vào cảm giác mất ngủ, tê tay hay mỏi chân. Bởi vì những triệu chứng này còn có thể do thiếu calci, rối loạn kali, thiếu vitamin B12, bệnh thần kinh ngoại biên ở người đái tháo đường, hội chứng ống cổ tay, rối loạn lo âu, bệnh tuyến giáp hoặc đơn giản là stress kéo dài.
Mất ngủ có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, không chỉ riêng việc thiếu hụt magie.
Ai thực sự cần lo lắng về việc thiếu magie?
Không phải ai mất ngủ hay tê bì tay chân cũng thiếu magie. Nguy cơ hạ magie trong máu thường cao hơn ở một số người, chẳng hạn:
- Người dùng thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ức chế bơm proton dạ dày trong thời gian dài
- Người tiêu chảy mạn tính
- Người nghiện rượu
- Người suy dinh dưỡng
- Bệnh nhân mắc bệnh thận (mất magie qua nước tiểu)
- Người đái tháo đường (thường kiểm soát đường huyết kém)
Khi magie trong máu hạ, cơ thể có thể xuất hiện các dấu hiệu như run tay, yếu cơ, chuột rút, co cứng cơ, thậm chí rối loạn nhịp tim trong trường hợp nặng. Dù vậy, phần lớn các ca thiếu hụt mức độ nhẹ lại gần như không có biểu hiện rõ ràng, khiến việc tự chẩn đoán tại nhà càng khó chính xác.
Bổ sung magie có cải thiện mất ngủ không?
Với người thực sự thiếu magie, việc bổ sung có thể giúp ổn định hoạt động thần kinh - cơ, hỗ trợ điều chỉnh tình trạng hạ kali hoặc hạ calci đi kèm. Tuy nhiên, nếu nồng độ magie trong cơ thể vẫn ở mức bình thường, việc uống thêm gần như không mang lại lợi ích đáng kể cho giấc ngủ.
Một số nghiên cứu ghi nhận viên uống magie có thể hỗ trợ người thiếu magie hoặc người lớn tuổi bị mất ngủ nhẹ, nhưng bằng chứng chưa đủ để xem đây là phương pháp điều trị mất ngủ. Muốn cải thiện lâu dài, bệnh nhân cần được xác định đúng nguyên nhân và điều chỉnh từ thói quen ngủ, stress đến bệnh lý nền hay lạm dụng caffeine.
Phụ nữ sau 40 tuổi mất ngủ: Vấn đề không chỉ nằm ở magie
Ở nhóm phụ nữ trung niên, tình trạng mất ngủ, tim đập nhanh hay hồi hộp về đêm càng dễ bị quy chụp cho việc thiếu magie. Theo ThS.BS Nguyễn Vũ Bình, giảng viên Đại học Y Hà Nội, magie không phải loại vi chất dễ thiếu ở người có chế độ ăn tương đối đầy đủ, bởi dưỡng chất này vốn xuất hiện nhiều trong rau xanh đậm, các loại đậu, hạt và ngũ cốc.
Sự sụt giảm estrogen sau tuổi 40 là một trong những nguyên nhân khiến phụ nữ trung niên dễ mất ngủ.
Theo Bác sĩ Bình, nguyên nhân sâu xa khiến phụ nữ sau 40 tuổi mất ngủ, bồn chồn, hay tỉnh giấc lúc nửa đêm thường là thiếu hụt omega 3, sụt giảm nội tiết tố estrogen và suy giảm glutathione - chất chống oxy hóa nội sinh do gan sản xuất. Khi estrogen giảm mạnh sau tuổi 40, hàng loạt xáo trộn có thể xảy ra cùng lúc, trong đó có mất ngủ, bốc hỏa và cáu gắt.
Bên cạnh đó, khi khả năng sản xuất glutathione của gan suy yếu theo tuổi tác, giấc ngủ cũng trở nên kém sâu hơn, kèm theo mệt mỏi kéo dài và da sạm màu. Nhiều phụ nữ tỉnh giấc lúc 2 - 3 giờ sáng, tim đập nhanh, chuột rút nhẹ thực chất đang gặp các vấn đề như stress mạn tính, gan nhiễm mỡ hoặc rối loạn nội tiết, chứ không đơn thuần là thiếu magie.
Nên bổ sung magie như thế nào cho đúng?
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, nguồn magie tốt nhất vẫn nên đến từ thực phẩm chứ không phải viên uống. Những loại hạt như hạnh nhân, hạt điều, hạt bí, các loại đậu, rau lá xanh, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, gạo lứt, cacao, cá và sữa chua đều là nguồn magie dồi dào mà cơ thể có thể hấp thụ tốt.
Nếu buộc phải dùng viên uống, bạn cần có chỉ định từ bác sĩ, uống sau ăn để giảm nguy cơ tiêu chảy, tránh tự ý dùng liều cao kéo dài và đặc biệt thận trọng với người có bệnh thận. Các dạng magie khác nhau cũng có khả năng dung nạp khác nhau, chẳng hạn như:
- Magie oxide giá rẻ nhưng dễ gây rối loạn tiêu hóa
- Magie citrate có thể gây nhuận tràng
- Magie glycinate thường được cơ thể dung nạp tốt hơn
Riêng với phụ nữ trung niên, ThS.BS Nguyễn Vũ Bình khuyến nghị nên ưu tiên theo thứ tự: đảm bảo đủ đạm và chất béo tốt, bổ sung omega 3 đều đặn, đánh giá tình trạng nội tiết nếu có rối loạn giấc ngủ, hỗ trợ chức năng gan để tăng sản xuất glutathione. Phụ nữ sau 40 chỉ cân nhắc bổ sung magie sau cùng khi thực sự có chỉ định từ bác sĩ.
Bổ sung magie chỉ thực sự có ý nghĩa khi cơ thể đang thiếu hụt vi chất này.
Khi nào cần đi khám vì mất ngủ kéo dài?
Cả hai bác sĩ đều thống nhất rằng, khi mất ngủ, tê bì tay chân hay chuột rút kéo dài, người bệnh nên đi khám để được tư vấn kỹ về bệnh sử, thuốc đang dùng, bệnh nền, chế độ ăn và tình trạng stress. Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra các chỉ số điện giải như magie, calci, kali, natri, chức năng thận, đường máu hay chức năng tuyến giáp để tìm đúng nguyên nhân.
Cơ thể con người không vận hành theo kiểu thấy triệu chứng gì thì bổ sung ngay chất đó. Với đa số người bị mất ngủ, giải pháp bền vững vẫn là ăn uống lành mạnh, vận động hợp lý, kiểm soát tốt bệnh nền và thăm khám sớm khi các dấu hiệu bất thường kéo dài, thay vì chỉ trông chờ vào một viên magie.
