Điện thoại di động đã trở thành vật bất ly thân với nhiều người, kể cả khi đi ngủ. Không ít người đặt điện thoại trên tủ đầu giường, dưới gối hoặc ngay bên cạnh mình và thường xuyên kiểm tra màn hình trước khi chìm vào giấc ngủ.
Trên mạng xã hội xuất hiện nhiều cảnh báo cho rằng sóng không dây từ điện thoại có thể ảnh hưởng đến não, thậm chí cản trở quá trình phục hồi của cơ thể trong lúc ngủ. Tuy nhiên, những tuyên bố này cần được nhìn nhận thận trọng bởi bằng chứng khoa học hiện nay chưa đủ để khẳng định điện thoại đặt cạnh giường có thể gây tổn thương não hoặc ngăn não phục hồi.
Ánh sáng màn hình mới là điều đáng lưu ý
Một trong những vấn đề được nghiên cứu rõ hơn liên quan đến việc sử dụng điện thoại vào ban đêm là ánh sáng từ màn hình.
Điện thoại, máy tính bảng và các thiết bị điện tử phát ra ánh sáng, trong đó có thành phần ánh sáng xanh. Việc tiếp xúc với ánh sáng vào thời điểm cơ thể chuẩn bị nghỉ ngơi có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất melatonin - hormone đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kỳ ngủ - thức.
Một nghiên cứu được công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences từng ghi nhận việc sử dụng thiết bị đọc sách điện tử phát sáng trước khi ngủ có thể làm giảm melatonin, khiến người dùng khó đi vào giấc ngủ hơn và làm thay đổi nhịp sinh học.
Điều này có nghĩa là thói quen cầm điện thoại lướt mạng, xem video hoặc đọc tin nhắn ngay trước khi ngủ có thể đáng quan tâm hơn việc điện thoại đơn thuần nằm trên tủ đầu giường.
Không chỉ ánh sáng, nội dung trên điện thoại cũng có thể khiến não tiếp tục hoạt động. Một đoạn video hấp dẫn, tin nhắn công việc hay những thông tin gây kích thích cảm xúc đều có thể khiến chúng ta khó thư giãn và kéo dài thời gian tỉnh táo.
Chưa có cơ sở để nói điện thoại cạnh giường làm não không phục hồi
Gần đây, một video trên mạng xã hội của chuyên gia về tuổi thọ Diego Suárez thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, trong đó đưa ra cảnh báo về ảnh hưởng của tín hiệu không dây đối với giấc ngủ.
Video dẫn một số mã PMID nhằm làm cơ sở cho lập luận. Tuy nhiên, khi đối chiếu các tài liệu được đề cập, không phải nghiên cứu nào cũng trực tiếp chứng minh mối liên hệ giữa tín hiệu điện thoại và rối loạn giấc ngủ. Một số nghiên cứu tập trung vào những vấn đề sức khỏe khác hoặc được thực hiện trên động vật, do đó không thể đơn giản dùng chúng để kết luận rằng việc đặt điện thoại cạnh giường gây hại cho con người.
Đây là điểm quan trọng khi tiếp nhận các thông tin sức khỏe lan truyền trên mạng: một nghiên cứu có liên quan đến điện thoại hoặc sóng vô tuyến không đồng nghĩa với việc nghiên cứu đó đã chứng minh điện thoại gây mất ngủ hoặc tổn thương não.
Một đánh giá của WHO được đề cập trong các tranh luận về chủ đề này cũng không cung cấp cơ sở để khẳng định bức xạ tần số vô tuyến từ điện thoại gây rối loạn giấc ngủ. Vì vậy, hiện chưa nên biến cảnh báo trên mạng thành kết luận rằng cứ để điện thoại cạnh giường là não sẽ không thể phục hồi trong lúc ngủ.
Vẫn nên tạo khoảng cách với điện thoại trước khi ngủ
Dù chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy việc đặt điện thoại cạnh giường trực tiếp gây tổn thương não, hạn chế sử dụng thiết bị trước giờ ngủ vẫn là một thói quen có lợi cho giấc ngủ.
Thay vì nằm trên giường và liên tục kiểm tra điện thoại, mọi người có thể đặt thiết bị ở vị trí cách xa tầm tay, tắt thông báo không cần thiết và hạn chế sử dụng màn hình trong khoảng thời gian trước khi đi ngủ.
Nếu dùng điện thoại làm báo thức, có thể đặt máy trên bàn hoặc tủ cách giường một khoảng nhất định. Cách này vừa giúp hạn chế thói quen cầm điện thoại kiểm tra thông báo lúc nửa đêm, vừa khiến việc thức dậy và rời khỏi giường vào buổi sáng dễ dàng hơn.
Tóm lại, điều cần cảnh giác không phải là nỗi sợ hãi rằng chiếc điện thoại đặt cạnh giường chắc chắn khiến não ngừng phục hồi, mà là thói quen sử dụng thiết bị quá nhiều vào ban đêm. Khi chất lượng giấc ngủ bị ảnh hưởng, nguyên nhân có thể đến từ ánh sáng màn hình, nội dung kích thích, thông báo liên tục hoặc việc kéo dài thời gian thức để sử dụng điện thoại.
