1. Rau tiến vua
Rau tiến vua còn được gọi là cần biển, cần khô hay công sôi. Đây là loại cây thân lá liền, từ gốc thường chỉ tách ra hai nhánh, phần thân mềm và dài cỡ ngón tay. Rau mọc nhiều ở các vùng ven biển miền Trung.
Đây được xem là một trong những loại rau hiếm và có giá cao tại Việt Nam, thậm chí ngang ngửa nhiều loại thịt cá. Chính vụ vào khoảng tháng 4 âm lịch, giá dao động 300.000 – 500.000 đồng/kg. Khi trái mùa, mức giá có thể tăng vọt lên cả triệu đồng/kg và không phải lúc nào cũng có hàng. Rau tiến vua có thể chế biến đa dạng như nấu canh, xào, luộc hoặc muối chua. Khi phơi khô, rau bảo quản được lâu; chỉ cần ngâm nước là nở ra như ban đầu.
2. Rau mầm đá
Rau mầm đá có hình dáng đặc trưng giống những búp măng nhỏ nhú quanh thân, phần thân chính to và có thể nặng tới vài kg. Lá dày, cứng và ít bị dập nát khi chế biến.
Giá mầm đá dao động từ 50.000 đồng đến vài trăm nghìn đồng/kg, cao hơn khi trái vụ. Loại rau này chỉ sinh trưởng tốt ở vùng núi cao phía Bắc có khí hậu lạnh, càng rét đậm thì vị càng ngọt. Sa Pa là địa phương nổi tiếng với đặc sản mầm đá. Rau thường được luộc, xào hoặc nhúng lẩu để giữ trọn vị thanh tự nhiên.
3. Rau sắng (ngót rừng)
Rau sắng chủ yếu xuất hiện ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai… Phần được sử dụng làm thực phẩm là những lá non và chồi của cây. Do cây có thể cao vài mét và thường mọc trên địa hình đồi núi dốc, việc thu hái khá vất vả. Lá và chồi rau sắng chứa nhiều khoáng chất, được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng. Tùy thời điểm, giá bán trên thị trường dao động khoảng 100.000 – 200.000 đồng/kg.
Loại rau này còn gắn với đặc sản Chùa Hương, thường được tiêu thụ mạnh vào mùa lễ hội với mức giá cao. Có thời điểm, rau sắng tại đây được rao bán tới hàng triệu đồng mỗi kg vì nhu cầu lớn và nguồn cung hạn chế.
4. Rau thối
Rau thối là đặc sản vùng núi Tây Bắc và Đông Bắc, nổi tiếng bởi mùi hương khá đặc trưng nhưng hương vị lại ngọt và giòn. Cây thân dài, mọc tự nhiên và thường chỉ thu hái phần chồi non, lá nhỏ khi chế biến. Loại rau này xuất hiện vào cuối xuân, đầu hè nên được xem như “lộc trời” theo mùa. Giá bán phổ biến từ 65.000 – 100.000 đồng/kg.
Rau thối có thể xào tỏi, xào cùng thịt hoặc hải sản, làm nộm, nấu canh hay nhúng lẩu. Dù mùi khá nồng khi chế biến, nhưng khi thưởng thức lại có vị thanh, giòn và dễ khiến thực khách nhớ mãi.
