Đậu phụ từ lâu được xem là món ăn “quốc dân” vì rẻ, dễ chế biến và giàu đạm thực vật. Nhiều người còn xem đây là thực phẩm thay thế thịt cá để ăn lành mạnh hơn. Tuy nhiên, không phải cứ ăn nhiều đậu phụ là tốt. Theo quan niệm dinh dưỡng hiện đại, có những nhóm người cần đặc biệt cẩn trọng với món ăn này nếu không muốn cơ thể gặp rắc rối.
Dưới đây là những trường hợp được khuyên nên hạn chế ăn đậu phụ hoặc cần ăn với lượng hợp lý.
Người bị bệnh thận
Đậu phụ chứa lượng đạm thực vật khá cao. Với người khỏe mạnh, đây là nguồn dinh dưỡng tốt, nhưng với người mắc bệnh thận, đặc biệt là suy thận, việc nạp quá nhiều đạm có thể khiến thận phải hoạt động vất vả hơn để đào thải chất cặn.
Ngoài ra, đậu nành còn chứa nhiều photpho và kali. Nếu chức năng thận suy giảm, cơ thể dễ bị mất cân bằng khoáng chất, dẫn tới mệt mỏi, phù nề hoặc ảnh hưởng tim mạch. Đây là lý do nhiều người bệnh thận được bác sĩ khuyên kiểm soát lượng đậu phụ trong khẩu phần ăn hằng ngày.
Không ít người nghĩ đạm thực vật “nhẹ” hơn đạm động vật nên ăn thoải mái. Thực tế, việc ăn quá nhiều vẫn có thể tạo áp lực lên cơ quan bài tiết. Người có bệnh lý về thận nên tham khảo ý kiến chuyên gia dinh dưỡng trước khi ăn thường xuyên.
Người bị gout
Đậu phụ không phải thực phẩm chứa purin quá cao như nội tạng hay hải sản, nhưng vẫn có hàm lượng purin nhất định. Với người bị gout, đặc biệt trong giai đoạn đau cấp, ăn nhiều đậu phụ có thể làm tăng axit uric trong máu.
Một số nghiên cứu cho thấy đạm từ đậu nành có thể ảnh hưởng tới quá trình chuyển hóa purin ở những người nhạy cảm. Vì vậy, nhiều bác sĩ vẫn khuyên người bị gout nên ăn ở mức vừa phải thay vì xem đậu phụ là món “an toàn tuyệt đối”.
Điều đáng chú ý là nhiều người ăn chay thường dùng đậu phụ liên tục trong nhiều bữa để thay thế thịt. Việc lạm dụng kéo dài có thể khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng và làm nguy cơ tái phát gout tăng lên nếu không kiểm soát tốt chế độ ăn.
Người có vấn đề về tuyến giáp
Đậu nành chứa isoflavone – hợp chất thực vật có cấu trúc gần giống estrogen. Chất này có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu i-ốt và hoạt động của tuyến giáp ở một số người, đặc biệt là người đang thiếu i-ốt hoặc mắc bệnh suy giáp.
Nhiều chuyên gia dinh dưỡng cho rằng người có vấn đề tuyến giáp không cần kiêng tuyệt đối đậu phụ, nhưng không nên ăn quá nhiều và liên tục trong thời gian dài. Việc kết hợp thiếu cân đối có thể khiến cơ thể mệt mỏi, rối loạn chuyển hóa hoặc giảm hiệu quả hấp thu thuốc điều trị.
Một vấn đề khác là nhiều người có thói quen uống sữa đậu nành, ăn đậu phụ và dùng thêm các chế phẩm từ đậu nành trong cùng một ngày. Điều này khiến lượng isoflavone nạp vào cơ thể tăng cao hơn mức cần thiết.
Người có hệ tiêu hóa yếu
Đậu phụ mềm và dễ ăn nhưng không phải ai cũng tiêu hóa tốt. Một số người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, thường xuyên đầy bụng hoặc hội chứng ruột kích thích có thể gặp tình trạng chướng hơi sau khi ăn nhiều thực phẩm từ đậu nành.
Nguyên nhân là đậu nành chứa oligosaccharide – loại carbohydrate dễ lên men trong ruột. Khi tiêu hóa không hoàn toàn, chúng tạo khí và gây cảm giác khó chịu, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có đường ruột yếu.
Nhiều người còn kết hợp đậu phụ với các món nhiều dầu mỡ hoặc ăn vào buổi tối muộn khiến bụng nặng nề hơn. Vì vậy, nếu thường xuyên đầy hơi sau khi ăn đậu phụ, nên giảm lượng ăn và theo dõi phản ứng của cơ thể thay vì cố ép mình ăn vì nghĩ đây là món “siêu lành mạnh”.
Nam giới ăn quá nhiều trong thời gian dài
Đậu nành chứa phytoestrogen – hợp chất có hoạt tính tương tự hormone nữ estrogen. Dù chưa có kết luận rằng ăn đậu phụ ở mức bình thường gây hại cho nam giới, nhưng việc lạm dụng quá mức trong thời gian dài vẫn gây nhiều tranh cãi.
Một số chuyên gia cho rằng ăn quá nhiều thực phẩm từ đậu nành có thể ảnh hưởng đến nội tiết nếu khẩu phần mất cân bằng kéo dài. Đặc biệt, những người gần như dùng đậu phụ thay thế hoàn toàn nguồn đạm động vật cần chú ý đa dạng thực phẩm hơn.
Điều quan trọng không nằm ở việc “có nên ăn đậu phụ hay không” mà là ăn bao nhiêu và ăn như thế nào. Một chế độ ăn cân bằng, đa dạng nguồn dinh dưỡng vẫn là cách tốt nhất để cơ thể khỏe mạnh và hạn chế nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Đậu phụ vẫn là thực phẩm tốt nếu ăn đúng cách và phù hợp thể trạng. Tuy nhiên, những nhóm người kể trên cần cẩn trọng hơn thay vì ăn theo thói quen hoặc tin rằng cứ thực phẩm thực vật là hoàn toàn vô hại.
