Mỡ động vật: Loại nào tốt nhất?
Không phải tất cả các loại mỡ động vật đều có giá trị dinh dưỡng như nhau. Theo các chuyên gia, mỡ cá được đánh giá cao nhất nhờ chứa nhiều axit béo có lợi, dù lại ít phổ biến trong bữa ăn của người Việt. Tiếp đến là mỡ gà, mỡ lợn và cuối cùng là mỡ bò – loại thường bị hạn chế do mùi đặc trưng và khó chế biến.
Trong thực tế, mỡ lợn vẫn được sử dụng nhiều nhất nhờ dễ tìm, giá rẻ và phù hợp với nhiều món ăn truyền thống. Tuy không phải lựa chọn tối ưu về mặt dinh dưỡng, nhưng đây là loại mỡ có tính ứng dụng cao trong đời sống hằng ngày.
Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo không nên loại bỏ hoàn toàn dầu ăn mà nên kết hợp hài hòa giữa dầu thực vật và mỡ động vật để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng. Mỡ động vật có ưu điểm là chịu nhiệt tốt, ít bị biến đổi khi chiên rán ở nhiệt độ cao, qua đó hạn chế hình thành các chất có hại so với một số loại dầu kém chất lượng hoặc dầu tái chế.
Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cả dầu và mỡ đều cung cấp khoảng 9 kcal/gram, do đó việc sử dụng cần cân đối trong khẩu phần ăn thay vì kiêng hoàn toàn hoặc lạm dụng. Đặc biệt, không nên tái sử dụng dầu mỡ đã qua chiên rán vì có thể sinh ra chất gây hại.
Ở góc độ an toàn thực phẩm, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – chuyên gia công nghệ thực phẩm – cảnh báo tình trạng dầu ăn giả hiện nay chủ yếu gồm hai dạng: dầu tái chế từ dầu thải đã qua sử dụng và dầu pha trộn kém chất lượng. Cả hai đều tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư nếu sử dụng lâu dài.
Người tiêu dùng có thể nhận biết dầu ăn kém chất lượng qua màu sắc bất thường, độ đục, cặn lắng, bao bì in ấn kém sắc nét hoặc nguồn gốc không rõ ràng. Vì vậy, việc lựa chọn sản phẩm uy tín, có thương hiệu và xuất xứ minh bạch là rất quan trọng.
Tuy nhiên, mỡ động vật cũng không hoàn toàn an toàn tuyệt đối. Khi bị đun quá nóng hoặc chiên cháy, mỡ có thể biến đổi thành chất có hại cho sức khỏe. Do đó, cách chế biến đóng vai trò quyết định trong việc giữ an toàn dinh dưỡng.
Theo Trương Hồng Sơn, nhu cầu chất béo mỗi người phụ thuộc độ tuổi, trong đó người trưởng thành cần khoảng 20–25% năng lượng từ chất béo. Ông cũng nhấn mạnh cần ưu tiên chất béo tốt từ cá biển sâu, kết hợp hợp lý giữa mỡ động vật và dầu thực vật, đồng thời hạn chế nội tạng động vật vì chứa nhiều chất béo không có lợi cho sức khỏe.
Mỡ cá: “Ngôi sao” sáng giá bị bỏ quên?
Mỡ cá, đặc biệt từ các loại cá biển như cá hồi, cá mòi, cá ngừ đại dương hay cá hồi hồng, được đánh giá là nguồn dinh dưỡng quý nhờ giàu đạm và omega-3. Đây là nhóm acid béo có lợi giúp hạn chế hình thành cholesterol xấu trong máu, góp phần giảm nguy cơ tắc nghẽn mạch máu, đột quỵ và các bệnh tim mạch.
Không chỉ vậy, mỡ cá còn chứa nhiều vitamin tan trong dầu như A, D, E cùng các hợp chất lipid có hoạt tính sinh học cao. Những dưỡng chất này đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của gan, não, tim và hệ nội tiết, giúp cơ thể duy trì cân bằng chuyển hóa.
Trái với quan niệm phổ biến cho rằng mỡ động vật làm tăng cholesterol, nhiều nghiên cứu cho thấy mỡ cá lại có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol trong máu, ngay cả khi người dùng tiêu thụ thực phẩm giàu cholesterol khác.
Tuy nhiên, việc sử dụng mỡ cá cần đúng cách và đúng nguồn. Nếu không đảm bảo xuất xứ, người dùng có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm kim loại nặng hoặc hóa chất tồn dư từ môi trường nuôi trồng hoặc khai thác ô nhiễm. Đặc biệt, người mắc bệnh gút cũng nên hạn chế vì cá và hải sản chứa nhiều purin có thể làm bệnh nặng hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên mỡ cá có nguồn gốc rõ ràng, sử dụng với liều lượng hợp lý theo tư vấn y tế, và lựa chọn phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là phụ nữ mang thai, cho con bú hoặc người có bệnh nền.
Trong bối cảnh dầu ăn giả và kém chất lượng còn xuất hiện trên thị trường, mỡ cá có thể được xem là một lựa chọn chất béo tốt nếu sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, giải pháp an toàn và bền vững nhất vẫn là kết hợp hài hòa giữa dầu thực vật và mỡ động vật, đồng thời ưu tiên sản phẩm uy tín để đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân bằng và lành mạnh.
