1. Ngồi quá lâu, ít vận động
Nhiều người dành phần lớn thời gian trong ngày để ngồi làm việc, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại. Thói quen ít vận động không chỉ ảnh hưởng đến vóc dáng mà còn liên quan đến sức khỏe thận.
Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nephrology Dialysis Transplantation ghi nhận những người thường xuyên vận động ở cường độ vừa đến cao có nguy cơ mắc bệnh thận mạn thấp hơn. Ngược lại, thời gian ngồi xem tivi kéo dài có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Nguyên nhân là lối sống tĩnh tại có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu. Đây đều là những yếu tố có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến chức năng lọc máu suy giảm theo thời gian.
Để hạn chế nguy cơ, nên đứng dậy đi lại sau mỗi 30-60 phút ngồi liên tục. Duy trì khoảng 30 phút vận động mỗi ngày như đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội cũng giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.
2. Tự ý sử dụng thuốc, nhất là thuốc giảm đau
Khi bị đau đầu, đau lưng hoặc cảm cúm, nhiều người có thói quen tự mua thuốc về uống mà không tìm hiểu kỹ liều lượng. Đây là hành vi cần thay đổi bởi một số loại thuốc có thể gây ảnh hưởng đến chức năng thận.
Đáng chú ý là nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, indomethacin. Việc sử dụng không phù hợp có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận, đặc biệt ở người cao tuổi, người mất nước hoặc người đã mắc bệnh thận.
Ngoài ra, một số loại kháng sinh như gentamicin, amikacin cũng có nguy cơ gây độc cho thận nếu dùng không đúng chỉ định. Một số chế phẩm thảo dược không rõ nguồn gốc còn có thể chứa thành phần gây tổn thương thận nghiêm trọng.
Vì vậy, không nên tự ý tăng liều, phối hợp nhiều loại thuốc hoặc kéo dài thời gian sử dụng. Người có bệnh nền cần thông báo tình trạng sức khỏe cho bác sĩ trước khi dùng thuốc.
3. Thường xuyên thức khuya, ngủ không đủ giấc
Thức khuya thường xuyên không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn có thể liên quan đến những thay đổi bất lợi đối với sức khỏe thận.
Nghiên cứu công bố năm 2017 trên tạp chí Clinical Journal of the American Society of Nephrology ghi nhận người có chất lượng giấc ngủ kém có khả năng xuất hiện protein niệu cao hơn.
Protein niệu là tình trạng protein xuất hiện bất thường trong nước tiểu, có thể là dấu hiệu cảnh báo tổn thương tại bộ lọc của thận.
Bên cạnh đó, thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học, khả năng điều hòa huyết áp và quá trình chuyển hóa. Những yếu tố này đều có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn.
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, nên duy trì giờ đi ngủ ổn định, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi lên giường và tránh uống cà phê vào buổi tối. Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài, cần tìm nguyên nhân và thăm khám thay vì tự ý dùng thuốc ngủ.
4. Chủ quan với viêm lợi, viêm nha chu
Ít người nghĩ rằng những vấn đề ở khoang miệng cũng có thể liên quan đến sức khỏe thận. Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã ghi nhận mối liên hệ giữa bệnh nha chu và bệnh thận mạn tính.
Viêm nha chu là tình trạng viêm nhiễm các mô nâng đỡ răng, thường xuất hiện khi mảng bám và vi khuẩn tích tụ lâu ngày. Người mắc bệnh có thể gặp tình trạng sưng lợi, chảy máu chân răng, hơi thở có mùi hoặc răng lung lay.
Một nghiên cứu trên hơn 12.000 người được công bố trên American Journal of Kidney Diseases ghi nhận người mắc viêm nha chu hoặc mất toàn bộ răng có nguy cơ mắc bệnh thận mạn cao hơn.
Các nhà nghiên cứu cho rằng phản ứng viêm kéo dài có thể là một trong những yếu tố liên quan. Tuy nhiên, mối liên hệ này không đồng nghĩa viêm nha chu trực tiếp gây suy thận.
Để bảo vệ sức khỏe, nên đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày, sử dụng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ. Khi có biểu hiện sưng lợi, chảy máu chân răng hoặc đau răng kéo dài, cần đi khám sớm.
Chủ động thay đổi thói quen để bảo vệ thận
Thận có khả năng bù trừ khá tốt nên bệnh thận mạn ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện phù, mệt mỏi kéo dài hoặc thay đổi bất thường về nước tiểu mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe thận.
Bên cạnh việc ăn uống hợp lý, mỗi người nên duy trì vận động, ngủ đủ giấc, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn và chăm sóc răng miệng thường xuyên.
Người mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử bệnh thận nên kiểm tra sức khỏe định kỳ. Xét nghiệm máu đánh giá creatinine, mức lọc cầu thận và xét nghiệm nước tiểu có thể giúp phát hiện sớm những bất thường.
