Khoảng 6 - 8 tuần đầu sau sinh là giai đoạn cơ thể người mẹ trải qua quá trình hồi phục mạnh mẽ sau thai kỳ và cuộc sinh nở. Theo các chuyên gia sản phụ khoa, chế độ dinh dưỡng khoa học, nghỉ ngơi hợp lý và chăm sóc đúng cách sẽ giúp phụ nữ sau sinh nhanh lấy lại thể trạng, giảm nguy cơ biến chứng cũng như đảm bảo nguồn sữa cho con.
Giai đoạn hậu sản quyết định quá trình hồi phục của người mẹ
Sau sinh, cơ thể người phụ nữ cần thời gian để các cơ quan, đặc biệt là tử cung và hệ sinh sản, dần trở về trạng thái bình thường. Theo ThS.BS Lê Võ Minh Hương, Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), thời kỳ hậu sản thường kéo dài khoảng 6 - 8 tuần và được xem là giai đoạn quan trọng, quyết định quá trình hồi phục lâu dài của người mẹ.
Trong khoảng thời gian này, cơ thể sản phụ phải thích nghi với hàng loạt thay đổi về nội tiết, chuyển hóa và thể chất sau nhiều tháng mang thai. Vì vậy, việc xây dựng chế độ chăm sóc phù hợp không chỉ giúp các tổn thương sau sinh nhanh lành mà còn tạo nền tảng để người mẹ có đủ sức khỏe chăm sóc trẻ sơ sinh.
Tương tự, ThS.BS Lê Nhất Nguyên, Đơn vị Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Quận 8 cho biết giai đoạn ở cữ thường kéo dài khoảng 4 đến 6 tuần. Đây cũng chính là khoảng thời gian phụ nữ sau sinh cần được nghỉ ngơi để tử cung co hồi, các tổn thương vùng sinh dục phục hồi và sức khỏe dần ổn định trở lại.
Chế độ dinh dưỡng đầy đủ giúp phụ nữ sau sinh phục hồi thể trạng và duy trì nguồn sữa cho con.
Không nên kiêng cữ quá mức, ưu tiên môi trường sống thoải mái
Theo bác sĩ Lê Nhất Nguyên, nhiều quan niệm truyền thống như kiêng tắm, kiêng dùng điều hòa hay chỉ nằm trong phòng kín không còn phù hợp với điều kiện chăm sóc sức khỏe hiện nay. Đặc biệt trong thời tiết nắng nóng, phụ nữ sau sinh dễ mất nước qua mồ hôi, khiến cơ thể mệt mỏi, giảm tiết sữa và tăng nguy cơ táo bón.
Nhiệt độ và độ ẩm cao cũng tạo điều kiện để vi khuẩn phát triển, làm tăng khả năng viêm phụ khoa hoặc nhiễm trùng vết mổ, vết khâu tầng sinh môn. Ngoài ra, thời tiết oi bức còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, khiến người mẹ dễ căng thẳng, cáu gắt và làm tăng nguy cơ trầm cảm sau sinh.
Để hạn chế những tác động này, sản phụ nên ở trong không gian thông thoáng, có thể sử dụng quạt hoặc điều hòa ở mức khoảng 26 - 28°C, tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột. Phụ nữ sau sinh cũng không cần ở trong phòng suốt thời gian ở cữ mà vẫn có thể ra ngoài khi cần thiết, miễn là che chắn đầy đủ để hạn chế nguy cơ sốc nhiệt.
Phụ nữ sau sinh cần giữ vệ sinh cơ thể
Sau sinh, mẹ bỉm cần vệ sinh cá nhân kỹ lưỡng để ngăn ngừa các bệnh lý nhiễm khuẩn, đặc biệt khi thời tiết nóng khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi.Theo khuyến cáo của bác sĩ Lê Nhất Nguyên, sản phụ nên tắm và gội đầu hằng ngày bằng nước ấm hoặc nước mát phù hợp thay vì kiêng nước như quan niệm cũ.
Đồng thời, người mẹ cần thay băng vệ sinh khoảng 3 - 4 giờ/lần nhằm hạn chế vi khuẩn sinh sôi. Đồng thời, vùng kín nên được giữ khô ráo, mặc đồ lót chất liệu cotton có khả năng thấm hút tốt và tránh thụt rửa âm đạo vì có thể làm mất cân bằng môi trường tự nhiên, tăng nguy cơ viêm nhiễm.
Vệ sinh cơ thể đúng cách trong thời gian ở cữ giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm sau sinh.
Phụ nữ sau sinh không nên giảm cân quá nhanh
Mong muốn nhanh chóng lấy lại vóc dáng là tâm lý phổ biến của nhiều phụ nữ sau sinh. Tuy nhiên, theo bác sĩ Lê Võ Minh Hương, việc áp dụng chế độ ăn kiêng quá nghiêm ngặt hoặc giảm cân nhanh trong thời gian ngắn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe của mẹ, đặc biệt nếu đang cho con bú.
Quá trình giảm cân nên diễn ra từ từ trong vài tháng bằng cách hạn chế thực phẩm nhiều chất béo và tăng cường rau củ quả tươi. Đồng thời, mẹ bỉm có thể vận động nhẹ phù hợp với mức độ hồi phục của cơ thể để hỗ trợ quá trình giảm cân.
Nghỉ ngơi hợp lý giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn
Thiếu ngủ là tình trạng phổ biến ở các bà mẹ có con nhỏ do trẻ thường thức dậy sau khoảng ba giờ để bú hoặc thay tã. Theo bác sĩ Lê Võ Minh Hương, trong những tuần đầu sau sinh, người mẹ nên giảm bớt các công việc không cần thiết ngoài việc chăm sóc bản thân và cho con bú.
Phụ nữ sau sinh nên tranh thủ nghỉ ngơi khi bé ngủ, đi bộ nhẹ nhàng mỗi ngày và nhờ người thân hỗ trợ chăm sóc em bé để cơ thể có thêm thời gian hồi phục. Theo bác sĩ Lê Nhất Nguyên, không gian ngủ yên tĩnh, thoáng mát cũng giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, giảm căng thẳng và hỗ trợ ổn định tâm lý sau sinh.
Ngủ đủ giấc và giữ tinh thần thoải mái giúp quá trình hồi phục sau sinh diễn ra thuận lợi hơn.
Dấu hiệu cảnh báo phụ nữ sau sinh cần đi khám ngay
Trong thời gian hậu sản, nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường, người mẹ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Theo khuyến cáo của bác sĩ Lê Nhất Nguyên, sản phụ cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu sau:
- Sốt trên 38°C
- Sản dịch có mùi hôi
- Chảy máu âm đạo kéo dài hoặc tăng đột ngột
- Đau bụng dữ dội
- Vết khâu sưng đỏ, chảy dịch hoặc đau nhiều
- Chóng mặt, mệt lả, khó thở hoặc tim đập nhanh.
Đồng thời, các chuyên gia cũng nhấn mạnh sự đồng hành của gia đình trong giai đoạn hậu sản có ý nghĩa rất lớn với người mẹ. Việc chia sẻ trách nhiệm chăm sóc em bé, động viên và thường xuyên trò chuyện sẽ giúp phụ nữ sau sinh giảm bớt áp lực, cải thiện tinh thần, thúc đẩy quá trình phục hồi sức khỏe diễn ra thuận lợi hơn.
