Vi nhựa hiện diện khắp môi trường sống của con người. Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Environmental Research (Mỹ), 90% mẫu protein từ động vật và thực vật có chứa vi nhựa với kích thước từ 5 mm đến 1 micromet. Điều này đồng nghĩa rằng ngay cả những người ăn chay hay tránh hải sản cũng vẫn vô tình tiêu thụ vi nhựa hàng ngày.
Trong số các loại thực phẩm quen thuộc, một số củ quả giàu dinh dưỡng và được nhiều người Việt tin dùng lại là nguồn vi nhựa đáng chú ý. Các nhà nghiên cứu đã xác định 2 loại phổ biến: một loại trái cây chứa lượng vi nhựa nhiều nhất và một loại củ cũng có mức ô nhiễm vi nhựa cao nhất.
1. Quả táo
Táo là loại quả được khuyên nên ăn hàng ngày vì nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng không tránh được việc vi nhựa xâm nhập vào cơ thể. Nghiên cứu năm 2021 của các nhà khoa học tại La Catania, Ý, đăng trên Environmental Research, cho thấy thực vật hấp thụ vi nhựa qua rễ và truyền đến quả, lá, thân cây.
Kết quả nghiên cứu cho thấy táo là loại trái cây bị ô nhiễm vi nhựa nhiều nhất: mỗi gam táo chứa hơn 195.500 mảnh vi nhựa, trong khi quả lê trung bình có khoảng 189.500 hạt nhựa trên một gam.
2. Cà rốt
Nếu táo là loại trái cây bị ô nhiễm vi nhựa nhiều nhất, thì cà rốt là loại củ đứng đầu về mức độ ô nhiễm. Nguyên nhân là do thực vật hấp thụ vi nhựa qua rễ, và cà rốt là loại rễ lớn có thể ăn được, dễ tích tụ hạt nhựa.
Theo nghiên cứu, mỗi gam cà rốt chứa hơn 101.950 hạt vi nhựa. Trong một dự án nghiên cứu hợp tác giữa Trung Quốc và Hà Lan, các nhà khoa học chứng minh rằng thực vật “hút” các hạt nhựa từ nước và đất qua hệ thống rễ. Các loại rau củ như củ cải, củ cải đường, đặc biệt là cà rốt, bị ảnh hưởng nhiều nhất. Vi nhựa cũng có thể xâm nhập vào rễ rau diếp và lúa mì, rồi được vận chuyển đến các bộ phận ăn được trên mặt đất.
Ngoài ra, nghiên cứu chỉ ra rằng cà rốt có các hạt vi nhựa nhỏ nhất nhưng số lượng lại cao nhất, trong khi rau diếp chứa các hạt lớn hơn nhưng mức ô nhiễm thấp hơn, khoảng 50.550 hạt vi nhựa và nano nhựa trên một gam.
Trong quá trình trồng và bảo quản, rau củ có thể hấp thụ hoặc bám dính hạt vi nhựa từ đất, nước và không khí. Khi đi vào cơ thể, những hạt cực nhỏ này có thể xâm nhập máu, các cơ quan nội tạng và tồn tại lâu dài. Vi nhựa có thể gây stress oxy hóa, phản ứng viêm tế bào, rối loạn hệ vi sinh đường ruột, đồng thời mang theo các chất độc hại môi trường như kim loại nặng hoặc giải phóng phụ gia nguy hiểm như BPA, phthalates, gây rối loạn nội tiết và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe toàn diện.
