Acid uric cao có thể diễn tiến âm thầm
Khi nhắc đến acid uric cao, nhiều người thường nghĩ ngay đến bệnh gout với những cơn đau dữ dội, khớp sưng đỏ, nóng và thường xuất hiện ở ngón chân cái. Tuy nhiên, tăng acid uric máu có thể tồn tại trong một thời gian mà chưa gây ra cơn gout điển hình.
Acid uric là sản phẩm được tạo ra khi cơ thể phân giải purin. Phần lớn acid uric được đào thải qua thận. Khi cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc thận đào thải không đủ, nồng độ acid uric trong máu có thể tăng.
Nếu kéo dài, acid uric có thể hình thành các tinh thể urat và lắng đọng tại khớp hoặc một số mô. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là nhiều người tăng acid uric hoàn toàn không có triệu chứng. Vì vậy, những biểu hiện dưới đây chỉ nên được xem là dấu hiệu cần chú ý, không phải căn cứ để tự kết luận mình bị tăng acid uric.
1. Đau gót chân hoặc vùng gân Achilles kéo dài
Đau gót chân thường được liên tưởng đến việc đi bộ nhiều, đứng lâu, vận động quá sức hoặc các vấn đề về gân. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tinh thể urat có thể lắng đọng ở các mô quanh khớp và gân, trong đó có vùng gân Achilles.
Nếu cảm giác đau kéo dài, tái diễn hoặc không cải thiện dù đã giảm vận động, người bệnh không nên chỉ tự cho rằng đó là hậu quả của tuổi tác hay vận động.
Đặc biệt, nếu đau gót chân xuất hiện cùng những biểu hiện bất thường khác ở các khớp, việc kiểm tra sức khỏe sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác hơn.
2. Đau cổ tay hoặc khớp không rõ nguyên nhân
Gout không chỉ liên quan đến ngón chân cái. Tinh thể urat có thể lắng đọng ở nhiều khớp khác nhau, trong đó có cổ tay, bàn tay, đầu gối hoặc khuỷu tay.
Những cơn đau khớp kéo dài nhưng không xác định được nguyên nhân đôi khi dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể nghĩ rằng mình bị đau do làm việc nhiều, vận động sai tư thế hoặc đơn giản là tuổi tác.
Tuy nhiên, nếu tình trạng đau, sưng hoặc cứng khớp lặp đi lặp lại, đặc biệt ở người có tiền sử acid uric cao, nên trao đổi với bác sĩ để tìm nguyên nhân thay vì tự sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài.
3. Khó chịu hoặc đau âm ỉ vùng thắt lưng
Thận đóng vai trò quan trọng trong việc đào thải acid uric. Khi acid uric tăng kéo dài, nguy cơ hình thành tinh thể urat và sỏi tiết niệu có thể tăng ở một số người.
Vì vậy, cảm giác đau hoặc khó chịu vùng lưng, hông có thể khiến người bệnh nghĩ đến vấn đề ở thận. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của acid uric cao.
Đau thắt lưng còn có thể xuất phát từ cột sống, cơ bắp, tư thế sinh hoạt hoặc nhiều nguyên nhân khác. Nếu đau kéo dài, tái phát hoặc đi kèm tiểu buốt, tiểu máu, sốt hay những thay đổi bất thường khi đi tiểu, cần được khám để xác định nguyên nhân.
4. Thường xuyên mệt mỏi, uể oải vào buổi sáng
Một số người có acid uric tăng có thể phàn nàn về cảm giác thiếu năng lượng hoặc mệt mỏi. Tuy nhiên, đây là biểu hiện rất phổ biến và không thể dùng riêng lẻ để nhận biết tình trạng acid uric cao.
Một người ngủ không đủ giấc, thường xuyên căng thẳng, thiếu máu, rối loạn tuyến giáp hoặc mắc một số bệnh lý chuyển hóa cũng có thể thức dậy với cảm giác mệt mỏi.
Do đó, nếu tình trạng uể oải kéo dài dù đã ngủ đủ và sinh hoạt tương đối điều độ, nên tìm nguyên nhân thay vì mặc định đó là do acid uric.
5. Khó tập trung, cảm giác đầu óc kém minh mẫn
“Brain fog” hay cảm giác đầu óc chậm chạp, khó tập trung đôi khi được nhắc đến trong các bài viết về acid uric cao. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy đây không phải triệu chứng đặc hiệu để nhận biết tăng acid uric máu.
Khó tập trung có thể liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, chế độ ăn uống, sử dụng thiết bị điện tử quá nhiều hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Vì vậy, nếu thường xuyên gặp tình trạng này, việc đánh giá tổng thể sức khỏe sẽ có giá trị hơn việc chỉ kiểm tra acid uric.
Không có cơn gout vẫn có thể tăng acid uric
Điều quan trọng nhất là không nên chờ đến khi xuất hiện cơn gout mới quan tâm đến acid uric. Ngược lại, cũng không nên dựa vào một triệu chứng đơn lẻ như đau gót chân, đau lưng hay mệt mỏi để kết luận mình đang bị tăng acid uric.
Xét nghiệm máu là cách thông dụng để kiểm tra nồng độ acid uric. Kết quả cần được bác sĩ đánh giá trong bối cảnh tổng thể, bởi nồng độ acid uric có thể thay đổi theo chế độ ăn, thuốc đang sử dụng, chức năng thận và nhiều yếu tố khác.
Với những người đã từng có acid uric cao, việc duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước, hạn chế rượu bia và đồ uống nhiều đường fructose, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh lý chuyển hóa có thể giúp giảm những yếu tố làm tăng nguy cơ gout.
Đặc biệt, không nên tự ý áp dụng chế độ ăn kiêng quá mức hoặc giảm cân quá nhanh. Nếu đã được chẩn đoán tăng acid uric hoặc gout, người bệnh nên tuân thủ kế hoạch theo dõi và điều trị của bác sĩ.
Tóm lại, acid uric cao có thể không gây bất kỳ biểu hiện rõ ràng nào trong thời gian dài. Những dấu hiệu như đau khớp kéo dài, khó chịu vùng thắt lưng, mệt mỏi hay khó tập trung chỉ là những biểu hiện cần lưu ý, không phải “bộ dấu hiệu” để tự chẩn đoán.
