Tưởng chỉ là những thói quen nhỏ của tuổi trẻ, nhưng một số sai lầm phụ nữ thường gặp lại có thể âm thầm để lại hệ quả về sau. Từ tập luyện chỉ để giảm cân, ngủ quá ít đến chủ quan với tim mạch hay tăng cân quá mức khi mang thai, những lựa chọn tưởng vô hại này có thể liên quan đến nguy cơ bệnh tật và giảm tuổi thọ về sau.
Tập luyện chỉ để giảm cân, bỏ quên việc xây dựng cơ bắp
Với nhiều phụ nữ, tập thể dục vẫn gắn với mục tiêu giảm cân, giữ dáng hoặc nhanh chóng đạt một số đo mong muốn. Vì thế, cardio thường được ưu tiên trong khi các bài tập sức mạnh dễ bị bỏ qua do lo ngại cơ thể trở nên thô, nặng nề.
Theo bác sĩ Robin Berzin, nhà sáng lập kiêm CEO Parsley Health, quan niệm phụ nữ nên tập cardio nhưng tránh nâng tạ nặng đã không còn phù hợp. Cơ bắp còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết, trao đổi chất, sức khỏe xương, thăng bằng và khả năng vận động khi về già.
Một nghiên cứu trên gần 29.000 phụ nữ lớn tuổi cho thấy nhóm tập sức mạnh 20 - 59 phút mỗi tuần có nguy cơ tử vong thấp hơn 29% so với nhóm không tập. Bác sĩ Berzin khuyến nghị phụ nữ nên chú trọng xây dựng cơ bắp từ tuổi 30 - 40, thay vì chỉ xem cân nặng là thước đo hiệu quả tập luyện.
Tập sức mạnh không chỉ giúp xây dựng cơ bắp mà còn hỗ trợ xương và khả năng vận động khi về già.
Tăng cân quá mức khi mang thai
Tăng cân là một phần tự nhiên của thai kỳ, nhưng mức tăng cần phù hợp với thể trạng trước khi mang thai. Nghiên cứu do TS Stefanie N. Hinkle, Trường Y khoa Perelman thuộc Đại học Pennsylvania, dẫn đầu đã phân tích dữ liệu của hơn 46.000 phụ nữ để đánh giá ảnh hưởng lâu dài của vấn đề này.
Dữ liệu từ Dự án Hợp tác chu sinh của Mỹ được thu thập từ năm 1959 - 1965 và theo dõi các kết cục sức khỏe sau khoảng 50 năm. Kết quả công bố trên The Lancet cho thấy nhóm thiếu cân trước thai kỳ nhưng tăng cân vượt khuyến nghị có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch cao hơn 84% so với nhóm có cân nặng khỏe mạnh.
Ở phụ nữ có cân nặng bình thường trước thai kỳ, tăng cân quá mức liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 9% và tử vong do tim mạch cao hơn 20%. Với nhóm thừa cân hoặc béo phì, mức tăng cân liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân tăng 12% và tử vong do tiểu đường tăng 77%.
Bỏ qua sức khỏe chuyển hóa
Một lần xét nghiệm đường huyết bình thường dễ khiến phụ nữ nghĩ rằng sức khỏe chuyển hóa của mình hoàn toàn ổn. Đây là một trong những sai lầm phụ nữ thường gặp khi đánh giá sức khỏe chỉ dựa trên một chỉ số xét nghiệm.
Tuy nhiên, bác sĩ Robin Berzin lưu ý đường huyết lúc đói và HbA1c chỉ là những chỉ số hữu ích, không phản ánh toàn bộ quá trình rối loạn chuyển hóa. Theo chuyên gia, tiểu đường không xuất hiện đột ngột mà thường là kết quả của quá trình rối loạn chuyển hóa kéo dài nhiều năm.
Đường huyết bình thường chưa phản ánh toàn bộ sức khỏe chuyển hóa của cơ thể.
Vì vậy, chưa vượt ngưỡng chẩn đoán không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua chế độ ăn, vận động, cân nặng và các yếu tố nguy cơ khác. Phụ nữ cũng không nên xem tiểu đường type 2 là vấn đề chủ yếu của nam giới. Theo chuyên gia, phụ nữ mắc bệnh có thể đối mặt với nguy cơ biến chứng về tim, thận, đột quỵ, đồng thời có thể gặp trầm cảm và lo âu.
Ngủ ít, căng thẳng kéo dài
Ngủ 5 - 6 tiếng mỗi đêm có thể trở thành thói quen khi phụ nữ phải cân bằng công việc, gia đình và nhiều trách nhiệm khác. Việc cơ thể vẫn hoạt động bình thường khiến tình trạng thiếu ngủ kéo dài dễ bị xem nhẹ, dù những tác động bất lợi có thể tích lũy theo thời gian.
Bác sĩ Robin Berzin cho biết giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi các chức năng liên quan đến chuyển hóa, hormone, tim mạch và thần kinh. Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa, tâm trạng, nhận thức và nguy cơ tim mạch, thay vì chỉ gây mệt mỏi vào ngày hôm sau.
Căng thẳng mạn tính càng tạo thêm áp lực lên cơ thể, đặc biệt khi bước vào giai đoạn mãn kinh. Sự suy giảm estrogen và progesterone có thể khiến những vấn đề như mệt mỏi, rối loạn chuyển hóa hay bốc hỏa trở nên rõ rệt hơn. Vì thế, liên tục đặt bản thân sau cùng trong nhiều năm có thể trở thành một sai lầm phụ nữ thường gặp ảnh hưởng sức khỏe về sau.
Ngủ ít cũng là sai lầm phụ nữ thường gặp tác động đến chuyển hóa và sức khỏe tim mạch.
Chủ quan với sức khỏe tim mạch
Còn trẻ, vóc dáng cân đối và không có triệu chứng bất thường khiến nhiều phụ nữ nghĩ bệnh tim là vấn đề của tuổi già. Tuy nhiên, bác sĩ Robin Berzin nhận định bệnh tim vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ và nguy cơ có thể thay đổi đáng kể khi bước vào giai đoạn mãn kinh.
Một số nguy cơ không biểu hiện rõ bên ngoài mà có thể được phát hiện qua xét nghiệm định kỳ. Nghiên cứu cho thấy LDL cholesterol và ApoB có thể tăng trong giai đoạn chuyển tiếp mãn kinh, một phần liên quan đến thay đổi hormone. Vì vậy, vẻ ngoài khỏe mạnh không đồng nghĩa các chỉ số tim mạch đều an toàn.
Bệnh tim gây ra khoảng 1/3 số ca tử vong ở phụ nữ Mỹ mỗi năm, nhưng chỉ 44% phụ nữ nhận thức đây là mối đe dọa sức khỏe lớn nhất đối với họ. Quan tâm đến vận động, dinh dưỡng, các yếu tố nguy cơ và kiểm tra sức khỏe định kỳ từ sớm có thể giúp phụ nữ chủ động hơn trước những vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.
Những sai lầm phụ nữ thường gặp trên đây có thể không gây hậu quả ngay lập tức nhưng lại tích lũy qua nhiều năm. Điều chỉnh thói quen từ khi còn trẻ là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe, duy trì khả năng vận động và hạn chế những yếu tố có thể giảm tuổi thọ về sau.
