Có những cặp vợ chồng vẫn ở cùng nhà nhưng lại không muốn chia sẻ với nhau những điều chất chứa trong lòng. Khi AI trở thành nơi để tìm lời khuyên, giãi bày hay hỏi cách tháo gỡ mâu thuẫn, câu chuyện không chỉ nằm ở sức hút của công nghệ mà còn gợi lên một vấn đề đáng suy ngẫm: sự thiếu hụt giao tiếp trong hôn nhân.
Khi AI trở thành nơi vợ chồng tìm đến để tâm sự
AI ngày càng xuất hiện trong những câu chuyện riêng tư, từ giải đáp thắc mắc đến đưa ra lời khuyên khi người dùng gặp bế tắc. Với khả năng phản hồi nhanh, không ngắt lời và ít tạo cảm giác bị phán xét, chatbot có thể trở thành nơi một người tìm đến khi chưa sẵn sàng chia sẻ với bạn đời.
Thư, một giáo viên tiểu học, thường xuyên trao đổi với Gemini về những bế tắc trong tài chính gia đình và xung đột với gia đình chồng. Khi phát hiện, chồng cô là Tâm đã gửi lại ảnh chụp những đoạn trò chuyện và hỏi: “Sao em không nói với anh?”. Chi tiết này cho thấy phía sau việc tìm đến AI có thể là một khoảng cách giao tiếp trong hôn nhân.
Tuy nhiên, không phải cứ sử dụng AI là gia đình mất kết nối. Một trường hợp khác là cặp vợ chồng vẫn duy trì thói quen chuyện trò vào cuối ngày và chỉ dùng AI cho công việc. Điều đáng quan tâm không nằm ở việc AI xuất hiện trong gia đình, mà bạn dùng nó hỗ trợ cuộc sống hay giãi bày tâm sự thay bạn đời.
AI đang trở thành nơi nhiều người tìm đến để chia sẻ những vấn đề khó nói trong gia đình.
Tiếng chuông cảnh báo về sự thiếu hụt giao tiếp trong hôn nhân
Theo Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM, nhiều mâu thuẫn gia đình bắt nguồn từ việc các thành viên chưa thực sự biết lắng nghe và kết nối cảm xúc. Khi không tìm thấy một không gian đủ an toàn để bộc lộ suy nghĩ, con người có thể tìm đến bạn bè trực tuyến, mạng xã hội, game online hoặc AI để giải tỏa.
Trong hôn nhân, khoảng cách đôi khi bắt đầu từ những cuộc trò chuyện ngày càng ít chiều sâu. Vợ chồng vẫn nói về con cái, tiền bạc, công việc hay việc nhà nhưng hiếm khi hỏi nhau đang cảm thấy thế nào, đang chịu áp lực gì. Khi giao tiếp chỉ còn để giải quyết việc cần làm, sự gần gũi về cảm xúc cũng có thể dần suy giảm.
Tô Nhi A cũng chỉ ra một nghịch lý: vì xem gia đình là nơi an toàn, nhiều người lại dễ trút bực dọc lên người thân. Nếu những cuộc trò chuyện thường xuyên chỉ có phàn nàn hoặc trách móc, các thành viên có thể tìm đến những nơi khiến họ cảm thấy dễ chịu hơn. Đây cũng là lúc sự thiếu hụt giao tiếp trong hôn nhân trở thành vấn đề cần được nhìn nhận.
Khi AI dần xuất hiện trong những cuộc trò chuyện, giao tiếp trong hôn nhân cũng đứng trước một thử thách mới.
Vì sao vợ chồng dễ tâm sự với AI hơn là với nhau?
Một cuộc trò chuyện giữa vợ chồng luôn đi kèm với phản ứng của người đối diện. Khi đang tổn thương hoặc tức giận, một người có thể ngại mở lời vì sợ bị phản bác, trách móc hoặc biến câu chuyện thành tranh cãi. Với AI, họ có thể kể lại mọi chuyện theo cách của mình mà không phải đối diện ngay với những phản ứng đó.
Chatbot cũng tạo cảm giác được lắng nghe theo một cách khá thuận tiện: phản hồi nhanh, có thể trò chuyện bất cứ lúc nào và không ngắt lời. Với người đang bế tắc, đây có thể là một lựa chọn dễ dàng hơn việc bắt đầu một cuộc tâm sự vốn tiềm ẩn nhiều cảm xúc với bạn đời.
Nhưng sự thuận tiện này không giải quyết được nguyên nhân khiến hai người khó nói chuyện với nhau. AI có thể đưa ra một lời khuyên, nhưng không thể thay người bạn đời cùng chịu trách nhiệm với những vấn đề của gia đình. Vì vậy, khi AI dần xuất hiện trong những chuyện riêng tư, điều cần nhìn lại vẫn là sự kết nối giữa hai người.
Sự phản hồi nhanh và không phán xét khiến AI trở thành lựa chọn dễ dàng khi con người ngại đối thoại trực tiếp.
AI không thể thay thế sự giao tiếp trong hôn nhân
AI có thể giúp người dùng sắp xếp suy nghĩ, tìm thêm góc nhìn hoặc chuẩn bị cách diễn đạt cho một vấn đề khó nói. Tuy nhiên, công cụ này không thể thay thế quá trình hai người trực tiếp lắng nghe, phản hồi và cùng giải quyết vấn đề trong đời sống thực.
Một nghiên cứu từ MIT Media Lab đã tìm hiểu về tác động của việc quá lệ thuộc vào chatbot, trong đó đề cập những ảnh hưởng liên quan đến tương tác cảm xúc - xã hội và khả năng tư duy, phán đoán. Với gia đình, đây là điều đáng lưu ý nếu chatbot dần trở thành nơi thay thế thường xuyên cho việc chia sẻ giữa các thành viên.
Theo gợi ý của TS. Tô Nhi A, thay vì hỏi AI cách giải quyết một cuộc giận dỗi, vợ chồng có thể thử trực tiếp hỏi nhau điều gì đang khiến đối phương mệt mỏi hoặc lo lắng. Một cuộc trò chuyện có thể không đưa ra câu trả lời ngay lập tức, nhưng sự lắng nghe và tôn trọng giữa hai người sẽ giúp duy trì kết nối trong hôn nhân.
Suy cho cùng, AI có thể cho con người lời khuyên, nhưng không thể thay thế cảm giác được lắng nghe và thấu hiểu từ những người thân yêu. Khi sự giao tiếp trong hôn nhân dần thưa vắng, điều cần thiết không phải là tìm thêm một nơi để tâm sự, mà là tìm lại cách để vợ chồng thực sự lắng nghe nhau.
