Mở tủ bếp thấy vài củ khoai tây đã nhú mầm, nhiều người chỉ tiện tay cắt bỏ rồi tiếp tục chế biến. Nhưng cách xử lý này có thực sự an toàn? Câu trả lời không đơn giản là "có" hay "không".
1. Khoai tây mọc mầm vì sao lại bị cảnh báo không nên ăn?
Khoai tây khi bảo quản quá lâu, để nơi có ánh sáng hoặc nhiệt độ không phù hợp sẽ bắt đầu nảy mầm. Đây là quá trình phát triển tự nhiên của củ nhằm chuẩn bị cho chu kỳ sinh trưởng mới. Cùng với việc mọc mầm, nhiều củ còn chuyển sang màu xanh ở phần vỏ.
Điều đáng chú ý là trong giai đoạn này, hàm lượng glycoalkaloid – chủ yếu là solanine và chaconine – có xu hướng tăng lên. Đây là những hợp chất bảo vệ tự nhiên của cây khoai tây trước côn trùng và nấm bệnh, nhưng nếu con người hấp thụ với lượng lớn có thể gây ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe.
Độc tố này tập trung nhiều nhất ở phần mầm, vùng xanh dưới vỏ và khu vực sát mầm. Solanine không bị phá hủy hoàn toàn khi luộc, chiên hay nướng ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Vì vậy, việc nấu chín không đồng nghĩa với loại bỏ được nguy cơ.
2. Chỉ cắt bỏ mầm rồi ăn tiếp có an toàn không?
Nếu củ khoai vẫn còn cứng, chỉ mới nhú vài mầm rất nhỏ, chưa chuyển xanh và chưa bị nhăn héo nhiều, một số hướng dẫn an toàn thực phẩm cho rằng có thể cắt bỏ thật sâu phần mầm cùng vùng xung quanh, đồng thời gọt bỏ toàn bộ phần xanh rồi mới chế biến.
Tuy nhiên, khi củ khoai mọc nhiều mầm, mầm dài, xuất hiện nhiều mảng xanh, mềm nhũn hoặc teo tóp, các chuyên gia đều khuyến cáo nên bỏ. Lúc này độc tố có thể đã lan rộng trong củ, việc chỉ cắt bỏ phần nhìn thấy không còn đảm bảo an toàn.
Điều quan trọng là không nên tiếc vài củ khoai có giá trị thấp để đánh đổi sức khỏe. Đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có sức đề kháng yếu, nguy cơ càng cần được cân nhắc kỹ.
3. Ăn phải khoai tây mọc mầm có thể gặp những vấn đề gì?
Nếu lượng độc tố hấp thụ nhiều, người ăn có thể xuất hiện các triệu chứng như vị đắng bất thường trong miệng, buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc đau đầu sau khi ăn. Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào lượng solanine đã hấp thụ cũng như thể trạng từng người.
Trong những trường hợp nặng hơn, độc tố glycoalkaloid có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gây mệt mỏi, chóng mặt hoặc các biểu hiện nghiêm trọng hơn. Dù những trường hợp này không phổ biến nhưng vẫn đã được ghi nhận trong y văn khi tiêu thụ lượng lớn khoai tây chứa độc tố.
Nếu nghi ngờ bị ngộ độc sau khi ăn khoai tây mọc mầm và các triệu chứng kéo dài, diễn tiến nặng hoặc xuất hiện ở trẻ nhỏ, người bệnh cần được theo dõi và đến cơ sở y tế để được đánh giá, xử trí kịp thời.
4. Cách bảo quản khoai tây để lâu mà hạn chế mọc mầm
Khoai tây nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tối, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh nguồn nhiệt cao. Điều kiện này giúp làm chậm quá trình nảy mầm và hạn chế sự hình thành vùng xanh trên vỏ.
Không nên cất khoai tây trong túi nilon kín vì hơi ẩm dễ tích tụ, tạo điều kiện cho củ nhanh hỏng. Thay vào đó, nên dùng túi giấy, giỏ hoặc thùng có lỗ thông khí. Đồng thời cần thường xuyên kiểm tra để loại bỏ ngay những củ bắt đầu hỏng, tránh ảnh hưởng đến các củ còn lại.
Một lưu ý khác là không nên bảo quản khoai tây cùng hành tây trong thời gian dài. Hai loại củ này đều giải phóng khí và hơi ẩm có thể thúc đẩy nhau nhanh hỏng hoặc nảy mầm hơn. Mua lượng vừa đủ dùng trong vài tuần cũng là cách giúp hạn chế lãng phí.
Khoai tây mọc mầm: Đừng chủ quan
Khoai tây là thực phẩm giàu tinh bột, vitamin và khoáng chất khi còn tươi. Tuy nhiên, một khi đã mọc mầm và xuất hiện vùng xanh, giá trị dinh dưỡng không còn là điều đáng quan tâm nhất, mà là nguy cơ từ độc tố tự nhiên tích tụ trong củ.
Nếu củ chỉ mới nhú mầm rất nhỏ, còn cứng và không xanh, có thể cân nhắc xử lý đúng cách theo hướng dẫn an toàn. Nhưng với những củ mọc nhiều mầm, chuyển xanh hoặc đã héo mềm, lựa chọn an toàn nhất vẫn là loại bỏ để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
