1. Ăn nhiều muối nhưng không nhận ra
Khi nhắc đến nguyên nhân liên quan đến chế độ ăn và huyết áp, nhiều người chỉ nghĩ đến việc cho nhiều muối khi nấu ăn. Tuy nhiên, lượng natri chúng ta tiêu thụ mỗi ngày còn có thể đến từ những thực phẩm tưởng như rất bình thường.
Dưa muối, nước sốt, mì và thực phẩm ăn liền, đồ ăn nhẹ đóng gói hay các món chế biến sẵn đều có thể chứa lượng muối đáng kể.
Điều đáng nói là những thực phẩm này thường không có vị mặn quá rõ ràng nên rất dễ khiến một người ăn nhiều hơn mức cần thiết mà không nhận ra.
Một thử nghiệm được công bố năm 2023 trên 213 người trong độ tuổi 50-75 cho thấy việc giảm lượng muối trong chế độ ăn có thể giúp huyết áp tâm thu giảm đáng kể chỉ sau một tuần.
Vì vậy, thay vì chỉ giảm lượng muối sử dụng khi nấu nướng, nên tập thói quen đọc nhãn thực phẩm và hạn chế các món chế biến sẵn, đồ ăn đóng gói.
2. Ngồi quá lâu trong ngày
Một ngày làm việc 8-10 tiếng trước máy tính, sau đó tiếp tục ngồi xem điện thoại hoặc tivi là thói quen khá phổ biến.
Việc ít vận động trong thời gian dài không chỉ liên quan đến cân nặng mà còn ảnh hưởng đến chuyển hóa và sức khỏe mạch máu. Khi tình trạng này kéo dài, nguy cơ gặp các vấn đề tim mạch cũng có thể tăng lên.
Không nhất thiết phải dành hàng giờ để tập luyện mới có thể cải thiện mức độ vận động. Những thay đổi nhỏ cũng hữu ích, chẳng hạn đứng dậy đi lại sau một khoảng thời gian ngồi, đi bộ khi nghe điện thoại, sử dụng cầu thang thay vì thang máy trong những trường hợp phù hợp hoặc tranh thủ vận động trong các khoảng nghỉ.
Điều quan trọng là tránh biến việc ngồi liên tục trong nhiều giờ thành thói quen hằng ngày.
3. Xem nhẹ giấc ngủ
Một đêm ngủ không ngon chưa chắc khiến huyết áp tăng kéo dài, nhưng tình trạng thiếu ngủ hoặc chất lượng giấc ngủ kém lặp lại thường xuyên có thể ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe tim mạch.
Đặc biệt, ngưng thở khi ngủ là vấn đề cần được lưu ý. Tình trạng hô hấp bị gián đoạn nhiều lần trong đêm có thể làm cơ thể chịu những thay đổi về oxy và kích hoạt các phản ứng ảnh hưởng đến huyết áp.
Nếu thường xuyên ngáy lớn, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần, đau đầu vào buổi sáng hoặc luôn cảm thấy mệt dù đã ngủ đủ thời gian, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân.
4. Luôn sống trong trạng thái căng thẳng, vội vàng
Công việc dồn dập, thiếu thời gian nghỉ ngơi và thường xuyên ở trong trạng thái căng thẳng có thể khiến cơ thể liên tục phải ứng phó với stress.
Khi căng thẳng, cơ thể giải phóng các hormone như adrenaline và cortisol. Những thay đổi này có thể tác động đến nhịp tim, mạch máu và huyết áp.
Căng thẳng kéo dài còn dễ kéo theo những thói quen khác không có lợi như ngủ muộn, ăn uống thất thường, ăn nhiều đồ ngọt hoặc ít vận động.
Do đó, bên cạnh việc kiểm soát chế độ ăn và vận động, dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ và tìm cách thư giãn cũng là một phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch.
5. Tự ý dùng thuốc
Một số người có thói quen mua thuốc sử dụng ngay khi bị cảm, nghẹt mũi hoặc đau nhức mà không kiểm tra xem thuốc có phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình hay không.
Đây là điều cần thận trọng, đặc biệt với người đang bị tăng huyết áp.
Một số thuốc thông mũi có thể làm huyết áp tăng. Ibuprofen và một số thuốc giảm đau thuộc nhóm chống viêm không steroid cũng có thể khiến huyết áp khó kiểm soát ở một số người.
Vì vậy, nếu đang điều trị tăng huyết áp, bệnh tim hoặc bệnh thận, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thuốc không kê đơn. Không nên tự ý tăng, giảm hoặc ngừng thuốc huyết áp đang được kê.
6. Tăng cân từng chút một
Tăng 1-2 kg có thể không khiến nhiều người chú ý. Tuy nhiên, nếu cân nặng tăng dần theo thời gian, tác động lên sức khỏe tim mạch cũng không nên xem nhẹ.
Tăng cân có thể ảnh hưởng đến hoạt động của mạch máu, thận và các hệ thống tham gia điều hòa lượng dịch trong cơ thể cũng như huyết áp.
Đáng chú ý, tình trạng này thường diễn ra từ từ. Một người có thể không nhận thấy sự thay đổi rõ rệt cho đến khi cân nặng đã tăng đáng kể.
Vì vậy, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng và vận động thường xuyên là những việc nên thực hiện ngay cả khi huyết áp hiện tại vẫn bình thường.
Ai nên đặc biệt chú ý?
Những người có tiền sử gia đình bị tăng huyết áp, mắc bệnh thận, tiểu đường, thừa cân - béo phì, ngưng thở khi ngủ hoặc từng có huyết áp cao cần đặc biệt chú ý đến các thói quen sinh hoạt hằng ngày.
Tăng huyết áp thường không gây ra triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Vì vậy, việc không đau đầu, chóng mặt hay mệt mỏi không có nghĩa huyết áp chắc chắn bình thường.
Thay vì chờ cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường, nên chủ động kiểm tra huyết áp định kỳ, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ.
Nếu nhiều lần đo cho kết quả huyết áp cao, nên đi khám để được đánh giá cụ thể thay vì tự mua thuốc điều trị.
Đừng chờ huyết áp tăng mới thay đổi
Kiểm soát huyết áp không nhất thiết bắt đầu bằng những thay đổi quá lớn. Bớt thực phẩm nhiều muối, đứng dậy vận động sau thời gian dài ngồi, ngủ đủ, giảm căng thẳng và sử dụng thuốc đúng hướng dẫn đều là những bước đơn giản nhưng đáng duy trì.
Điều quan trọng nhất là nhận ra những thói quen tưởng nhỏ đang lặp lại mỗi ngày. Chủ động điều chỉnh chúng từ sớm sẽ giúp giảm bớt những yếu tố bất lợi đối với sức khỏe tim mạch về lâu dài.
