Sau tuổi 60, chất lượng giấc ngủ thường thay đổi theo hướng ngủ ít hơn, dễ tỉnh giấc giữa đêm và khó duy trì giấc ngủ liên tục. Tuy nhiên, tình trạng mất ngủ kéo dài ở người cao tuổi không nên được xem là hệ quả tất yếu của lão hóa, bởi phía sau những đêm khó ngủ có thể là bệnh lý, thuốc điều trị hoặc sự rối loạn nhịp sinh học.
Vì sao người cao tuổi dễ bị mất ngủ?
Theo bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, tình trạng mất ngủ ở người lớn tuổi do nhiều yếu tố cấu thành. Phần lớn liên quan đến lão hóa thần kinh, bệnh mạn tính, thuốc điều trị và sự thay đổi thói quen sinh hoạt.
Khi tuổi tác tăng, các vùng điều hòa giấc ngủ của não bộ suy giảm hoạt động, quá trình dẫn truyền tế bào thần kinh bị ảnh hưởng. Gốc tự do tích lũy theo thời gian có thể gây tổn thương mạch máu, làm giảm lưu thông máu và oxy lên não, khiến giấc ngủ nông hơn, dễ tỉnh giấc giữa đêm hoặc thức dậy quá sớm.
Tình trạng mất ngủ ở người cao tuổi thường do lão hóa thần kinh, bệnh mạn tính, thuốc điều trị và thay đổi nhịp sinh học.
Bên cạnh đó, đau xương khớp, tiểu đường, hen suyễn, Alzheimer, tăng huyết áp, hội chứng chân không yên và ngưng thở khi ngủ cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn nhiều lần. Một số thuốc chống trầm cảm, thuốc chứa corticosteroid hoặc việc dùng nhiều loại thuốc cùng lúc cũng gây khó ngủ ban đêm nhưng buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
Thói quen ngủ trưa quá lâu, giờ giấc sinh hoạt thất thường, ít vận động, thiếu ánh nắng tự nhiên và giảm giao tiếp xã hội cũng làm rối loạn chu kỳ thức - ngủ. Ở phụ nữ sau mãn kinh, bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm do suy giảm nội tiết cũng là yếu tố khiến chất lượng giấc ngủ suy giảm.
Mất ngủ kéo dài gây ảnh hưởng sức khỏe
Mất ngủ kéo dài ở người cao tuổi không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng quan trọng. Ngoài ra, tình trạng này còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống và gây khó khăn trong việc kiểm soát bệnh nền.
Người cao tuổi thường thức dậy trong trạng thái uể oải, thiếu tỉnh táo, giảm năng lượng và có thể buồn ngủ không kiểm soát vào ban ngày. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài cũng dễ làm tinh thần sa sút, đồng thời gia tăng cảm giác thèm ăn, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.
Đáng lưu ý, mất ngủ kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ mắc hoặc diễn tiến nặng hơn của nhiều bệnh lý như tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Với người đã có bệnh nền, giấc ngủ kém còn có thể khiến triệu chứng khó kiểm soát, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.
Không dừng lại ở thể chất, mất ngủ kéo dài còn tác động đến trí nhớ và khả năng nhận thức. Người cao tuổi có thể khó tập trung, suy giảm trí nhớ, trường hợp nghiêm trọng có thể xuất hiện rối loạn nhận thức hoặc ảo giác. Vì vậy, không nên xem những biểu hiện này đơn thuần là dấu hiệu bình thường của tuổi già.
Mất ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, tim mạch và sức khỏe tổng thể ở người cao tuổi.
Làm gì để cải thiện mất ngủ ở người cao tuổi?
Để hạn chế mất ngủ, người cao tuổi nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy ổn định, tránh ngủ ngày quá nhiều, đồng thời tăng cường vận động phù hợp vào ban ngày. Không gian nghỉ ngơi cũng cần được tối ưu để tạo cảm giác thư giãn và thuận lợi cho giấc ngủ.
Việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền, rà soát thuốc đang sử dụng với bác sĩ và duy trì giao tiếp xã hội cũng cần được chú ý. Đồng thời, người cao tuổi có thể bổ sung một số dưỡng chất thiên nhiên như việt quất và bạch quả để hỗ trợ trung hòa gốc tự do, góp phần cải thiện giấc ngủ.
Nếu đã áp dụng nhiều biện pháp nhưng tình trạng mất ngủ vẫn kéo dài, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Thần kinh để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp. Việc tìm đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng hơn việc chỉ cố gắng “ngủ bù” sau những đêm trằn trọc.
