Cơ thể bắt đầu thay đổi từ mức giảm cân khá nhỏ
Nhiều người cho rằng phải giảm thật nhiều cân mới cải thiện được gan nhiễm mỡ, huyết áp hoặc các vấn đề chuyển hóa. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy cơ thể có thể bắt đầu đáp ứng tích cực ngay khi trọng lượng giảm ở mức tương đối khiêm tốn.
Nghiên cứu được công bố trên Cell Metabolism cho thấy ở người béo phì, giảm khoảng 5% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện độ nhạy insulin tại gan, cơ và mô mỡ. Khi tiếp tục giảm cân, các lợi ích về chuyển hóa có xu hướng tăng thêm.
Điều này có ý nghĩa với những người thường bỏ cuộc vì đặt mục tiêu giảm cân quá lớn ngay từ đầu. Thay vì nghĩ phải giảm 10-20 kg, một mục tiêu nhỏ hơn, phù hợp với thể trạng và có khả năng duy trì lâu dài có thể là bước khởi đầu thực tế.
Giảm khoảng 5% cân nặng có thể tác động đến mỡ trong gan
Gan nhiễm mỡ thường liên quan đến thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa. Khi lượng mỡ trong cơ thể giảm, quá trình chuyển hóa cũng có thể thay đổi theo hướng tích cực.
Một số dữ liệu nghiên cứu cho thấy mức giảm cân khoảng 5-6% đã liên quan đến sự cải thiện lượng mỡ trong gan và độ nhạy insulin.
Tuy nhiên, con số “giảm 40% mỡ gan” cần được hiểu trong đúng bối cảnh nghiên cứu. Đây không phải tỷ lệ mà mọi người đều chắc chắn đạt được chỉ bằng cách giảm 5% trọng lượng. Kết quả còn phụ thuộc vào đối tượng nghiên cứu, mức độ giảm cân, tình trạng chuyển hóa và phương pháp đo lượng mỡ trong gan.
Vì vậy, điều đáng chú ý không nằm ở việc cố đạt một con số cụ thể, mà ở bằng chứng cho thấy giảm cân vừa phải cũng có thể tạo ra những thay đổi đáng kể bên trong cơ thể.
Giảm cân còn liên quan đến cải thiện huyết áp
Huyết áp cũng có thể thay đổi khi trọng lượng cơ thể giảm.
Một nghiên cứu theo dõi những người thừa cân hoặc béo phì trong khoảng 15 tháng ghi nhận nhóm giảm trung bình 12,2 kg có huyết áp tâm thu và tâm trương giảm lần lượt khoảng 9,1 và 6,3 mmHg.
Một số người trong nghiên cứu được giảm liều hoặc ngừng ít nhất một loại thuốc điều trị tăng huyết áp. Tuy nhiên, đây là nghiên cứu hồi cứu, do đó kết quả chưa thể dùng để khẳng định rằng giảm cân sẽ giúp tất cả người bệnh ngừng thuốc.
Người đang điều trị tăng huyết áp tuyệt đối không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc. Khi cân nặng thay đổi, bác sĩ cần dựa trên huyết áp và tình trạng sức khỏe cụ thể để quyết định có cần điều chỉnh thuốc hay không.
Không chỉ người béo phì mới có thể hưởng lợi
Một nghiên cứu mang tên ReTUNE cũng thu hút sự chú ý khi đánh giá những người mắc đái tháo đường type 2 nhưng có BMI dưới 27.
Những người tham gia được giảm cân dưới sự theo dõi y khoa. Mức giảm cân trung vị khoảng 6,5% đi kèm những cải thiện về chuyển hóa, trong đó lượng mỡ trong gan giảm đáng kể. Khoảng 70% người tham gia đạt tiêu chí lui bệnh đái tháo đường trong nghiên cứu.
Dù vậy, nghiên cứu có quy mô nhỏ và được thực hiện trong điều kiện theo dõi chặt chẽ. Kết quả này không có nghĩa người mắc đái tháo đường có thể tự giảm cân để chữa bệnh. Việc kiểm soát đường huyết vẫn cần được thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.
Giảm cân cũng có thể hỗ trợ người bị ngưng thở khi ngủ
Lợi ích của giảm cân không chỉ nằm ở gan và chuyển hóa.
Trong nghiên cứu Sleep AHEAD trên 264 người mắc đái tháo đường type 2 và béo phì, nhóm tham gia chương trình giảm cân giảm trung bình 10,8 kg sau một năm. Chỉ số AHI - chỉ số đánh giá mức độ ngưng thở, giảm thở khi ngủ - cũng giảm đáng kể so với nhóm đối chứng.
Số người đạt tình trạng thuyên giảm hoàn toàn chứng ngưng thở khi ngủ ở nhóm can thiệp cũng cao hơn.
Kết quả này cho thấy với người thừa cân, béo phì và mắc chứng ngưng thở khi ngủ, kiểm soát cân nặng có thể trở thành một phần trong chiến lược cải thiện sức khỏe tổng thể.
Giảm 5% không đồng nghĩa với ép cân bằng mọi giá
Với một người nặng 80 kg, giảm 5% trọng lượng tương đương khoảng 4 kg. Đây là mục tiêu nhỏ hơn nhiều so với việc ngay lập tức đặt mục tiêu giảm 15-20 kg.
Điều quan trọng là tốc độ và phương pháp giảm cân phải phù hợp. Chế độ ăn cân bằng, tăng cường vận động, ngủ đủ và duy trì thói quen lâu dài vẫn là nền tảng.
Người đang mắc bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc các vấn đề về gan nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi thay đổi chế độ ăn, mức vận động hoặc cân nặng mục tiêu.
Thông điệp đáng chú ý từ các nghiên cứu là: không cần chờ đến khi đạt “cân nặng lý tưởng”, cơ thể mới bắt đầu nhận được lợi ích. Một mức giảm cân vừa phải, nếu đạt được an toàn và duy trì ổn định, đã có thể mang lại những thay đổi tích cực về chuyển hóa ở một số người.
