Mừng ít, lo nhiều
Anh Lê Văn Sơn, một viên chức tại Hà Nội, cho biết với mức thu nhập khoảng 15 triệu đồng/tháng, nếu chính sách tăng lương được áp dụng, mỗi tháng anh có thể tăng thêm hơn 1 triệu đồng. Tuy nhiên, thay vì vui mừng, anh lại có cảm giác “nửa mừng nửa lo”.
Theo anh Sơn, điều khiến anh băn khoăn là giá cả sinh hoạt đã có xu hướng tăng ngay cả khi chính sách chưa chính thức có hiệu lực. Chỉ trong thời gian ngắn, giá xăng tăng kéo theo hàng loạt chi phí thiết yếu leo thang, từ bữa ăn sáng, ly cà phê, đến rau củ, thực phẩm và chi phí đi lại.
“Cộng dồn lại, số tiền phải chi thêm có khi còn lớn hơn khoản lương tăng thêm,” anh nói.
Cùng chung tâm trạng, chị Lê Thị Nga, nhân viên một bệnh viện tại Hà Nội, cũng cho rằng mức tăng lương khoảng 8% giúp thu nhập nhích lên gần 1 triệu đồng mỗi tháng, nhưng khó theo kịp tốc độ tăng của chi tiêu hàng ngày.
“Giá xăng tăng là kéo theo mọi thứ tăng theo. Tôi cảm giác lương chưa kịp nhận thì chi phí đã ‘ăn mòn’ mất rồi,” chị chia sẻ.
Nhiều ý kiến cho rằng việc điều chỉnh lương là cần thiết để cải thiện đời sống người lao động, đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình và thấp. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở mức tăng lương mà còn ở việc kiểm soát giá cả và hạn chế tình trạng “giá đi trước, lương theo sau”.
Nếu giá cả tiếp tục leo thang nhanh hơn thu nhập, hiệu quả của chính sách tăng lương sẽ khó đạt như kỳ vọng, thậm chí làm giảm ý nghĩa thực tế của việc điều chỉnh thu nhập.
Làm gì để lương tăng không bị “bào mòn”?
Theo các chuyên gia, để chính sách tăng lương phát huy hiệu quả, cần đi kèm với các biện pháp kiểm soát thị trường chặt chẽ hơn.
Trước hết là tăng cường giám sát việc kê khai và niêm yết giá, đặc biệt với các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, vận tải, dịch vụ sinh hoạt. Những trường hợp lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý cần được xử lý nghiêm.
Bên cạnh đó, cần sử dụng linh hoạt các công cụ điều tiết giá như quỹ bình ổn, chính sách thuế, phí để hạn chế biến động quá lớn của thị trường.
Một vấn đề quan trọng khác là đảm bảo mức tăng lương thực sự bù đắp được chi phí sinh hoạt, tránh tình trạng tăng “trên giấy” nhưng thu nhập thực tế không cải thiện đáng kể.
Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, về nguyên tắc, nếu tiền lương được điều chỉnh theo lạm phát thì có thể giữ được sức mua. Tuy nhiên, thực tế thị trường thường biến động phức tạp hơn nhiều so với các kịch bản dự tính.
Theo ông, khi giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, thực phẩm tăng lên, chi phí sinh hoạt hàng tháng sẽ bị đội lên đáng kể. Nếu mức tăng lương không theo kịp đà tăng này, về thực chất người lao động vẫn có nguy cơ “giảm thu nhập thực tế” dù danh nghĩa có tăng.
Bên cạnh đó, các chuyên gia nhấn mạnh tiền lương không thể tách rời khỏi bài toán điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là kiểm soát lạm phát. Muốn người dân thực sự hưởng lợi từ chính sách tăng lương, trước hết cần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và giữ lạm phát ở mức hợp lý, qua đó bảo vệ giá trị thực của thu nhập.
Đồng thời, cần thúc đẩy cạnh tranh thị trường, mở rộng sản xuất và tăng nguồn cung hàng hóa để giảm áp lực tăng giá. Khi nguồn cung dồi dào, tình trạng “té nước theo mưa” sẽ được hạn chế. Song song đó, các chương trình bình ổn giá, khuyến mại và kích cầu tiêu dùng cũng cần được đẩy mạnh, đặc biệt với nhóm hàng hóa thiết yếu.
“Nếu thực hiện tốt các giải pháp này, có thể đạt mục tiêu kép: vừa tăng lương, vừa giữ ổn định giá cả. Khi đó, người dân mới thực sự được hưởng lợi,” ông Lạng nhận định.
Trong bối cảnh hiện nay, tăng lương là cần thiết, nhưng để niềm vui trọn vẹn, yếu tố quan trọng không kém là kiểm soát giá cả, tránh tình trạng giá “chạy trước” thu nhập. Chỉ khi đó, phần thu nhập tăng thêm mới thực sự phát huy ý nghĩa trong đời sống người lao động.
