Chỉ một bụi nhỏ trong góc vườn cũng có thể cho lá dùng quanh năm. Đằng sau mùi thơm đặc trưng ấy là nhiều giá trị được y học cổ truyền và nghiên cứu hiện đại quan tâm.
Hỗ trợ giảm đau, giảm cảm giác khó chịu ở xương khớp
Lá lốt từ lâu đã xuất hiện trong các bài thuốc dân gian dành cho người thường bị đau nhức xương khớp, đặc biệt khi thời tiết thay đổi. Theo y học cổ truyền, lá lốt có tính ấm, thường được dùng để hỗ trợ giảm đau, trừ phong thấp và làm ấm cơ thể.
Một số nghiên cứu về thành phần hóa học của lá lốt cho thấy cây chứa các hợp chất có hoạt tính sinh học, trong đó có những chất được quan tâm về khả năng chống viêm và giảm đau. Đây cũng là lý do lá lốt thường được nhắc đến trong các món ăn hoặc phương pháp sử dụng truyền thống dành cho người hay lạnh tay chân, đau nhức.
Tuy nhiên, lá lốt không phải thuốc điều trị bệnh xương khớp. Người bị đau kéo dài, sưng nóng khớp hoặc hạn chế vận động vẫn cần thăm khám để xác định nguyên nhân. Lá lốt chỉ nên được xem như một loại thực phẩm và phương pháp hỗ trợ, không thay thế điều trị y khoa.
Có thể hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng
Không chỉ tạo mùi thơm cho các món chả lá lốt, bò cuốn lá lốt hay canh, lá lốt còn được dân gian sử dụng với mục đích hỗ trợ tiêu hóa. Đặc tính cay, thơm và ấm khiến loại rau này thường xuất hiện trong những món ăn được cho là giúp cơ thể dễ chịu hơn sau khi ăn.
Tinh dầu và một số hợp chất tự nhiên trong lá lốt đang được nghiên cứu về tác động đối với hệ tiêu hóa cũng như hoạt tính kháng khuẩn. Trong kinh nghiệm dân gian, lá lốt còn được sử dụng khi gặp tình trạng đầy hơi, lạnh bụng hoặc khó chịu đường tiêu hóa ở mức nhẹ.
Dù vậy, không nên hiểu rằng ăn nhiều lá lốt sẽ chữa được bệnh dạ dày hay rối loạn tiêu hóa. Nếu đầy bụng, đau bụng, tiêu chảy hoặc táo bón diễn ra thường xuyên, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác nhau và cần được đánh giá đúng.
Bổ sung thêm rau xanh và hợp chất chống oxy hóa
Một lý do rất thực tế khiến nhiều gia đình thích trồng lá lốt là cây dễ dùng trong bữa ăn. Lá có thể hái từng ít một để làm rau gia vị, cuốn thực phẩm hoặc nấu canh. Nhờ vậy, một bụi cây nhỏ cũng góp phần bổ sung rau xanh cho thực đơn gia đình.
Lá lốt chứa nhiều hợp chất thực vật và một số chất dinh dưỡng, trong đó có vitamin, khoáng chất cùng các hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa. Những chất chống oxy hóa trong thực phẩm có vai trò giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Tất nhiên, không nên xem lá lốt như một “siêu thực phẩm” có thể thay thế rau củ khác. Cách tốt nhất vẫn là ăn đa dạng thực phẩm, kết hợp nhiều loại rau, củ, quả và nguồn đạm để cơ thể nhận được đầy đủ dưỡng chất.
Mùi thơm đặc trưng, có tiềm năng về hoạt tính kháng khuẩn
Lá lốt có mùi thơm khá mạnh, bắt nguồn một phần từ tinh dầu và các hợp chất dễ bay hơi trong lá. Đây không chỉ là yếu tố khiến loại rau này được ưa chuộng trong ẩm thực mà còn khiến nó trở thành đối tượng được nghiên cứu về hoạt tính sinh học.
Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã ghi nhận chiết xuất hoặc tinh dầu từ lá lốt có hoạt tính đối với một số loại vi sinh vật. Điều này góp phần giải thích vì sao trong kinh nghiệm dân gian, lá lốt được sử dụng theo nhiều cách khác nhau để chăm sóc sức khỏe.
Nhưng cần phân biệt rõ giữa kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và hiệu quả điều trị trên người. Không nên tự ý dùng tinh dầu hoặc các chế phẩm cô đặc từ lá lốt để thay thế thuốc, đặc biệt khi đang mắc bệnh hoặc sử dụng thuốc kê đơn.
Trồng một bụi vừa tiện nấu ăn, vừa dễ chăm sóc
Lá lốt thuộc nhóm cây khá dễ trồng trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Cây có thể phát triển ở nơi đất đủ ẩm, thoát nước tương đối tốt và không nhất thiết phải có diện tích vườn lớn. Một góc sân, bồn cây hoặc khu đất nhỏ cũng có thể trở thành nơi trồng lá lốt.
Điểm đáng giá nhất là lá có thể thu hái dần thay vì phải sử dụng cả cây một lần. Khi được chăm sóc phù hợp, bụi lá lốt có thể liên tục cho lá non, giúp gia đình chủ động nguồn rau gia vị ngay tại nhà.
Vì thế, việc trồng lá lốt không chỉ xuất phát từ quan niệm dân gian về một loại cây “có ích cho sức khỏe”. Giá trị thực tế nằm ở chỗ đây là loại rau gia vị dễ dùng, có nhiều hợp chất thực vật đáng chú ý và có thể góp mặt thường xuyên trong chế độ ăn. Dùng vừa phải, chế biến sạch và ăn đa dạng vẫn là cách tận dụng lá lốt hợp lý nhất.
