Những câu so sánh với “chồng người ta”, lời chì chiết hay trách móc tưởng chỉ là chuyện thường ngày trong hôn nhân, nhưng chúng vẫn có thể âm thầm bào mòn tinh thần một người đàn ông. Khi sự tổn thương kéo dài, bạo lực tinh thần trong gia đình có thể khiến đấng mày râu mất tự tin, thu mình, mất ngủ và thậm chí rơi vào trầm cảm.
Những câu so sánh đang bào mòn người đàn ông từng ngày
Tuyên, 31 tuổi, từng nghĩ cuộc sống hôn nhân của mình khá bình yên. Những năm đầu, anh nhận được sự động viên từ vợ, nhưng theo thời gian, các cuộc trò chuyện trong gia đình dần xoay quanh tiền bạc và những gì người khác đã đạt được. Khi bạn bè lần lượt mua nhà, mua xe, thăng chức, anh thường xuyên bị đặt lên bàn cân với “chồng người ta”.
Thực tế, Tuyên vẫn đi làm, đưa con đi học, nấu ăn và làm việc nhà. Tuy nhiên, những nỗ lực ấy dường như không đủ khi giá trị của anh thường được nhìn qua mức thu nhập và khả năng chi tiêu. Có lần, khi anh đề nghị tiết kiệm hơn trong việc mua giày cho con, người vợ đáp lại rằng đàn ông mà phải để vợ tính từng đồng thì đúng là thất bại.
Sau những lần như vậy, Tuyên dần ít nói hơn, không còn muốn chia sẻ chuyện công việc và bắt đầu cảm thấy sợ khi phải trở về nhà. Anh gặp khó khăn trong khả năng tập trung, xuất hiện cảm giác hoảng sợ và dần tin rằng bản thân thực sự kém cỏi.
Theo chuyên gia Nguyễn Thị Hương Lan, những áp lực như vậy có thể khiến người đàn ông cảm thấy thất bại, vô dụng, cô độc. Tuyên sau đó phải điều trị bằng thuốc chống trầm cảm kết hợp trị liệu tâm lý.
Những lời so sánh, trách móc lặp lại có thể âm thầm bào mòn sự tự tin của người đàn ông.
Bị vợ trách mắng suốt thời gian dài, người chồng phải điều trị trầm cảm
Sau khi nghỉ hưu vào năm 2024, ông N.Đ.C, 70 tuổi sống tại Hà Nội có nhiều thời gian ở nhà hơn và cũng vì thế thường xuyên xảy ra mâu thuẫn với vợ. Người vợ liên tục lớn tiếng, mắng nhiếc và cho rằng ông giả bệnh để trốn tránh việc nhà, trong khi ông cho biết mình vẫn hoàn thành những công việc gia đình được giao.
Những lời trách móc kéo dài khiến ông C. ngày càng mệt mỏi, cảm thấy bản thân kém cỏi và không còn muốn trò chuyện với vợ. Ông thường xuyên mất ngủ, ăn uống không ngon, thể chất suy giảm. Trước đó, ông đã đi khám tại nhiều bệnh viện nhưng không phát hiện nguyên nhân bệnh lý và được khuyên kiểm tra sức khỏe tâm thần.
Tại Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E, bác sĩ Vũ Thu Thủy ghi nhận ông C. buồn rầu, mệt mỏi, thiếu động lực và được xác định có biểu hiện rối loạn trầm cảm. Ông được điều trị bằng thuốc chống trầm cảm kết hợp hỗ trợ tâm lý. Sau khi bác sĩ tư vấn để người vợ thay đổi cách ứng xử, khoảng hai tháng sau, giấc ngủ và tâm trạng của ông đã cải thiện.
Khi lời trách móc trở thành bạo lực tinh thần trong gia đình
Không phải mọi cuộc tranh luận hay lời phàn nàn giữa vợ chồng đều có thể gọi là bạo lực. Việc góp ý về tiền bạc, công việc nhà hay trách nhiệm chăm sóc con là điều có thể xảy ra trong hôn nhân. Tuy nhiên, khi một người liên tục bị hạ thấp, xúc phạm hoặc phủ nhận những nỗ lực của mình, vấn đề không còn là tranh luận đơn thuần.
Ở trường hợp của Tuyên, sự tổn thương không đến từ một câu nói riêng lẻ mà tích tụ qua nhiều lần bị đem ra so sánh và đánh giá dựa trên thu nhập, tài sản. Với ông C., những lần lớn tiếng, mắng nhiếc và bị cho rằng giả bệnh kéo dài đến mức ông dần mất động lực, cảm thấy mình kém cỏi dù vẫn làm các công việc nhà.
Bạo lực tinh thần trong gia đình có thể gây tổn thương sâu sắc đến sức khỏe tinh thần.
Theo bác sĩ Vũ Thu Thủy, bạo hành tâm lý và bạo lực ngôn từ có thể gây tổn thương nghiêm trọng dù không để lại dấu vết trên cơ thể. Người chịu tác động có thể mất tự tin và dần thu mình.
Ở một số trường hợp, áp lực tâm lý còn có thể dẫn đến kích động, lạm dụng chất gây nghiện hoặc các rối loạn tâm thần nghiêm trọng hơn. Đây là lý do bạo lực tinh thần trong gia đình cần được nhận diện từ những biểu hiện kéo dài, thay vì chỉ nhìn vào một cuộc cãi vã đơn lẻ.
Những tổn thương phía sau lời chì chiết, so sánh
Một trong những hậu quả dễ thấy là người đàn ông bắt đầu nghi ngờ giá trị của chính mình. Khi liên tục nghe rằng mình kiếm tiền không bằng người khác, không đủ giỏi hoặc chưa làm được những điều mà những người đàn ông khác đã đạt được, họ có thể dần nhìn bản thân qua chính những đánh giá tiêu cực đó.
Tổn thương cũng có thể biểu hiện bằng sự im lặng và né tránh. Có người không còn muốn kể chuyện công việc, hạn chế giao tiếp với bạn đời hoặc cố gắng ở bên ngoài lâu hơn để tránh những cuộc trò chuyện dễ dẫn đến căng thẳng. Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực tâm lý có thể tiếp tục ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng tập trung và cảm xúc.
Đáng chú ý, trầm cảm ở nam giới không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng nỗi buồn hoặc nước mắt. Ngoài mất ngủ, giảm hứng thú và thay đổi ăn uống, một số người có thể trở nên cáu gắt, dễ kích động, có hành vi bốc đồng, sử dụng rượu hoặc xuất hiện những triệu chứng thể chất khó giải thích.
Mất ngủ, thu mình, dễ cáu gắt có thể là những dấu hiệu cho thấy sức khỏe tinh thần đang bị ảnh hưởng.
Khi những lời nói đã không còn “vô hại”
Một câu nói trong lúc nóng giận chưa đủ để kết luận một mối quan hệ có bạo lực tinh thần hay không. Tuy nhiên, khi việc xúc phạm, hạ thấp, mắng nhiếc hoặc đem bạn đời ra so sánh lặp đi lặp lại quá nhiều lần, họ sẽ mất tự tin, sợ hãi, thu mình, thậm chí suy giảm sức khỏe tâm thần.
Hai trường hợp trên cho thấy hậu quả đôi khi không xuất hiện ngay sau một cuộc cãi vã. Với Tuyên, sự tổn thương tích tụ qua những lần bị đánh giá về thu nhập và vị thế. Với ông C., những tháng ngày thường xuyên nghe lời mắng nhiếc sau khi nghỉ hưu khiến ông mất ngủ, ăn uống kém và cuối cùng phải điều trị rối loạn trầm cảm.
Những lời nói tưởng chừng vô hại nếu lặp lại đủ nhiều cũng có thể để lại tổn thương sâu sắc, đặc biệt khi người trong cuộc dần mất tự tin và thu mình. Bạo lực tinh thần trong gia đình vì thế cần được nhận diện sớm, trước khi những tổn thương âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.
