Câu trả lời không đơn giản là “uống tốt hơn” hay “ăn tốt hơn”. Hai cách sử dụng này đưa vào cơ thể những thành phần khác nhau và có ưu điểm riêng. Tuy nhiên, nếu xét về giá trị dinh dưỡng tổng thể, ăn lá tía tô thường có lợi thế hơn.
Ăn lá tía tô giúp giữ lại nhiều thành phần có trong cả phần lá
Khi ăn trực tiếp lá tía tô, cơ thể không chỉ nhận được các hợp chất tan trong nước mà còn nhận được chất xơ cùng nhiều thành phần dinh dưỡng khác có trong phần lá.
Tía tô chứa một số vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và các hợp chất thực vật như polyphenol, flavonoid. Lá còn cung cấp một lượng chất xơ mà nước tía tô sau khi lọc bỏ bã gần như không còn đáng kể.
Đây là điểm khác biệt quan trọng.
Chất xơ có vai trò đối với hoạt động của hệ tiêu hóa, góp phần tạo cảm giác no và hỗ trợ một chế độ ăn uống cân bằng. Vì vậy, nếu mục tiêu là bổ sung thực phẩm thực vật vào khẩu phần hằng ngày, ăn lá tía tô phù hợp hơn so với chỉ uống phần nước.
Đặc biệt, nếu dùng tía tô như một loại rau thơm ăn kèm các món ăn, bạn không cần phải sử dụng một lượng lớn. Một lượng vừa phải cũng giúp bữa ăn đa dạng hơn mà không biến tía tô thành “thực phẩm chức năng” phải dùng với liều cao.
Nước tía tô có ưu điểm gì?
Không phải vì ăn lá tốt hơn mà nước tía tô trở nên vô ích.
Khi đun lá tía tô với nước, một phần các hợp chất có khả năng hòa tan trong nước sẽ đi vào phần nước. Cách sử dụng này cũng thuận tiện đối với những người không thích mùi vị hoặc cảm giác khi ăn trực tiếp lá tía tô.
Một cốc nước tía tô ấm có thể được sử dụng như một loại đồ uống từ thực vật, miễn là không cho quá nhiều đường và không coi nó là thức uống có tác dụng chữa bệnh.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng nước tía tô không phải bản sao hoàn chỉnh của lá tía tô.
Khi đun rồi bỏ bã, một phần chất xơ và những thành phần không hòa tan trong nước sẽ bị loại bỏ. Lượng hoạt chất đi vào nước cũng phụ thuộc vào lượng lá sử dụng, thời gian đun, nhiệt độ và cách chế biến. Vì thế không thể dựa vào một công thức pha nước tía tô cụ thể để khẳng định rằng cơ thể sẽ nhận được một lượng hoạt chất cố định.
Nếu mục tiêu là lấy toàn bộ giá trị dinh dưỡng của rau, ăn cả lá vẫn hợp lý hơn. Tuy nhiên khi ăn trực tiếp thì không thể dùng hết một lượng lớn như nấu lên.
Có nên uống nước tía tô thay nước lọc?
Đây là điều không nên.
Một số người nghe nói tía tô chứa nhiều chất chống oxy hóa nên có xu hướng đun rất nhiều lá để uống thay nước trong ngày. Cách này không cần thiết.
Nước lọc vẫn nên là nguồn nước uống chính. Nước tía tô nếu thích có thể được sử dụng như một loại đồ uống bổ sung, nhưng không nên biến nó thành thức uống bắt buộc hằng ngày với lượng lớn.
Đặc biệt, việc uống càng nhiều không đồng nghĩa với việc nhận được càng nhiều lợi ích.
Cơ thể cần một chế độ ăn đa dạng thay vì phụ thuộc vào một loại rau hoặc một loại nước uống duy nhất.
Ăn lá tía tô thế nào để hợp lý?
Nếu thích tía tô, cách đơn giản nhất là sử dụng nó như một loại rau trong bữa ăn.
Có thể ăn kèm với các món phù hợp, thêm vào cháo, canh hoặc dùng làm rau thơm. Khi chế biến, không nhất thiết phải sử dụng lượng quá nhiều.
Nếu ăn sống, cần rửa thật kỹ dưới vòi nước sạch và lựa chọn nguồn rau bảo đảm an toàn. Không nên vì muốn giữ lại nhiều dưỡng chất mà bỏ qua vấn đề vệ sinh thực phẩm.
Một điều khác cũng đáng lưu ý là không nên mặc định “tự nhiên” đồng nghĩa với “càng nhiều càng tốt”. Tía tô là thực phẩm, không phải thuốc. Những lời truyền miệng về việc ăn hoặc uống tía tô có thể phòng hay điều trị nhiều bệnh không nên được xem là bằng chứng y khoa.
Còn nếu thích uống nước tía tô thì sao?
Có thể uống, nhưng nên xem đây là một lựa chọn đồ uống chứ không phải phương pháp điều trị.
Lá tía tô được rửa sạch, đun với nước rồi dùng trong ngày. Không cần nấu một nồi quá đặc hoặc sử dụng một lượng lá lớn chỉ vì nghĩ rằng nước càng đậm thì càng tốt.
Nếu cho đường, cũng nên hạn chế để tránh biến một thức uống từ rau thành đồ uống chứa nhiều đường.
Người có cơ địa nhạy cảm hoặc từng có phản ứng dị ứng với tía tô và các loại thực phẩm tương tự nên thận trọng. Nếu đang sử dụng thuốc hoặc có bệnh lý cần chế độ ăn uống đặc biệt, tốt nhất nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu muốn dùng thường xuyên với lượng lớn.
