1. Bản chất của tình trạng say rượu
Khi ethanol (cồn) đi vào cơ thể, gan sẽ đảm nhiệm hơn 90% quá trình chuyển hóa. Tại đây, ethanol được enzyme phân giải thành acetaldehyde – một chất có độc tính cao đối với tế bào. Bình thường, acetaldehyde tiếp tục được chuyển thành acetate ít độc hơn rồi đào thải ra ngoài. Tuy nhiên, nếu uống quá nhiều, acetaldehyde tích tụ sẽ gây viêm, tổn thương mô và tạo ra hàng loạt triệu chứng khó chịu sau khi say.
Tình trạng say rượu thường xuất phát từ ba cơ chế chính:
Mất nước và rối loạn điện giải: Cồn ức chế hormone chống bài niệu (ADH), khiến cơ thể đi tiểu nhiều hơn, mất nước nhanh, dẫn đến khô miệng, mệt mỏi và đau đầu.
Hạ đường huyết: Gan ưu tiên xử lý cồn nên tạm thời giảm sản xuất glucose, gây tụt đường huyết, khiến người say cảm thấy bủn rủn, chóng mặt.
Kích ứng dạ dày: Rượu làm tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày, gây buồn nôn, đau vùng thượng vị và rối loạn tiêu hóa.
2. Cách hỗ trợ cơ thể phục hồi
Thay vì tìm kiếm “thuốc giải rượu” tức thì, điều quan trọng là giúp cơ thể tự cân bằng và thải độc một cách tự nhiên.
Bù nước và điện giải
Đây là bước ưu tiên hàng đầu khi có triệu chứng say:
Nước lọc hoặc nước khoáng: Uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần để bù lại lượng nước đã mất.
Dung dịch điện giải (oresol): Giúp bổ sung natri, kali, hỗ trợ cân bằng điện giải và duy trì hoạt động thần kinh – cơ bắp.
Nước dừa tươi: Giàu điện giải tự nhiên và một lượng đường nhẹ, giúp cơ thể dễ hấp thu, từ đó phục hồi nhanh hơn.
Bổ sung dinh dưỡng hợp lý
Sau khi say rượu, việc nạp lại dinh dưỡng đúng cách sẽ giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại cân bằng:
Tinh bột dễ tiêu: Cháo loãng, súp, bánh mì mềm… giúp ổn định đường huyết mà không gây áp lực cho dạ dày đang nhạy cảm.
Thực phẩm giàu vitamin B và C: Hỗ trợ quá trình chuyển hóa cồn, đồng thời tăng sức đề kháng và giảm cảm giác mệt mỏi.
Sử dụng thuốc hỗ trợ – cần thận trọng
Khi trong cơ thể vẫn còn cồn, việc dùng thuốc cần cân nhắc kỹ để tránh tương tác bất lợi:
Thuốc trung hòa axit hoặc bảo vệ niêm mạc dạ dày: Có thể giúp giảm nóng rát, buồn nôn và khó chịu vùng thượng vị.
Vitamin nhóm B (đặc biệt B1, B6): Hỗ trợ hệ thần kinh và quá trình chuyển hóa năng lượng.
Một số sản phẩm hỗ trợ gan: Hoạt chất như L-arginine hoặc L-ornithine L-aspartate chỉ nên sử dụng khi có tư vấn chuyên môn.
3. Những điều nên tránh
Không dùng paracetamol (acetaminophen) khi đang say: Sự kết hợp giữa rượu và hoạt chất này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng. Nếu đau đầu nhiều, nên hỏi ý kiến dược sĩ trước khi dùng thuốc giảm đau khác và tránh uống khi bụng đói.
Hạn chế cà phê đậm: Caffeine có thể khiến cơ thể mất nước nhiều hơn và tạo cảm giác tỉnh táo “giả”, dễ khiến bạn chủ quan.
Không “uống thêm để giải rượu”: Việc tiếp tục uống chỉ kéo dài thời gian đào thải độc tố và làm tăng nguy cơ lệ thuộc.
4. Uống rượu an toàn trong dịp Tết
Để cuộc vui đầu năm không trở thành nỗi mệt mỏi kéo dài, hãy lưu ý:
Uống có chừng mực, biết điểm dừng.
Ăn nhẹ trước khi uống để làm chậm hấp thu cồn.
Áp dụng nguyên tắc “1–1”: Sau mỗi ly rượu, uống kèm một ly nước lọc.
Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tránh rượu trôi nổi.
Lắng nghe cơ thể: Khi xuất hiện chóng mặt, buồn nôn nhiều hoặc mất kiểm soát hành vi, hãy dừng lại ngay.
Chủ động bảo vệ sức khỏe sẽ giúp những buổi gặp gỡ ngày Tết thêm trọn vẹn, đồng thời giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến gan và toàn cơ thể.
