Lương cơ sở dự kiến sẽ được điều chỉnh tăng khoảng 8% từ ngày 1-7-2026. Thông tin này được Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà chia sẻ tại hội nghị tiếp xúc cử tri với người ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI ở đơn vị bầu cử số 01, tỉnh Lào Cai ngày 9-3.
Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, PGS-TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế thuộc Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, cho rằng mức tăng dự kiến 8% từ ngày 1-7-2026 đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang là một tín hiệu tích cực. Theo ông, điều này cho thấy Nhà nước tiếp tục quan tâm, chia sẻ với những người hưởng lương từ ngân sách trong bối cảnh đời sống vẫn còn nhiều khó khăn.
Tuy vậy, nếu xét trong bối cảnh chi phí sinh hoạt thực tế đang gia tăng, mức tăng này được đánh giá là phù hợp theo hướng thận trọng, nhưng chưa đủ mạnh để tạo ra sự cải thiện rõ rệt về thu nhập. Vì thế, vấn đề không chỉ nằm ở việc tăng bao nhiêu phần trăm, mà còn là tăng như thế nào để vừa bảo đảm cân đối ngân sách, vừa hỗ trợ đúng những nhóm đang chịu nhiều áp lực nhất.
Theo PGS-TS Ngô Trí Long, khi bàn về chính sách tiền lương, không nên chỉ dừng ở câu hỏi tăng 8%, 10% hay 12%. Quan trọng hơn là sau mỗi lần điều chỉnh, hệ thống tiền lương có trở nên công bằng hơn, có tạo thêm động lực làm việc và bảo vệ tốt hơn các nhóm yếu thế hay không.
Ông nhấn mạnh tinh thần cải cách tiền lương lâu nay không đơn thuần là cộng thêm một tỷ lệ phần trăm trên nền lương cơ sở, mà hướng tới cơ chế trả lương dựa trên vị trí việc làm, chức danh, chức vụ và kết quả thực hiện nhiệm vụ.
Tại cuộc tiếp xúc cử tri mới đây, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cũng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế tiền thưởng gắn với hiệu quả công việc, trong đó việc đánh giá theo các chỉ số KPI sẽ được xem xét để trả lương và thưởng đúng người, đúng việc.
PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng đây mới là hướng cải cách mang tính căn bản. Theo ông, nếu tiếp tục duy trì cơ chế tăng lương đồng loạt dựa trên nền lương cơ sở trong thời gian dài, thì thực chất hệ thống tiền lương vẫn chỉ được điều chỉnh theo cách cũ, chưa thực sự chuyển sang một cấu trúc tiền lương mới.
Theo vị chuyên gia, nếu duy trì quá lâu cơ chế tăng lương đồng loạt dựa trên nền lương cơ sở, có thể dẫn tới một nghịch lý: ngân sách vẫn phải chi thêm nhưng động lực làm việc, khả năng thu hút nhân lực chất lượng cao vào khu vực công và mức độ công bằng trong hệ thống chưa chắc được cải thiện tương xứng.
Vì vậy, trong giai đoạn chờ cải cách tiền lương toàn diện, PGS-TS Ngô Trí Long đề xuất chính sách nên được thiết kế theo hướng hai tầng. Tầng thứ nhất là điều chỉnh tăng phổ quát ở mức vừa phải, khoảng 8%, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, ổn định và phù hợp với khả năng của ngân sách.
Tầng thứ hai là dành sự ưu tiên có trọng tâm cho các nhóm dễ bị tổn thương, như người hưởng lương hưu thấp, người nhận trợ cấp thấp, người có công và các đối tượng bảo trợ xã hội. Đây là những nhóm chịu tác động rõ rệt nhất trước biến động của giá cả và chi phí sinh hoạt.
Theo ông Long, cách tiếp cận này hợp lý hơn so với việc phân bổ nguồn lực theo kiểu dàn trải. Mục tiêu của chính sách tiền lương và an sinh không chỉ là tăng chi, mà phải tập trung hỗ trợ những nhóm có mức thu nhập thấp nhất và cần được hỗ trợ nhiều nhất.
Nhấn mạnh về đề xuất tăng lương cơ sở khoảng 8%, PGS-TS Ngô Trí Long cho rằng mức điều chỉnh này có thể xem là phù hợp trong ngắn hạn, bởi vẫn bảo đảm yêu cầu thận trọng trong điều hành kinh tế vĩ mô và phù hợp với khả năng của ngân sách hiện nay.
Tuy nhiên, xét trên tổng thể, đây vẫn chưa phải mức tăng đủ lớn để tạo ra sự cải thiện đáng kể đối với đời sống của người hưởng lương từ ngân sách. Theo ông, chính sách cần được thiết kế theo hướng tăng vừa phải cho số đông, đồng thời ưu tiên mạnh hơn cho nhóm hưởng lương hưu thấp và các đối tượng an sinh yếu thế, song song với việc đẩy nhanh cải cách cơ cấu tiền lương dựa trên vị trí việc làm và hiệu quả công việc.
“Tiền lương không thể mãi là câu chuyện điều chỉnh chắp vá từng năm. Khi mức sống đã thay đổi, chính sách tiền lương cũng cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ tăng cho có mà phải tăng đúng, tăng trúng và đủ để tạo niềm tin”, PGS-TS Ngô Trí Long nhấn mạnh.
