Không có lá dong để gói bánh chưng, thiếu thịt lợn để làm nem, Ngọc Huyền vẫn tìm cách biến những nguyên liệu sẵn có ở Iraq thành món ăn Việt Nam. Với cô dâu Bắc Ninh, mỗi mâm cơm Việt không chỉ là cách giữ nếp nhà giữa nơi xa xứ mà còn để các con nhớ về quê hương của mẹ.
Cú sốc đầu tiên của cô dâu Việt khi sang Iraq
Năm 2018, Ngọc Huyền theo chồng đến Sulaymaniyah, thành phố ở miền bắc Iraq. Khác biệt về ngôn ngữ, phong tục và sinh hoạt nhanh chóng trở thành thử thách, nhưng ẩm thực mới là điều khiến chị khó thích nghi nhất.
Gạo được bán tại Iraq chủ yếu là các loại hạt dài nhập từ Ấn Độ, khi nấu vẫn khô và có mùi đặc trưng. Rau xanh khá ít, trong khi thịt lợn gần như không xuất hiện trên thị trường do đặc thù của một quốc gia Hồi giáo. Các loại thịt phổ biến hơn là cừu, bò và gà.
Với một người quen những bữa cơm gia đình có cơm, rau và canh, sự khác biệt ấy không dễ vượt qua. Khi mang thai con đầu lòng, Huyền từng nhiều lần bật khóc vì nghén, nhớ những món ăn Bắc Bộ và có lúc nghĩ rằng mình sẽ không thể sống lâu ở nơi này.
Hành trình mang mâm cơm Việt Nam sang đất khách
Sau khi về Việt Nam sinh con rồi trở lại Iraq vào tháng 3/2019, Huyền bắt đầu tìm cách đưa mâm cơm Việt sang đất khách. Trong hành lý mang theo từ quê nhà có nước mắm, mì chính, bột canh và các loại gia vị khô. Với những nguyên liệu không thể tìm thấy, chị tìm cách thay thế bằng thực phẩm địa phương.
Ngọc Huyền tự tay chuẩn bị mâm cơm Việt tại Iraq, thay thế những nguyên liệu khó tìm bằng thực phẩm sẵn có.
Để có nồi cơm gần với khẩu vị quen thuộc, hai vợ chồng tìm loại gạo hạt ngắn của Thái Lan. Thịt gà cũng trở thành nguyên liệu được Huyền sử dụng nhiều nhất: chị lọc xương, băm thịt, kết hợp với tôm hoặc mực để làm giò, chả thay cho những món vốn cần thịt lợn.
Nem rán cũng được biến tấu từ ức gà, mộc nhĩ, miến và cà rốt. Có những món phải thử đi thử lại mới thành công, nhưng từng lần xoay xở như vậy giúp căn bếp ở Iraq dần xuất hiện những hương vị quen thuộc, từ chè đậu đỏ đến các món rau, canh và món Việt cho những dịp đặc biệt.
Mâm cơm Việt giúp người xa quê vơi nỗi nhớ nhà
Khi đã quen dần với cuộc sống tại Iraq, Huyền vẫn duy trì thói quen nấu món Việt cho gia đình. Những ngày chồng làm ca ngày, chị thường chỉ nấu bữa tối. Nếu anh làm ca đêm hoặc được nghỉ, căn bếp có thể đỏ lửa hai bữa trong ngày.
Những dịp như Tết, sinh nhật chồng hay sinh nhật các con là lúc mâm cơm Việt được chuẩn bị đầy đủ hơn. Huyền còn tự làm bánh sinh nhật, thỉnh thoảng nấu bún bò hoặc bún riêu cho cả nhà ăn sáng và chuẩn bị món Việt khi bạn bè đến chơi.
Để có một mâm cơm Việt giữa Iraq, chị phải dành nhiều thời gian hơn so với ở quê nhà. Huyền thường đi siêu thị khoảng bốn ngày một lần. Riêng thịt lợn phải tìm đến cửa hàng của một cặp vợ chồng người Trung Quốc gần nhà, với giá khoảng 700.000 đồng/kg cho loại đông lạnh nhập khẩu.
Mâm cơm Việt được Ngọc Huyền duy trì tại Iraq, từ những bữa ăn thường ngày đến các dịp đặc biệt.
Bữa cơm còn là cách dạy con nhớ về quê mẹ
Gia đình Huyền hiện có bốn người, gồm hai vợ chồng và hai con, bé lớn 7 tuổi, bé nhỏ 1 tuổi rưỡi. Dù các con lớn lên tại Iraq, chị vẫn cố gắng để những món ăn Việt xuất hiện trong sinh hoạt thường ngày, từ các món quen thuộc đến những bữa cơm Việt mang hương vị quê nhà.
Với Huyền, việc nấu món Việt cho con không dừng ở câu chuyện thay đổi khẩu vị. Chị muốn các con biết đến những món ăn gắn với tuổi thơ của mẹ, hiểu rằng phía sau mâm cơm Việt còn có câu chuyện về gia đình và nơi mình được sinh ra.
Vào dịp Tết, không có lá dong, Huyền dùng giấy nến và màng bọc thực phẩm để gói bánh chưng, thay thịt ba chỉ bằng thịt đùi gà. Những chiếc bánh có thể không vuông vức như ở quê nhưng vẫn tạo ra không khí Tết cho cả gia đình giữa vùng núi Iraq.
Gia đình vẫn duy trì mâm cơm Việt sau 8 năm ở Iraq
Sau gần 8 năm, cuộc sống của gia đình Huyền tại Sulaymaniyah đã ổn định hơn nhiều so với những ngày đầu. Những năm gần đây, thực phẩm nhập khẩu từ Đông Nam Á, châu Âu và Hàn Quốc xuất hiện nhiều hơn, giúp việc tìm nguyên liệu cho các món Việt thuận lợi hơn trước.
Huyền cũng dần quen với ẩm thực của người Kurd và Trung Đông, đồng thời xem Sulaymaniyah như quê hương thứ hai. Gia đình đã tích góp mua được căn hộ và ôtô, thường khoảng hai năm mới trở về Việt Nam một lần, chủ yếu vào dịp hè.
Dẫu cuộc sống đã quen với một vùng đất mới, mâm cơm Việt vẫn hiện diện trong căn bếp của gia đình. Với Huyền, đó không nhất thiết phải là một bữa ăn đầy đủ như ở quê nhà, mà chỉ cần có những hương vị thân thuộc cũng đủ để chị và các con tìm thấy cảm giác gần gũi với quê hương.
