Không thể xác định rau có formaldehyde chỉ bằng mắt thường
Thông tin về việc một số người thu mua cải thảo tại huyện Khang Bảo, tỉnh Hà Bắc (Trung Quốc) bị cáo buộc nhúng cuống rau vào dung dịch formaldehyde để kéo dài thời gian bảo quản đang thu hút sự quan tâm. Cơ quan chức năng địa phương đã tiến hành điều tra và yêu cầu kiểm tra đối với các loại rau dễ hư hỏng.
Formaldehyde là hóa chất có nhiều ứng dụng trong công nghiệp và y tế nhưng không phải là chất bảo quản được phép tùy tiện sử dụng trong thực phẩm. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp formaldehyde vào nhóm 1, tức chất đã được xác định là gây ung thư ở người.
Phơi nhiễm formaldehyde có thể gây kích ứng mắt, mũi, họng và đường hô hấp. Tiếp xúc với nồng độ cao có thể dẫn đến các biểu hiện ngộ độc nghiêm trọng. Phơi nhiễm kéo dài, đặc biệt trong môi trường nghề nghiệp, được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ ung thư vòm mũi họng.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người tiêu dùng có thể xác định một cây rau đã tiếp xúc với formaldehyde chỉ bằng cách quan sát.
Một số dấu hiệu như rau giữ được vẻ ngoài tươi lâu bất thường, phần gốc trắng và nhẵn, có mùi hắc hoặc lớp lá bên ngoài còn nguyên trong khi phần bên trong đã nhũn, hư hỏng có thể khiến người mua nghi ngờ. Nhưng đây không phải những dấu hiệu đủ tin cậy để kết luận rau đã bị ngâm hóa chất.
Ở nồng độ cao, formaldehyde có thể tạo mùi hăng, khó chịu. Tuy nhiên, ở nồng độ thấp, việc nhận biết bằng khứu giác là không đáng tin cậy. Vì vậy, nếu muốn xác định chính xác thực phẩm có chứa formaldehyde hay không, cần tiến hành kiểm nghiệm.
Điều này cũng có nghĩa người tiêu dùng không nên quá hoang mang trước những loại rau có một đặc điểm bất thường, bởi chất lượng rau còn chịu ảnh hưởng của giống, điều kiện thu hoạch, vận chuyển và bảo quản.
Rửa rau thế nào khi nghi ngờ có hóa chất?
Với những loại rau nhiều bẹ như cải thảo, cải bắp, người nội trợ nên bóc bỏ những phần lá già, dập hoặc hư hỏng, sau đó tách từng bẹ và rửa kỹ dưới vòi nước sạch.
Rửa trực tiếp dưới dòng nước chảy giúp loại bỏ đất, bụi bẩn và một phần chất tồn dư trên bề mặt. Việc rửa cũng nên được thực hiện trước khi cắt nhỏ rau, bởi rửa sau khi đã thái có thể làm tăng diện tích tiếp xúc với nước nhưng không thay thế được việc làm sạch ban đầu.
Một số hướng dẫn được trích dẫn trong trường hợp này cho rằng việc ngâm rau trong nước một thời gian có thể làm giảm một phần các chất có khả năng hòa tan trong nước. Tuy nhiên, không nên xem ngâm rau là phương pháp loại bỏ hoàn toàn formaldehyde hay các hóa chất không được phép sử dụng trong thực phẩm.
Tương tự, nấu chín cũng không thể biến một thực phẩm đã bị xử lý bằng hóa chất cấm thành thực phẩm chắc chắn an toàn. Với những sản phẩm có mùi hóa chất rõ rệt, có dấu hiệu bất thường hoặc nguồn gốc không rõ ràng, lựa chọn an toàn hơn là không sử dụng.
Đặc biệt, không nên cố tìm cách "khử độc" tại nhà bằng các dung dịch như giấm, muối hoặc baking soda với suy nghĩ có thể loại bỏ hoàn toàn hóa chất. Những cách này không phải biện pháp kiểm nghiệm hay bảo đảm an toàn đối với thực phẩm nghi nhiễm hóa chất.
Ưu tiên rau có nguồn gốc rõ ràng
Để hạn chế nguy cơ tiếp xúc với thực phẩm không bảo đảm an toàn, người tiêu dùng nên chọn rau củ có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản đúng điều kiện và có hình thức phù hợp với đặc điểm tự nhiên của sản phẩm.
Không nên chỉ lựa chọn rau dựa trên tiêu chí "càng tươi, càng đẹp càng tốt". Rau quá dập nát, có mùi bất thường, nhớt hoặc xuất hiện dấu hiệu hư hỏng rõ ràng đều nên được loại bỏ.
Trong trường hợp nghi ngờ một loại rau đã bị xử lý bằng chất bảo quản không được phép, người tiêu dùng không nên cố sử dụng sau khi đã rửa hoặc ngâm. Nếu đã ăn phải thực phẩm nghi nhiễm hóa chất và xuất hiện các triệu chứng bất thường, cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá.
Điều quan trọng là không có mẹo quan sát hay ngửi rau nào có thể thay thế xét nghiệm chuyên môn. Rửa kỹ dưới vòi nước và chế biến đúng cách là những biện pháp vệ sinh thực phẩm hữu ích, nhưng không nên được hiểu là có khả năng loại bỏ hoàn toàn hóa chất bất hợp pháp khỏi thực phẩm.
