Ăn nhiều đồ ngọt có thể khiến gan tích tụ mỡ
Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, xử lý thuốc, điều hòa đường huyết đến dự trữ năng lượng. Vì phải liên tục xử lý những gì cơ thể hấp thụ, gan cũng có thể chịu ảnh hưởng từ chính những thói quen ăn uống tưởng như bình thường mỗi ngày.
Một trong những yếu tố đáng chú ý là lượng đường bổ sung trong chế độ ăn, đặc biệt khi đến từ nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh ngọt và các loại đồ uống có đường.
Theo Hiệp hội Nghiên cứu Gan châu Âu (EASL), đường bổ sung, đặc biệt fructose, có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD). Đồ uống có đường cũng được ghi nhận có mối liên hệ với nguy cơ mắc tình trạng này.
Khi cơ thể thường xuyên nhận nhiều năng lượng hơn nhu cầu, gan có thể chuyển một phần lượng đường dư thừa thành chất béo. Nếu tình trạng này kéo dài, mỡ có thể tích tụ trong gan và góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Đáng chú ý, gan nhiễm mỡ không chỉ xảy ra ở những người uống rượu bia. MASLD thường liên quan đến thừa cân, béo phì, kháng insulin và chế độ ăn uống thiếu cân bằng.
Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến việc hạn chế rượu bia, mỗi người cũng nên chú ý đến những thứ mình uống và ăn hàng ngày. Đặc biệt, đồ uống có đường là nguồn đường bổ sung rất dễ bị tiêu thụ quá mức bởi chúng không tạo cảm giác no tương xứng với lượng năng lượng đưa vào cơ thể.
Giảm nước ngọt, trà sữa và các loại đồ uống nhiều đường; hạn chế bánh kẹo, bánh ngọt và thực phẩm siêu chế biến là những thay đổi đơn giản có thể giúp kiểm soát lượng đường bổ sung.
Tự dùng thuốc giảm đau sai cách có thể gây tổn thương gan
Nếu chế độ ăn nhiều đường thường tác động đến gan theo hướng lâu dài, việc sử dụng thuốc giảm đau sai cách lại có thể gây tổn thương nghiêm trọng trong thời gian ngắn hơn.
Paracetamol (acetaminophen) là một trong những hoạt chất giảm đau, hạ sốt phổ biến nhất. Khi được sử dụng đúng hướng dẫn, thuốc nhìn chung an toàn với đa số người.
Tuy nhiên, quá liều paracetamol có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến suy gan cấp.
Một vấn đề thường gặp là người sử dụng không nhận ra mình đang uống cùng một hoạt chất từ nhiều loại thuốc khác nhau. Paracetamol xuất hiện trong rất nhiều sản phẩm, từ thuốc giảm đau, hạ sốt đến một số thuốc điều trị cảm cúm phối hợp.
Chẳng hạn, một người có thể uống thuốc giảm đau khi bị đau đầu rồi tiếp tục dùng thuốc cảm cúm vài giờ sau đó. Nếu cả hai sản phẩm đều chứa paracetamol, tổng lượng hoạt chất đưa vào cơ thể có thể tăng lên đáng kể.
Do đó, trước khi sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc cảm không kê đơn, nên đọc kỹ thành phần và hàm lượng hoạt chất trên bao bì. Không nên tự ý tăng liều, uống thuốc thường xuyên hơn hướng dẫn hoặc sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có cùng hoạt chất.
Một số thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID), chẳng hạn ibuprofen hoặc naproxen, cũng có thể liên quan đến tổn thương gan, dù nguy cơ này không phổ biến. Việc sử dụng kéo dài, dùng không đúng hướng dẫn hoặc kết hợp với rượu có thể làm tăng thêm nguy cơ ở một số người.
Những người đã có bệnh lý về gan càng cần thận trọng. Trước khi sử dụng thuốc, kể cả thuốc không kê đơn, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn loại thuốc và liều dùng phù hợp.
Bảo vệ gan bắt đầu từ những thay đổi nhỏ
Rượu bia là một yếu tố nguy cơ quan trọng đối với sức khỏe gan, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất cần lưu ý. Chế độ ăn nhiều đường, dư thừa năng lượng, thừa cân và việc sử dụng thuốc không đúng cách đều có thể khiến gan phải chịu thêm áp lực.
Một chế độ ăn cân bằng, hạn chế đồ uống có đường, duy trì cân nặng hợp lý và sử dụng thuốc đúng liều, đúng hướng dẫn là những bước thiết thực để giảm các nguy cơ không cần thiết.
Bên cạnh đó, những người có nguy cơ mắc viêm gan virus, đặc biệt viêm gan B và C, cũng nên chủ động kiểm tra sức khỏe và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo khuyến cáo của cơ sở y tế. Phát hiện sớm các vấn đề về gan có ý nghĩa quan trọng bởi nhiều bệnh lý ở cơ quan này có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài.
