Tiềm ẩn rủi ro từ bánh chưng sau Tết
Bánh chưng là món ăn truyền thống không thể thiếu mỗi dịp Tết Nguyên đán, vì thế nhiều gia đình thường gói hoặc mua số lượng lớn để dùng dần. Tuy nhiên, nếu bảo quản sai cách, đặc biệt để ở nhiệt độ phòng quá lâu, bánh rất dễ hư hỏng và tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Với đặc tính giàu tinh bột, đạm và độ ẩm cao, bánh chưng là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, nấm mốc phát triển. Khi xuất hiện các đốm mốc xanh, trắng hoặc đỏ, không ít người có thói quen cắt bỏ phần hỏng rồi tiếp tục sử dụng. Thực tế, nấm mốc có thể lan sâu bên trong mà mắt thường không nhìn thấy, nên việc loại bỏ phần bề mặt không đồng nghĩa với an toàn.
Theo cảnh báo của PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội), bánh chưng mốc có thể chứa độc tố gây ngộ độc, rối loạn tiêu hóa, thậm chí ảnh hưởng đến gan. Đáng lo ngại, một số loại nấm như Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus có khả năng sinh ra aflatoxin – chất độc được xếp vào nhóm nguy cơ cao đối với sức khỏe con người.
Aflatoxin – mối nguy ẩn trong bánh chưng mốc
Theo World Health Organization (WHO), từ năm 1993, aflatoxin đã được xếp vào nhóm chất gây ung thư mức độ 1 – nhóm có bằng chứng rõ ràng gây ung thư ở người. Đây là độc tố thường xuất hiện trong thực phẩm bị nấm mốc và được xem là một trong những tác nhân gây ung thư gan mạnh nhất. Khi tích lũy trong cơ thể, aflatoxin có thể làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương gan và ung thư sau một thời gian dài.
Đáng lo ngại, aflatoxin không bị phá hủy ở nhiệt độ cao. Điều này đồng nghĩa với việc dù bánh chưng mốc được rửa sạch, hấp lại hay nướng kỹ, độc tố vẫn có thể tồn tại. Theo International Agency for Research on Cancer (IARC), aflatoxin có độc tính rất cao, gây tổn hại nghiêm trọng đến tế bào gan.
Để đảm bảo an toàn, chuyên gia khuyến cáo chỉ sử dụng bánh còn mới, không mốc, không mùi lạ hay nhớt. Bánh để ở nhiệt độ phòng chỉ nên dùng trong 2–3 ngày; nếu bảo quản ngăn mát (5–10°C) có thể giữ khoảng 5–7 ngày. Khi cắt đến đâu nên dùng đến đó, phần còn lại cần bọc kín. Nếu bánh có dấu hiệu mốc, chua hoặc biến chất, tuyệt đối không tiếc rẻ mà nên bỏ ngay.
