Trong năm, vụ thu hoạch sầu riêng là lúc bà con nông dân ở huyện Phong Điền mong chờ nhất. Năm nào sản lượng sầu riêng tăng là năm ấy người làm nghề “gõ” sầu riêng càng bận rộn.
Giá thuê nhân công “gõ” sầu riêng tại các vườn dao động từ 1-3 triệu đồng/người/ngày. Mặc dù thu nhập cao như vậy nhưng cũng rất ít ai theo được nghề này.
Anh Huỳnh Tuấn Kiệt, một thợ “gõ” sầu riêng có tiếng tại xã Nhơn Nghĩa, huyện Phong Điền chia sẻ: “Trong nghề “gõ” sầu riêng, người ta thường dựa vào các chỉ tiêu như mùi thơm, gai cứng và “da đồi mồi” để đánh giá độ chín của trái. Những người “gõ” sầu riêng chuyên nghiệp lại có khả năng phân biệt độ tuổi của trái ngay từ khi chúng chưa thể tỏa ra mùi thơm”.
“Khi sầu riêng chín, vỏ thường teo lại nên gõ sẽ nghe tiếng bộp bộp; khi gõ nghe chát, đanh cứng boong boong là trái sầu riêng chưa chín. Trái tủ 8 tuổi trở lên khi cắt xuống để tự nhiên vẫn chín, hàng 7 tuổi phải dùng biện pháp ủ chín, còn hàng nhỏ tuổi hơn là trái non” – Anh Kiệt cho biết thêm.
Anh Kiệt cầm theo chiếc dao Thái, thoăn thoắt trèo lên cây cao, dùng cán dao gõ từng trái sầu riêng. Nhờ khả năng thẩm định và sự khéo léo, anh Kiệt có thể hái được hàng chục giỏ trái sầu riêng chỉ trong chốt lát.
Để phân biệt sầu 7 tuổi và 8 tuổi cần gõ 2 vị trí là phần cuối và giữa trái sâu bởi vì sầu thường chính từ dưới lên.
Anh Kiệt chia sẻ: “Gia đình anh đã trồng sầu riêng khoảng mấy chục năm nay. Từ nhỏ khi vào lúc thu hoạch, anh thường phụ tiếp thương lái và học lỏm được bí quyết này”.
Anh tâm sự: “Chỉ với thao tác gõ cán dao đơn giản bạn sẽ nhận ra sự khác nhau giữa các âm thanh. Nhiều người theo nghề hái sầu riêng thuê đã mấy mùa dù tiếp cận nhiều thợ chuyên “gõ” sầu nhưng vẫn chưa học được nghề. Trước khi thành thục nghề trở thành thợ “gõ” chuyên nghiệp, anh cũng nhiều lần cắt nhầm trái non. Để bám trụ với nghề đòi hỏi sự chịu khó và tinh ý thì mới có thể gắn bó và thành thạo”.
Hiện tại anh Kiệt đã có 10 năm kinh nghiệm với nghề này nhưng vẫn rất cẩn trọng. Không chỉ gõ trái sầu, anh Kiệt còn cẩn thận nếm cơm sầu để hạn chế những rủi ro xảy ra. Lý do là khi làm nghề này nếu gõ nhầm trái non sẽ bị mất uy tín với chủ vườn và thương lái.
Anh Kiệt tiết lộ nếu bám trụ chịu khó với nghề thì thu nhập cũng ổn định. Huyện Phong Điền hiện có khoảng 4 vựa lớn và 50 vựa nhỏ chuyên trồng sầu riêng.
Thường thì các vựa nhỏ hoạt động theo mùa vụ và tiêu thụ hàng gia đình. Mỗi vựa sẽ thuê một đội ngũ thợ “gõ” riêng bởi sầu riêng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vì vậy mà nghề “gõ” sầu riêng cũng từ đó ăn nên làm ra.
Với các vựa sầu riêng lớn khi thu mua từ 3-5 tấn trái/ngày thì giá nhân công “gõ” sầu riêng rơi vào khoảng 500 đồng/kg. Vựa nhỏ, số lượng thu hoạch khoảng 1,5 tấn thì giá nhân công rơi vào khoảng 1.000 đồng/kg.
Nếu là thợ “gõ” sầu có kinh nghiệm lâu năm thì chỉ cần 1 buổi làm có thể “gõ” và thu hoạch 3-5 tấn sâu. Vào vụ thu hoạch, thợ “gõ” sầu riêng có thu nhập từ 1-3 triệu đồng/ngày.
