Nguy cơ dư thừa nam giới tại Việt Nam
Theo thông tin từ Bộ Y tế, tỉ số giới tính khi sinh ở Việt Nam hiện luôn ở mức cao, vượt ngưỡng cân bằng sinh học tự nhiên. Năm 2006, tỉ số này là 109,8 bé trai/100 bé gái; đến 2015 tăng lên 112,8 và năm 2024 vẫn duy trì ở mức cao 111,4.
Dự báo, nếu tỉ số này không thay đổi, Việt Nam sẽ dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2039, và con số này có thể tăng lên 2,5 triệu vào năm 2059. Bộ Y tế cảnh báo điều này có thể gây mất cân bằng trong cấu trúc gia đình, khiến một bộ phận nam giới kết hôn muộn hoặc không có khả năng kết hôn, đồng thời làm gia tăng tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em gái, mại dâm, bạo hành giới và các loại tội phạm xuyên quốc gia.
Pháp lệnh Dân số 2003 nghiêm cấm mọi hành vi lựa chọn giới tính thai nhi, nhưng theo Bộ Y tế, quy định này chưa đạt hiệu quả vì nhiều lý do. Hoạt động nạo hút thai và siêu âm xác định giới tính thai nhi chưa được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt tại các cơ sở y tế tư nhân. Các nghị định xử phạt vi phạm hành chính về dân số và y tế như Nghị định 114/2006 và 176/2013 vẫn chưa đủ mạnh để răn đe.
Bên cạnh đó, quan niệm trọng nam khinh nữ trong một số vùng, mong muốn có con trai để nối dõi tông đường, thờ cúng tổ tiên, cùng với xu hướng giảm sinh, vẫn khiến nhiều gia đình tìm cách chọn giới tính thai nhi. Việc tiếp cận dễ dàng các dịch vụ siêu âm và nạo phá thai càng tạo cơ hội cho lựa chọn giới tính, dẫn đến nguy cơ mất cân bằng giới tính khi sinh ngày càng lớn.
Đình chỉ bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi để lựa chọn phá thai
Theo Dân trí, dự thảo Luật Dân số quy định sẽ đình chỉ hành nghề khám, chữa bệnh đối với những người thực hiện phá thai vì lý do chọn giới tính thai nhi hoặc tiết lộ thông tin giới tính thai nhi nhằm mục đích này. Quy định này không áp dụng trong các trường hợp đặc biệt do Bộ trưởng Bộ Y tế cho phép để phục vụ chẩn đoán và điều trị các bệnh liên quan đến giới tính.
Cụ thể, sau khi có kết luận từ đoàn kiểm tra chuyên ngành, trưởng đoàn phải ký văn bản gửi cơ sở khám, chữa bệnh trong vòng 5 ngày làm việc. Tiếp đó, trong 5 ngày làm việc kể từ khi nhận văn bản, cơ sở phải báo cáo bằng văn bản lên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về y tế, nêu rõ lý do đề nghị đình chỉ hành nghề. Chậm nhất 5 ngày làm việc sau khi nhận báo cáo, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sẽ ban hành quyết định đình chỉ.
Bên cạnh các biện pháp pháp lý, dự thảo cũng đề xuất các giải pháp xã hội sâu rộng. Nội dung “không trọng nam hơn nữ” và “không lựa chọn giới tính khi sinh” sẽ được khuyến khích đưa vào hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư.
Trên môi trường mạng, dự thảo nêu rõ trách nhiệm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc giám sát, quản lý các thông tin liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi, đồng thời phối hợp kiểm tra các cơ sở sản xuất, in ấn, phát hành để đảm bảo thực thi quy định cấm lựa chọn giới tính khi sinh.
Ngoài ra, dự thảo quy định Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan liên quan xây dựng các chính sách khuyến khích, hỗ trợ về giáo dục, việc làm nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ và trẻ em gái trong gia đình, cộng đồng và xã hội.
