Giao thừa là thời khắc quan trọng nhất trong mỗi dịp Tết. Đây là thời điểm tiễn năm cũ, đón năm mới. Các gia đình sẽ chuẩn bị mâm cỗ để thực hiện lễ cúng vào thời khắc đón năm mới để cầu bình an, đón may mắn, tài lộc và thịnh vượng.
Theo quan niệm dân gian, mỗi năm có một vị quan hành khiển cai quản công việc dưới hạ giới. Vào thời khắc giao thức, các quan hành khiển sẽ bàn giao công việc cho nhau. Mâm cỗ cúng giao thừa được coi là là lễ tiễn quan hành khiển của năm cũ, đón quan hành khiển của năm mới. Gia đình sẽ sắm lễ và thực hiện các nghi lễ một cách trang trọng, nghiêm chỉnh với mong muốn năm mới bình an, may mắn.
Vào khoản giờ Tý ngày 30 tháng Chạp (với tháng đủ) hoặc 29 tháng Chạp (với tháng thiếu), người đại diện của gia đình sẽ lên hương và thực hiện lễ cúng giao thừa. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết người nào trong nhà nên là người làm lễ cúng giao thừa để năm mới gặp nhiều may mắn, mọi việc hanh thông?
Thông thường, người chủ trì các buổi lễ của năm mới là gia chủ (còn gọi là trạch chủ) của gia đình. Người này thường là đàn ông trong nhà hoặc phụ nữ cao tuổi hoặc là người đứng đầu gia đình. Theo quan niệm dân gian, lễ cúng giao thừa là lễ cúng cầu may mắn, thịnh vượng cho năm mới. Do đó, dù là nam hay nữ làm lễ thì người này đều phải tịnh tâm.
Người chủ trì các buổi lễ của năm mới là gia chủ (còn gọi là trạch chủ) của gia đình.
Trước khi làm lễ, người đại diện cần tắm rửa sạch sẽ, mặc quần áo chỉnh tề. Một số quan niệm dân gian còn cho rằng người này cần kiêng ăn các món tứ linh, cá chép, thịt chó, thịt rùa, thịt mèo… thậm chí kiêng quan hệ vợ chồng ít nhất 2 ngày trước thời điểm làm lễ.
Nếu phụ nữ là người đứng ra làm lễ thì nên chú ý đến chu kỳ kinh nguyệt. Dân gian cho rằng, phụ nữ đang trong giai đoạn đèn đỏ không nên thực hiện lễ cúng. Có thể nhờ chồng hoặc một người có vai trò quan trọng trong gia đình thay mình thực hiện các nghi lễ.
Mâm lễ cúng giao thừa không thể thiếu con gà. Gà được chọn phải là gà trống, bày nguyên con, ngậm hoa hồng. Ngoài ra, gia chủ cần chuẩn bị thêm một đĩa xôi.
Một vật phẩm khác cần có là gạo và muối.
Mâm cúng giao thừa cũng không thể thiếu ngũ quả, tượng trưng cho ngũ phúc (Phúc - Lộc - Thọ - Khanh - Ninh).
*Thông tin mang tính chất tham khảo, chiêm nghiệm.
