Không ít người trẻ bắt đầu nhận ra mình thường xuyên quên việc vừa định làm, đọc một đoạn văn nhưng không nhớ nội dung, gửi email thiếu tệp đính kèm hoặc rời nhà mà quên khóa cửa. Những biểu hiện tưởng chừng nhỏ lại có thể liên quan đến tình trạng suy giảm trí nhớ, đặc biệt khi chúng xuất hiện thường xuyên và kéo dài.
Vì sao suy giảm trí nhớ ngày càng trẻ hóa?
Hệ thần kinh không chỉ bắt đầu lão hóa khi con người bước vào tuổi cao niên. Trên thực tế, các tế bào thần kinh đã có dấu hiệu thoái hóa từ những năm đôi mươi. Theo nghiên cứu, sau tuổi 25, mỗi ngày có khoảng 3.000 tế bào thần kinh bị mất đi mà không được tái tạo thêm.
Quá trình này được xem là một phần của sự lão hóa hệ thần kinh và có thể tác động đến khả năng ghi nhớ. Vì vậy, suy giảm trí nhớ không còn là vấn đề chỉ cần quan tâm khi về già mà nên được phòng ngừa từ sớm.
Trường Đại học Y Dược TP.HCM cho biết khoảng 20 - 30% người trẻ trong độ tuổi 16 - 35 đang gặp vấn đề về trí nhớ. Nhóm thường được nhắc đến là học sinh, sinh viên và nhân viên văn phòng, những người thường xuyên đối mặt với áp lực học tập, công việc cùng thói quen sinh hoạt thiếu điều độ.
Stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ.
Stress, thiếu ngủ và lối sống thiếu khoa học có thể ảnh hưởng trí nhớ
Ở người trẻ, suy giảm trí nhớ không đơn thuần liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên. Áp lực kéo dài, căng thẳng trong công việc và cuộc sống, thiếu ngủ, ít vận động cùng việc sử dụng nhiều rượu bia, thuốc lá, nước ngọt hoặc thức ăn nhanh đều có thể góp phần làm sức khỏe não bộ suy yếu.
Các yếu tố này có thể thúc đẩy cơ thể hình thành nhiều gốc tự do. Đây là những phân tử không ổn định có khả năng gây tổn thương các mô, trong đó não đặc biệt dễ chịu tác động vì có hàm lượng lipid cao.
Não chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể nhưng chứa tới 60% lượng lipid. Khi chịu sự tấn công mạnh của gốc tự do, các tế bào thần kinh có thể bị tổn thương, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của não và khả năng ghi nhớ.
Bên cạnh đó, giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe thần kinh. Thường xuyên thức khuya, ngủ không đủ hoặc ngủ không sâu khiến não không có đủ thời gian nghỉ ngơi và phục hồi sau một ngày hoạt động.
Những biểu hiện suy giảm trí nhớ không nên bỏ qua
Suy giảm trí nhớ có thể bắt đầu bằng những thay đổi rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Nhiều người thường gặp tình trạng học trước quên sau, khó nhớ những thông tin vừa tiếp nhận, thường xuyên bỏ sót công việc hoặc phải mất nhiều thời gian hơn để nhớ một điều quen thuộc.
Tình trạng này cũng có thể đi kèm với biểu hiện mất tập trung, suy giảm khả năng tư duy và xử lý vấn đề. Khi hiệu suất học tập, công việc bắt đầu đi xuống hoặc ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống, người trẻ cần được thăm khám để chẩn đoán chính xác.
Sức khỏe thần kinh suy giảm còn có thể kéo theo những thay đổi về tinh thần như lo âu, mất ngủ, ngủ không sâu, chán nản. Nếu không được cải thiện, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến nhận thức, khả năng giải quyết vấn đề, năng suất làm việc và chất lượng cuộc sống.
Hay quên, mất tập trung có thể là dấu hiệu suy giảm trí nhớ.
Suy giảm trí nhớ ở người trẻ có thể để lại hệ lụy lâu dài
Khả năng tập trung và ghi nhớ giảm có thể tác động đến học tập, công việc cũng như khả năng xử lý các tình huống căng thẳng. Thậm chí, người trẻ gặp vấn đề về trí nhớ còn tiềm ẩn nguy cơ mắc các bệnh lý sa sút trí tuệ (Alzheimer và Parkinson) khi về già.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp suy giảm trí nhớ ở người trẻ đều đồng nghĩa với bệnh lý thoái hóa thần kinh. Những yếu tố như căng thẳng, mất ngủ và thói quen sinh hoạt không lành mạnh cũng có thể khiến khả năng ghi nhớ bị ảnh hưởng tạm thời.
Làm gì để cải thiện chứng “nhớ nhớ quên quên” từ sớm?
Chủ động điều chỉnh lối sống và duy trì các hoạt động tốt cho não bộ có thể giúp hỗ trợ khả năng ghi nhớ, tập trung cũng như giảm nguy cơ suy giảm trí nhớ. Dưới đây là một số cách cải thiện trí nhớ:
- Ngủ đủ 6 - 8 giờ mỗi ngày, hạn chế thức khuya để não bộ có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi.
- Sắp xếp công việc, thời gian học tập hợp lý, xen kẽ các khoảng nghỉ để giảm áp lực lên hệ thần kinh.
- Vận động thường xuyên nhằm tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ đưa oxy và dưỡng chất đến não.
- Uống đủ nước, hạn chế rượu bia, thuốc lá, chất kích thích, thức ăn nhanh và thực phẩm nhiều dầu mỡ.
- Xây dựng chế độ ăn đa dạng với rau xanh, ngũ cốc, các loại hạt, trứng, thịt gà, cá biển và thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.
- Bổ sung các thực phẩm giàu canxi như hải sản, đậu nành, súp lơ, cá biển và hạnh nhân.
- Rèn luyện trí não bằng cách đọc sách, học ngoại ngữ, học nhạc hoặc tham gia các hoạt động đòi hỏi ghi nhớ và tư duy.
- Duy trì các trò chơi trí tuệ như giải ô chữ, sudoku, cờ vua, cờ tướng hoặc tính nhẩm.
- Kiểm soát căng thẳng bằng cách nghỉ ngơi, thư giãn và phân bổ thời gian làm việc hợp lý.
- Bổ sung các thực phẩm hoặc tinh chất thiên nhiên giàu chất chống oxy hóa như Anthocyanin và Pterostilbene trong Blueberry.
Chăm sóc não bộ từ sớm giúp hạn chế nguy cơ suy giảm trí nhớ.
Đừng đợi đến khi chứng hay quên ảnh hưởng cuộc sống mới chăm sóc não bộ
Suy giảm trí nhớ ở người trẻ có thể bắt đầu từ những biểu hiện rất dễ bị bỏ qua. Một vài lần quên việc có thể chưa nói lên vấn đề nghiêm trọng, nhưng tình trạng này lặp lại thường xuyên, đi kèm mất tập trung, mất ngủ, căng thẳng hoặc ảnh hưởng đến học tập và công việc thì không nên xem nhẹ.
Cho đến nay, việc phục hồi trí nhớ trong các trường hợp suy giảm đã được đề cập vẫn còn nhiều hạn chế. Vì vậy, chủ động ngủ đủ, vận động, ăn uống cân bằng, rèn luyện trí não và kiểm soát căng thẳng vẫn là những nguyên tắc quan trọng để chăm sóc sức khỏe thần kinh.
Thay vì chờ đến khi tình trạng suy giảm trí nhớ biến thành trở ngại trong cuộc sống, người trẻ có thể bắt đầu bảo vệ não bộ từ những thói quen nhỏ mỗi ngày. Một bộ não khỏe mạnh không chỉ giúp ghi nhớ tốt hơn mà còn là nền tảng cho khả năng học tập, làm việc và duy trì chất lượng cuộc sống về lâu dài.
