Từ rau dại mọc trên núi đến đặc sản có giá cao
Rau mầm gai là phần chồi non của cây gai rừng, thường xuất hiện vào đầu mùa xuân. Loại cây này có thể mọc tự nhiên tại một số khu vực miền núi phía Bắc như Lào Cai, Yên Bái, Tuyên Quang...
Trước đây, người dân địa phương chủ yếu thu hái những chồi non để chế biến thành món ăn trong gia đình. Tuy nhiên, khi nhu cầu tìm kiếm các loại rau rừng, đặc sản vùng cao ngày càng tăng, rau mầm gai dần được biết đến rộng rãi hơn.
Một trong những lý do khiến loại rau này có giá cao là thời gian thu hái khá ngắn. Chồi non chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian nhất định, trong khi việc thu hái cũng không dễ dàng bởi thân cây có nhiều gai.
Tại vùng nguyên liệu, rau mầm gai có thể có giá vài chục nghìn đồng/kg. Nhưng khi được đưa về các thành phố, giá bán thường cao hơn đáng kể do chi phí thu hái, vận chuyển và nguồn cung hạn chế. Một số thời điểm đầu mùa, loại mầm non tuyển chọn còn được bán với mức vài trăm nghìn đồng/kg.
Rau mầm gai cũng được biết đến tại một số thị trường châu Á. Ở Nhật Bản, những loại chồi non của cây rừng thường được sử dụng trong các món chiên bột kiểu tempura. Trong khi đó, tại Trung Quốc, các chồi non thuộc nhóm cây này được xem là một loại rau rừng có giá trị, nhất là vào thời điểm nguồn cung khan hiếm.
Điều đáng chú ý là giá trị của rau mầm gai không chỉ nằm ở sự khan hiếm. Phần chồi non còn có thành phần dinh dưỡng đáng quan tâm.
Rau mầm gai có gì đặc biệt?
Theo thông tin được công bố, 100g phần thân và lá non của rau mầm gai cung cấp khoảng 27 kcal, cùng protein và chất xơ. Loại rau này cũng chứa nhiều khoáng chất như canxi, sắt, kali, magie và phốt pho.
Chất xơ là một thành phần quan trọng trong chế độ ăn uống hằng ngày, góp phần hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa và giúp bữa ăn có cảm giác no lâu hơn. Trong khi đó, protein và các khoáng chất cũng đóng vai trò thiết yếu đối với nhiều hoạt động của cơ thể.
Rau mầm gai còn chứa các hợp chất thực vật như polyphenol và flavonoid. Đây là những chất có đặc tính chống oxy hóa được nghiên cứu ở nhiều loại thực vật. Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu về hoạt chất trong chiết xuất hoặc trên mô hình thí nghiệm không đồng nghĩa với việc ăn rau mầm gai có thể điều trị hay phòng ngừa một bệnh cụ thể.
Vì vậy, thay vì xem rau mầm gai như một loại “thuốc bổ” hay thực phẩm có thể thay thế thuốc điều trị, tốt hơn nên coi đây là một loại rau rừng giàu chất xơ và vi chất, được bổ sung vào thực đơn một cách hợp lý.
Hương vị của rau mầm gai cũng là yếu tố khiến loại rau này được yêu thích. Chồi non thường có vị hơi đắng, chát nhẹ nhưng sau khi sơ chế đúng cách sẽ dễ ăn hơn, phần thân có độ giòn và phù hợp với nhiều cách chế biến.
Có thể chế biến rau mầm gai thành nhiều món
Rau mầm gai sau khi thu hái cần được làm sạch và loại bỏ những phần gai hoặc phần cứng không sử dụng. Người dùng có thể chần sơ qua nước sôi trước khi chế biến để rau bớt vị đắng, chát.
Cách đơn giản nhất là luộc hoặc xào tỏi. Rau sau khi chần có thể đem xào nhanh trên lửa lớn để giữ được độ giòn. Nếu muốn món ăn đậm đà hơn, có thể xào cùng thịt hoặc các nguyên liệu quen thuộc.
Ngoài ra, chồi non còn có thể được tẩm bột rồi chiên giòn, nấu canh hoặc chế biến theo cách tương tự một số loại rau rừng khác. Với những người thích khám phá đặc sản vùng cao, đây cũng là một nguyên liệu khá thú vị bởi hương vị khác biệt so với các loại rau phổ biến.
Tuy nhiên, vì là rau mọc hoang hoặc được thu hái từ tự nhiên, điều quan trọng nhất là nguồn gốc và nhận diện chính xác. Không nên tự ý hái những loại cây dại không chắc chắn về đặc điểm, bởi không phải cây rừng nào cũng có thể sử dụng làm thực phẩm.
Người mua nên chọn rau còn tươi, chồi non không bị dập nát, có nguồn gốc rõ ràng và được sơ chế sạch sẽ. Với bất kỳ loại rau rừng nào, việc ăn đa dạng thực phẩm và sử dụng với lượng vừa phải vẫn là lựa chọn phù hợp hơn so với việc ăn quá nhiều chỉ vì tin rằng đó là “siêu thực phẩm”.
Từ một loại chồi non mọc giữa núi rừng, rau mầm gai đang dần trở thành đặc sản được nhiều người biết đến. Giá trị của loại rau này đến từ sự kết hợp giữa nguồn cung theo mùa, công đoạn thu hái khó khăn, hương vị riêng và thành phần dinh dưỡng. Đây cũng là một ví dụ cho thấy nhiều sản vật từng bị xem là “rau dại” có thể trở thành đặc sản nếu được khai thác, chế biến và xây dựng thị trường đúng cách.
