Khi nhắc đến những yếu tố có thể gây hại cho gan, nhiều người lập tức nghĩ đến rượu bia. Tuy nhiên, chế độ ăn uống hằng ngày còn có một nguồn đường khá dễ bị bỏ qua: đồ uống có đường.
Trà sữa, trà trái cây, nước ngọt, cà phê pha nhiều siro, nước ép thêm đường hay thậm chí một số loại sữa có hương vị đều có thể khiến lượng đường đưa vào cơ thể tăng lên đáng kể.
Điều đáng nói là những thức uống này thường không tạo cảm giác “ăn nhiều”. Một ly có thể được uống hết chỉ trong vài phút nhưng lại cung cấp một lượng đường đáng kể.
Một ly đồ uống ngọt mỗi ngày có thể trở thành thói quen khó nhận ra
Hãy thử nhìn lại một ngày thông thường.
Buổi sáng là một ly cà phê có đường. Đến trưa, suất ăn được giao kèm một chai nước ngọt. Buổi chiều, đồng nghiệp rủ uống trà sữa hoặc trà trái cây. Tối đến, nhiều người lại chọn nước ép vì nghĩ đây là cách bổ sung trái cây.
Nếu những lựa chọn này lặp lại thường xuyên, tổng lượng đường từ đồ uống trong cả ngày có thể không hề nhỏ.
Điểm đáng lưu ý là đồ uống có đường thường cung cấp năng lượng nhanh nhưng lại ít tạo cảm giác no, vì vậy chúng dễ trở thành phần năng lượng “cộng thêm” bên cạnh các bữa ăn chính.
Với sức khỏe gan, đây là vấn đề đáng quan tâm, đặc biệt ở những người thường xuyên tiêu thụ nhiều đường và đã có các yếu tố nguy cơ chuyển hóa.
Vì sao đồ uống nhiều đường lại liên quan đến gan nhiễm mỡ?
Sau khi được hấp thu, đường fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan. Khi lượng fructose được đưa vào cơ thể quá nhiều, một phần có thể được chuyển thành chất béo.
Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên, chất béo có thể tích tụ trong gan, góp phần vào sự phát triển hoặc tiến triển của bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa.
Đây cũng là lý do một người không uống rượu bia nhiều vẫn có thể được phát hiện gan nhiễm mỡ. Cân nặng bình thường cũng không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ.
Tuy nhiên, cũng cần hiểu rằng gan nhiễm mỡ là vấn đề có nhiều yếu tố liên quan, bao gồm chế độ ăn, cân nặng, tình trạng chuyển hóa, hoạt động thể chất, một số bệnh lý và thuốc. Không nên quy tất cả trường hợp gan nhiễm mỡ cho riêng đồ uống có đường.
Giảm đồ uống có đường là thay đổi khá dễ bắt đầu
Một trong những điểm thuận lợi của việc điều chỉnh nhóm thực phẩm này là bạn không nhất thiết phải thay đổi toàn bộ chế độ ăn ngay lập tức.
Chỉ cần bắt đầu từ những lựa chọn quen thuộc:
Thay trà sữa bằng trà không đường. Nếu chưa quen, có thể giảm dần lượng đường thay vì bỏ hoàn toàn ngay lập tức.
Chọn cà phê ít hoặc không đường. Americano hoặc cà phê pha với sữa không thêm đường có thể giúp giảm lượng đường so với các loại cà phê sử dụng nhiều siro, kem và đường.
Hạn chế nước ngọt và trà đóng chai có đường. Nước lọc, trà không đường là những lựa chọn đơn giản hơn cho việc uống hằng ngày.
Cẩn thận với nước ép. Trái cây nguyên miếng thường tạo cảm giác no tốt hơn nước ép và cung cấp chất xơ. Nếu uống nước ép, không nên mặc định rằng cứ “tự nhiên” thì có thể uống không giới hạn.
Để ý những ly nước được tặng kèm. Một phần nước uống miễn phí khi đặt đồ ăn tưởng như không đáng kể nhưng nếu ngày nào cũng dùng, lượng đường tích lũy có thể trở thành vấn đề.
Không béo vẫn cần chú ý đến lượng đường
Một quan niệm khá phổ biến là chỉ người thừa cân, béo phì mới cần quan tâm đến gan nhiễm mỡ. Thực tế, người có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc gan nhiễm mỡ.
Vì vậy, đừng chỉ nhìn vào cân nặng để đánh giá sức khỏe gan.
Nếu thường xuyên uống trà sữa, nước ngọt, trà trái cây hoặc cà phê nhiều đường, việc giảm dần những thức uống này vẫn là một thay đổi có lợi cho chế độ ăn tổng thể.
Đặc biệt, với những người đã được phát hiện gan nhiễm mỡ hoặc có bất thường về đường huyết, mỡ máu, nên trao đổi với bác sĩ để có hướng điều chỉnh chế độ ăn và vận động phù hợp.
Bảo vệ gan không chỉ nằm ở việc bỏ rượu
Hạn chế rượu bia vẫn là một nguyên tắc quan trọng để bảo vệ gan. Nhưng bên cạnh đó, chất lượng tổng thể của chế độ ăn và lối sống cũng đáng được quan tâm.
Giảm đồ uống có đường, ăn đa dạng thực phẩm, ưu tiên rau xanh và thực phẩm ít chế biến, duy trì vận động, kiểm soát cân nặng nếu thừa cân và ngủ nghỉ hợp lý đều là những thay đổi có giá trị lâu dài.
Không cần chờ đến khi xét nghiệm cho thấy gan có vấn đề mới bắt đầu điều chỉnh. Một thay đổi rất nhỏ như giảm một ly đồ uống có đường mỗi ngày cũng có thể là bước khởi đầu thực tế hơn nhiều so với việc cố gắng thay đổi tất cả cùng lúc.
Gan không “lên tiếng” ngay sau một ly trà sữa hay chai nước ngọt. Chính sự lặp lại mỗi ngày mới là điều đáng lưu tâm. Vì thế, nếu đang uống đồ uống có đường thường xuyên, hôm nay có thể là thời điểm đơn giản nhất để bắt đầu giảm bớt.
