Gần đây, không ít người truyền tai nhau rằng sóng WiFi là "thủ phạm" khiến trí nhớ giảm sút. Thông tin này còn được lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội Trung Quốc. Trong khi đó, một nghiên cứu khoa học kéo dài suốt 80 năm tại Anh lại chỉ ra áp lực tài chính đeo bám suốt nhiều năm tuổi trẻ mới là nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ khi về già.
WiFi có thực sự gây suy giảm trí nhớ như nhiều tin đồn?
Phó Giáo sư Trần Vãn, công tác tại Học viện Kỹ thuật Thông tin và Truyền thông thuộc Đại học Kỹ thuật Cáp Nhĩ Tân (Trung Quốc), khẳng định WiFi không làm suy giảm trí nhớ. Theo ông, các thiết bị phát WiFi trong gia đình chỉ hoạt động với công suất cực nhỏ, dao động từ 0,03 - 0,1 watt, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng có thể gây ảnh hưởng đến cơ thể.
Ông giải thích, mức độ tác động của sóng điện từ lên sức khỏe phụ thuộc chủ yếu vào công suất phát ra. Chỉ khi con người tiếp xúc lâu ở khoảng cách rất gần vài centimet dưới nguồn phát công suất lớn lên tới hàng chục watt, mới có thể xuất hiện những biểu hiện như chóng mặt hay buồn nôn.
Tuy nhiên, các biểu hiện trên cũng chỉ là phản ứng tạm thời chứ không để lại tổn thương lâu dài cho não bộ. Thế nhưng, điều kiện như vậy gần như chỉ tồn tại trong phòng thí nghiệm chuyên biệt, không phải trong môi trường sinh hoạt thường ngày.
Về mặt sinh học, khả năng ghi nhớ của con người phụ thuộc vào sự kết nối giữa các tế bào thần kinh và quá trình truyền dẫn của các chất dẫn truyền thần kinh. Dù sóng WiFi có thể đi xuyên qua hộp sọ, năng lượng của nó cũng quá yếu để can thiệp vào các cơ chế này.
WiFi không đủ sức gây suy giảm trí nhớ như tin đồn đang lan truyền.
Vậy đâu mới là nguyên nhân làm suy giảm trí nhớ?
Phó Giáo sư Trần Vãn cũng chỉ ra tình trạng suy giảm trí nhớ mà nhiều người đang gặp phải có thể là ảnh hưởng từ lối sống: thức khuya thường xuyên, lười vận động và chế độ ăn uống thiếu cân bằng. Đây mới là những yếu tố cần được lưu tâm thay vì đổ lỗi cho sóng WiFi.
Ông cũng lưu ý sự nhầm lẫn phổ biến giữa bức xạ điện từ (như từ WiFi, điện thoại) với bức xạ ion hóa. Loại bức xạ này nguy hiểm hơn, có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe như suy giảm miễn dịch, dị tật thai nhi. Do đó, mọi người nên cảnh giác với nguồn bức xạ ion hóa như thiết bị công nghiệp thất lạc hoặc khoáng vật không rõ nguồn gốc.
Áp lực tài chính tuổi trẻ và dấu vết để lại trên não bộ tuổi già
Mới đây, một nghiên cứu của Đại học College London (UCL) đã chỉ ra nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ khi về già. Cụ thể, các nhà khoa học đã theo dõi 2.759 người Anh sinh năm 1946 suốt gần 80 năm. Đây là một trong những nghiên cứu dài nhất thế giới liên quan đến sức khỏe con người, và kết quả đã được công bố trên tạp chí Innovation in Aging gần đây.
Thay vì chỉ nghiên cứu tình trạng tài chính ở một thời điểm, các nhà khoa học lại theo sát thu nhập và khó khăn kinh tế của người tham gia qua nhiều giai đoạn cuộc đời. Nhờ vậy, họ nhận ra chính áp lực tài chính kéo dài dai dẳng qua nhiều năm mới thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe não bộ lúc về già.
Cụ thể, những người có thu nhập thấp kéo dài hoặc thường xuyên chật vật chi trả sinh hoạt phí đạt kết quả thấp hơn trong các bài kiểm tra trí nhớ, khả năng xử lý thông tin và tư duy khi ở tuổi 53. Khi được chụp cộng hưởng từ (MRI) ở độ tuổi 69 - 71, nhóm này có nhiều dấu hiệu lão hóa não như mô não teo nhỏ và các khoang chứa dịch não giãn rộng.
Áp lực tài chính dai dẳng trong nhiều năm có khả năng gây suy giảm trí nhớ.
Vì sao tiền bạc có thể "chạm" tới não bộ?
Tiến sĩ Jacques Wels, tác giả chính của nghiên cứu tại UCL, nhấn mạnh rằng không phải một cú sốc tài chính ngắn hạn, mà chính sự đeo bám dai dẳng của áp lực kinh tế qua nhiều năm mới thực sự bào mòn sức khỏe não bộ. Nhóm nghiên cứu cho rằng cơ chế đứng sau hiện tượng này có liên quan đến tình trạng căng thẳng mạn tính.
Khi một người phải liên tục lo lắng về tiền bạc, cơ thể sẽ duy trì trạng thái stress kéo dài, kéo theo nồng độ hormone cortisol tăng cao. Về lâu dài, điều này có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể, một trong những yếu tố được nhiều nghiên cứu trước đó ghi nhận là góp phần đẩy nhanh quá trình lão hóa não và làm trầm trọng thêm tình trạng suy giảm trí nhớ.
Bên cạnh yếu tố sinh học, việc phải thường xuyên tính toán chi tiêu, xoay xở hóa đơn cũng khiến não bộ tiêu tốn phần lớn nguồn lực để đối phó với các mối lo trước mắt. Từ đó làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý những nhiệm vụ khác trong cuộc sống hằng ngày.
Có một chi tiết khá bất ngờ là dù điểm nhận thức ở tuổi 53 thấp hơn, nhóm gặp khó khăn tài chính lại suy giảm trí nhớ chậm hơn trong giai đoạn 53 - 69 tuổi. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng đây không phải dấu hiệu tích cực, mà đơn giản là vì não bộ của họ đã "đi xuống" từ sớm, trước cả khi bắt đầu cuộc đánh giá.
Căng thẳng tài chính kéo dài làm tăng hormone cortisol, góp phần gây suy giảm trí nhớ.
Không phải ai cũng chịu tác động như nhau
Nghiên cứu của UCL cũng cho thấy mức độ ảnh hưởng của khó khăn tài chính lên nguy cơ suy giảm trí nhớ không đồng đều giữa các nhóm dân số. Mối liên hệ này thể hiện rõ rệt hơn ở nam giới, những người từng trải qua tuổi thơ khó khăn và những người mang biến thể gene APOE-ε4 - yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer.
Nhóm nghiên cứu lý giải, những người đàn ông thuộc thế hệ sinh năm 1946 thường đóng vai trò trụ cột kinh tế gia đình nên có thể gánh chịu áp lực tài chính nặng nề hơn. Ngoài ra, tỷ lệ hút thuốc và sử dụng rượu bia ở nhóm này cũng cao hơn, góp phần làm gia tăng thêm nguy cơ sa sút trí nhớ cùng các vấn đề nhận thức khác ở tuổi già.
Các tác giả cũng nhấn mạnh nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở việc chỉ ra mối liên hệ, chưa đủ cơ sở để khẳng định khó khăn tài chính là nguyên nhân trực tiếp gây sa sút trí nhớ. Dù vậy, Giáo sư Praveetha Patalay, đồng tác giả nghiên cứu, cho rằng nếu giảm bớt tình trạng khó khăn tài chính kéo dài, nguy cơ suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ sẽ được hạn chế.
