Hơn 6 năm làm viên chức kế toán tại một trường học trên địa bàn TP Hà Nội, chị Nguyễn Thị Nhung (SN 1998) hiện nhận mức lương khoảng 7 triệu đồng/tháng, chưa bao gồm các khoản phụ cấp.
Với thu nhập này, chị Nhung cho biết phải chi tiêu rất tiết kiệm để đủ trang trải tiền thuê nhà, sinh hoạt phí và nuôi con nhỏ. Những tháng phát sinh thêm chi phí như học tập, y tế hay hiếu hỉ, gia đình lại càng thêm áp lực.
“Có những lúc tôi cũng chạnh lòng khi so sánh mức lương với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng”, chị Nhung chia sẻ.
Không chỉ riêng trường hợp của chị Nhung, nhiều cán bộ, công chức, viên chức hiện nay cũng bày tỏ mong muốn chính sách tiền lương sớm được điều chỉnh phù hợp hơn để giảm bớt áp lực đời sống, trong bối cảnh giá cả sinh hoạt liên tục leo thang.
Mới đây, Bộ Nội vụ đã đề xuất phương án điều chỉnh lương cơ sở lên mức 2,53 triệu đồng/tháng, dự kiến áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Theo PGS.TS Trần Văn Trung – Bộ môn Quản lý công, Khoa Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Luật (Đại học Quốc gia TP.HCM), để cải thiện thu nhập khu vực công, cần một gói giải pháp mang tính tổng thể và dài hạn, không chỉ dừng lại ở việc tăng lương mà phải đổi mới toàn diện cơ chế trả lương và quản trị công.
Ông Trung cho rằng nền tảng quan trọng của cải cách là hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm. Theo đó, cần rà soát, chuẩn hóa danh mục vị trí trong từng cơ quan; xây dựng bản mô tả công việc (JD) và khung năng lực rõ ràng; đồng thời phân loại vị trí theo mức độ phức tạp, trách nhiệm và điều kiện làm việc.
Bên cạnh đó, cần xây dựng bảng lương mới theo vị trí, chức danh, chuyển sang hình thức trả lương bằng số tiền cụ thể thay cho cơ chế “hệ số nhân với lương cơ sở” như hiện nay.
Một yếu tố quan trọng khác là gắn thu nhập với hiệu quả công việc. Theo chuyên gia, cần xây dựng hệ thống đánh giá KPI minh bạch; đồng thời thiết kế cơ cấu thu nhập hợp lý, trong đó lương cơ bản chiếm khoảng 70%, phụ cấp 20–30% và thưởng theo hiệu suất khoảng 10% hoặc cao hơn. Việc tăng thu nhập phải dựa trên kết quả công việc và năng lực thực tế.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh cần từng bước nâng thu nhập khu vực công tiệm cận mặt bằng thị trường lao động, ít nhất bảo đảm mức sống trung bình và hướng tới cạnh tranh ở các vị trí then chốt trong khu vực doanh nghiệp.
Song song, cần cơ cấu lại thu nhập theo hướng giảm phụ cấp, tăng lương cơ bản; loại bỏ các khoản phụ cấp không cần thiết; đưa các khoản thu nhập chưa minh bạch vào hệ thống lương chính thức nhằm đảm bảo tính rõ ràng, công khai.
Để có nguồn lực thực hiện cải cách, theo ông Trung, cần đẩy mạnh tinh giản biên chế gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ; cơ cấu lại chi ngân sách, giảm chi thường xuyên kém hiệu quả.
Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị công và trách nhiệm giải trình, minh bạch trong trả lương và đánh giá cán bộ; đồng thời ứng dụng công nghệ trong theo dõi hiệu suất và tăng cường kiểm tra, giám sát để hạn chế tình trạng cào bằng trong thu nhập.
Theo PGS.TS Trần Văn Trung, mục tiêu cuối cùng là chuyển từ tư duy “tăng lương” sang “cải cách toàn diện cơ chế trả lương”, trong đó lấy trả lương theo vị trí việc làm gắn với hiệu quả công việc làm trọng tâm, đi cùng nguồn lực tài chính bền vững và nâng cao chất lượng quản trị công.
