Mỡ máu cao (rối loạn lipid máu) là bệnh lý có liên quan mật thiết đến chế độ ăn uống và sinh hoạt. Bệnh diễn ra âm thầm nên khó phát hiện ở giai đoạn đầu.
Ngay cả người ăn chay cũng có thể mắc phải bệnh nay nếu như ăn uống không đúng cách, mất cân bằng dinh dưỡng.
Tiêu thụ quá nhiều đường phụ gia
Dù theo đuổi chế độ ăn chay nhưng vẫn sử dụng nhiều nước ngọt, bánh kẹo, trà sữa hoặc nêm nhiều đường bổ sung vào bữa ăn thì nguy cơ tăng cân, béo phì, rối loạn chuyển hóa, tăng triglycerid trong máu vẫn cao.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, không nên sử dụng đường phụ gia đối với trẻ dưới 2 tuổi; lượng đường tự do không vượt quá 50 gram/ngày đối với người trưởng thành (tương đương 10% năng lượng trong khẩu phần 2.000kcal). Lượng đường lý tưởng đối với người trưởng thành là dưới 5% năng lượng một ngày.
Ăn nhiều tinh bột tinh luyện
Các bữa ăn chay với nhiều món chứa tinh bột như cơm trắng, bún, mì trắng, bánh mì, phở, khoai tây chế biến... có thể gây ra dư thừa năng lượng, làm cơ thể chuyển hóa đường dư thừa thành triglycerid và làm tăng mỡ máu.
Lượng carbohydrate chỉ nên chiếm khoảng 45-65% tổng năng lượng trong một ngày. Nên ưu tiên các loại thực phẩm có thể tiêu hóa chậm như gạo lứt, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, khoai lang.
Đồ chay công nghiệp chế biến sẵn
Các món chay chế biến sẵn rất đa dạng. Bạn có thể tìm thấy các loại giò chay, xúc xích chay, lạp xưởng chay với hương vị không hề thua kém các món làm từ thịt thật. Tuy nhiên, các món đồ chay này thường làm từ tinh bột, đạm thực vật tinh chế, dầu dừa hoặc dầu cọ cũng nhiều muối và gia vị. Việc ăn các thực phẩm này thường xuyên có thể làm tăng cholesterol xấu trong cơ thể và gây ra rối loạn mỡ máu. Nếu theo chế độ ăn chay, nên ưu tiên dùng thực phẩm tươi, ít chế biến.
Sử dụng dầu sai cách
Dầu thực vật nói chung được mọi người đánh giá là lành mạnh. Tuy nhiên, việc sử dụng dầu sai cách, đặc biệt là khi chiên đi chiên lại hoặc đún nóng quá có thể làm hình thành các chất béo có hại. Dầu dừa, dầu cọ chứa nhiều chất béo bão hòa, nếu tiêu thụ nhiều có thể làm tăng lượng cholesterol xấu LDL trong cơ thể.
Thiếu chất
Khẩu phần ăn chay thiếu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt sẽ làm thiếu hụt chất xơ, làm tăng cholesterol xấu và triglycerid trong cơ thể. Điều này sẽ thúc đẩy tình trạng xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.
Ngoài ra, người ăn chay rất dễ bị thiếu vitamin B12 - loại vitamin có nhiều trong trứng, cá, thịt, sữa... Tình trạng thiếu vitamin B12 sẽ dẫn tới tăng homocysteine trong máu dẫn tới viêm nội mạc mạch. Điều này cũng thúc đẩy xơ vữa động mạch.
