Anh Hầu (27 tuổi, sống tại Trung Quốc) vừa nhận kết quả chẩn đoán ung thư đại trực tràng ở giai đoạn nặng, với tế bào ác tính đã di căn đến các hạch bạch huyết. Trước tin dữ, anh không khỏi bàng hoàng: “Tôi ăn rất nhiều rau, không thể nào mắc ung thư đại trực tràng được”. Nhiều năm qua, anh xem chế độ ăn chay trường như “lá bùa hộ mệnh” cho sức khỏe và từng nghi ngờ bác sĩ nhầm lẫn.
Bác sĩ phẫu thuật đại trực tràng Chen Chou Cheng (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ sự xót xa khi tiếp nhận trường hợp này. Ông nhấn mạnh, thiếu chất xơ là một nguyên nhân gây bệnh đường tiêu hóa, nhưng cách chế biến và lựa chọn thực phẩm mới là yếu tố then chốt. Dù ăn chay nhiều năm, anh Hầu vẫn mắc phải những sai lầm nghiêm trọng trong chế độ ăn.
Đáng chú ý, bệnh nhân đã chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo của cơ thể. Khi xuất hiện đau bụng âm ỉ, chán ăn, sụt cân hay thậm chí đi ngoài ra máu, anh vẫn bỏ qua, nghĩ mình chỉ bị trĩ – căn bệnh thường gặp ở người ngồi nhiều. Chỉ đến khi cơn đau trở nên dữ dội, ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt, anh mới đi khám thì bệnh đã tiến triển đến giai đoạn muộn.
3 sai lầm khi ăn chay có thể “hại hơn ăn thịt”
Bác sĩ Chen nhấn mạnh, ăn chay mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, nhưng nếu duy trì sai cách như trường hợp của anh Hầu, tác hại có thể nghiêm trọng, thậm chí còn hơn ăn thịt. Ông chỉ ra 3 thói quen tai hại mà người ăn chay cần tránh:
1. Ưa chuộng đồ chiên rán ngập dầu
Để tăng hương vị, anh Hầu thường xào hoặc nhúng bột chiên ngập dầu rau củ, đậu hũ. Bác sĩ Chen cảnh báo: “Dầu ăn khi đun nóng ở nhiệt độ cao tạo ra các chất gây ung thư như acrylamide và các gốc tự do”. Việc tiêu thụ quá nhiều chất béo chuyển hóa không chỉ dễ dẫn đến béo phì mà còn làm tăng áp lực oxy hóa cho hệ tiêu hóa, khiến nguy cơ ung thư đại trực tràng ở người ăn chay còn cao hơn cả người ăn thịt đỏ điều độ.
2. Ăn quá nhiều tinh bột tinh chế
Do kiêng thịt, anh Hầu thường nạp nhiều cơm trắng, mì sợi, bánh mì tinh luyện để đảm bảo năng lượng. Tuy nhiên, tinh bột tinh chế thiếu chất xơ, làm đường huyết tăng vọt và gây viêm mạn tính. Khi thiếu chất xơ, nhu động ruột kém, chất thải lưu lại lâu trong đại tràng, tạo điều kiện cho độc tố phá hủy niêm mạc ruột và hình thành khối u.
3. Lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn (đồ chay giả mặn)
Sai lầm phổ biến ở người trẻ là ăn nhiều đồ chay công nghiệp để giả vị thịt. Các sản phẩm này chứa lượng lớn phụ gia, phẩm màu, muối và chất bảo quản. Bác sĩ Chen cảnh báo: “Tiêu thụ lâu dài các chất này là ‘ngòi nổ’ gây đột biến tế bào, hình thành polyp và tiến triển thành ung thư”.
5 dấu hiệu cảnh báo ung thư đại trực tràng
Thống kê cho thấy hơn 60% bệnh nhân chỉ phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn 3 hoặc 4, do nhầm lẫn với bệnh trĩ. Bác sĩ Chen chia sẻ trường hợp một phụ nữ 50 tuổi chủ quan với tình trạng đi ngoài ra máu suốt 6 tháng; khi nhập viện, khối u đã tắc ruột ở giai đoạn III.
Để phát hiện sớm và điều trị kịp thời, cần lưu ý 5 dấu hiệu sau:
- Thay đổi thói quen và hình dạng phân: Táo bón, tiêu chảy xen kẽ hoặc phân nhỏ dẹt kéo dài trên 2 tuần.
- Cảm giác mót rặn giả: Thường xuyên buồn đi đại tiện nhưng không ra phân, cảm giác nặng nề vùng hậu môn.
- Có máu trong phân: Máu do ung thư thường đỏ sẫm hoặc tím đen, lẫn chất nhầy (khác với máu đỏ tươi của trĩ).
- Đau bụng quặn thắt: Đầy hơi, chướng bụng, đau không rõ nguyên nhân kéo dài do khối u gây tắc nghẽn.
- Sụt cân và mệt mỏi: Cơ thể xanh xao, giảm cân đột ngột do tế bào ác tính tiêu thụ năng lượng và gây thiếu máu mạn tính.
