Từ lâu, chế độ ăn Địa Trung Hải đã được đánh giá cao nhờ những lợi ích đối với tim mạch và tuổi thọ. Mới đây, một nghiên cứu quốc tế cho thấy khi kết hợp kiểu ăn Địa Trung Hải với chế độ DASH sẽ tạo thành mô hình MIND, có thể làm chậm quá trình lão hóa não tới hơn 2,5 năm.
Nghiên cứu 12 năm hé lộ tác động của kiểu ăn Địa Trung Hải lên não bộ
Các nhà khoa học thuộc Trường Y Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) đã theo dõi 1.647 người trung niên và cao tuổi trong suốt 12 năm. Người tham gia không bị bắt buộc phải ăn theo chế độ Địa Trung Hải hay MIND, nhưng mức độ tuân thủ của họ được chấm điểm dựa trên thói quen ăn uống tự báo cáo, kết hợp cùng dữ liệu chụp cộng hưởng từ (MRI) não bộ.
Kết quả cho thấy những người tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn MIND, vốn xây dựng trên nền tảng của chế độ ăn Địa Trung Hải, bị mất mô não thất ít hơn rõ rệt, đặc biệt là chất xám. Đây là phần đóng vai trò then chốt trong việc ghi nhớ, học hỏi và ra quyết định.
Nhóm này cũng có mức độ giãn nở não thất thấp hơn, một chỉ dấu khác cho thấy tốc độ teo não đang chậm lại. Nhìn chung, những người kiên trì với chế độ ăn MIND có mức lão hóa não chậm hơn khoảng 2,5 năm so với người ít tuân thủ.
Chế độ ăn Địa Trung Hải kết hợp cùng DASH tạo thành chế độ ăn MIND.
MIND - Phiên bản nâng cấp của chế độ ăn Địa Trung Hải
Chế độ ăn MIND (Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay) ra đời từ sự kết hợp giữa hai mô hình dinh dưỡng đã được giới khoa học công nhận. Đó là chế độ Địa Trung Hải và chế độ ăn DASH.
Mô hình ăn uống Địa Trung Hải chú trọng rau xanh, các loại hạt, cá và sữa ở mức cân bằng, hạn chế thịt đỏ. Còn chế độ ăn DASH thì thiên về kiểm soát huyết áp thông qua trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và sản phẩm sữa ít béo.
Nhờ thừa hưởng những nguyên tắc cốt lõi của chế độ Địa Trung Hải, thực đơn MIND ưu tiên rau xanh, quả mọng, cá, thịt gia cầm và các loại hạt. Đồng thời, kiểu ăn này cũng hạn chế tối đa đồ chiên rán cùng những thực phẩm giàu chất béo không lành mạnh.
Vì sao kiểu ăn Địa Trung Hải có thể bảo vệ tế bào thần kinh?
Các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như quả mọng và nguồn protein chất lượng cao như cá, thịt gia cầm - vốn là thành phần quen thuộc trong chế độ Địa Trung Hải - có khả năng giảm stress oxy hóa cũng như hạn chế tổn thương thần kinh. Ngược lại, việc tiêu thụ nhiều đồ ăn nhanh có thể thúc đẩy phản ứng viêm và gây hại cho mạch máu não.
Các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh rằng tình trạng teo chất xám cùng sự giãn nở thể tích não thất là hai dấu hiệu đặc trưng, đã được xác lập rõ trong quá trình lão hóa não. Đây cũng là lý do khiến việc duy trì một chế độ ăn lành mạnh, đặc biệt là chế độ ăn Địa Trung Hải, được xem là hướng can thiệp dinh dưỡng đáng chú ý.
Tuy nhiên, không phải mọi kết quả đều đi theo đúng khuyến nghị ban đầu. Nhóm nghiên cứu ghi nhận việc tiêu thụ thực phẩm nguyên hạt lại liên quan đến sự suy giảm chất xám nhanh hơn, trong khi ăn nhiều pho mát - thực phẩm mà chế độ ăn MIND khuyến cáo hạn chế lại làm chậm sự suy giảm sức khỏe não bộ.
Bên cạnh đó, nghiên cứu chưa thể khẳng định mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa việc ăn theo chế độ Địa Trung Hải và tốc độ lão hóa não, do một số nguyên nhân như chất lượng giấc ngủ hay yếu tố di truyền chưa được đưa vào phân tích. Các nhà khoa học cho rằng cần thêm những nghiên cứu quy mô lớn hơn để làm rõ cơ chế của tác động này.
Mô hình ăn Địa Trung Hải góp phần bảo vệ não bộ nhưng vẫn cần thêm nghiên cứu để xác định tác động lâu dài.
Kiểu ăn Địa Trung Hải và bài toán dân số già hóa toàn cầu
Trong bối cảnh dân số thế giới ngày càng già hóa, gánh nặng từ các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer và Parkinson cũng ngày càng tăng cao. Vì vậy, chế độ ăn Địa Trung Hải nói chung và phiên bản MIND nói riêng được kỳ vọng có thể giúp cải thiện trí nhớ cho người cao tuổi.
Dù hiệu quả có thể khác nhau ở mỗi người, nhưng nghiên cứu mới vẫn bổ sung thêm bằng chứng về mối liên hệ giữa chế độ ăn uống và sức khỏe não bộ. Đây cũng là cơ sở để các nhà khoa học tiếp tục tìm hiểu cách những mô hình ăn uống lành mạnh tác động lên quá trình lão hóa não.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hay điều trị y khoa. Bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
