Từ hơn 2.000 năm trước, y học cổ truyền đã sử dụng việc quan sát lưỡi như một phương pháp hỗ trợ chẩn đoán bệnh trong cơ thể. Ngày nay, phương pháp này còn được phát triển thêm nhờ công nghệ hiện đại, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) được ứng dụng để phân tích hình ảnh lưỡi, hỗ trợ phát hiện bệnh với độ chính xác được ghi nhận lên tới khoảng 94%. Theo Giáo sư Ali Al Naji (Đại học Nam Úc), các yếu tố như màu sắc, hình dạng và độ dày của lưỡi có thể phản ánh tình trạng sức khỏe liên quan đến tiểu đường, gan, hệ tuần hoàn, tiêu hóa cũng như các bệnh tim mạch và máu.
Nếu một ngày bạn nhận thấy lưỡi xuất hiện những thay đổi bất thường, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng và không nên chủ quan.
1. Lưỡi chuyển sang màu vàng Tình trạng lưỡi có màu vàng thường được xem là dấu hiệu cảnh báo gan hoặc túi mật đang gặp vấn đề. Khi chức năng gan suy giảm, quá trình xử lý bilirubin bị rối loạn, dẫn đến sự tích tụ sắc tố này trong cơ thể, biểu hiện ra ngoài bằng hiện tượng vàng lưỡi, đôi khi kèm vàng da hoặc vàng mắt.
Ngoài ra, lưỡi vàng cũng có thể liên quan đến tiểu đường, khi lượng đường trong nước bọt cao tạo điều kiện cho vi khuẩn và nấm phát triển, hình thành lớp phủ vàng trên bề mặt lưỡi. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận người mắc bệnh tim mạn tính có thể xuất hiện thay đổi màu sắc lưỡi, phản ánh tình trạng sức khỏe tim mạch đang diễn tiến.
2. Lưỡi bị lệch hoặc cong sang một bên Nếu đột nhiên nhận thấy lưỡi không còn giữ được sự cân đối mà bị lệch hoặc cứng một bên, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ. Tình trạng này xảy ra khi lưu lượng máu lên não bị gián đoạn, ảnh hưởng đến các dây thần kinh điều khiển vận động.
Dấu hiệu này thường đi kèm các biểu hiện nguy hiểm khác như tê yếu một bên mặt hoặc cơ thể, nói khó, chóng mặt hoặc lú lẫn. Trong trường hợp này, cần được kiểm tra y tế ngay lập tức.
3. Lưỡi chuyển sang màu tím Sự thay đổi màu lưỡi sang tím hoặc đỏ sẫm có thể liên quan đến các vấn đề nghiêm trọng, bao gồm cả tổn thương hoặc khối u ở vùng khoang miệng. Một số trường hợp có thể đi kèm tình trạng chảy máu kéo dài hoặc vết loét không lành.
Ngoài thay đổi màu sắc, người bệnh có thể gặp thêm triệu chứng như đau họng kéo dài, đau khi nuốt hoặc cảm giác nóng rát trên lưỡi. Đây là dấu hiệu cần được theo dõi và thăm khám sớm để tránh bỏ sót bệnh lý nguy hiểm.
Lưỡi bị sưng tấy, loét kéo dài bất thường Tình trạng lưỡi sưng có thể là dấu hiệu của viêm lưỡi, khiến bề mặt lưỡi trở nên đỏ, bóng và mất đi độ nhám tự nhiên vốn có. Nguyên nhân có thể xuất phát từ phản ứng dị ứng với thực phẩm hoặc hóa chất, khô miệng kéo dài, chấn thương, hoặc thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt là thiếu sắt dẫn đến thiếu máu, làm giảm khả năng cung cấp oxy cho mô.
Đáng chú ý, nếu xuất hiện các vết loét nhỏ trên lưỡi nhưng kéo dài không khỏi dù đã thay đổi chế độ ăn hoặc điều trị, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Một số trường hợp liên quan đến tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư khoang miệng, khi tế bào niêm mạc bị rối loạn tái tạo khiến vết loét tồn tại dai dẳng. Người bệnh có thể kèm theo đau rát, sưng nhẹ, khó ăn uống hoặc nói chuyện. Nếu vết loét kéo dài trên 2 tuần, cần đi khám sớm.
5. Lưỡi chuyển sang màu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm Màu đỏ bất thường của lưỡi có thể liên quan đến tình trạng viêm nhiễm hoặc phản ứng mạnh của cơ thể khi mắc các bệnh do virus, trong đó có các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Một số nghiên cứu lâm sàng ghi nhận sự thay đổi màu sắc lưỡi ở bệnh nhân mắc COVID-19, trong đó các trường hợp nặng có tỷ lệ lưỡi đỏ sẫm cao hơn so với nhóm nhẹ. Tuy nhiên, hiện tượng lưỡi đỏ cũng có thể xuất phát từ nhiều loại virus hoặc tình trạng viêm khác nhau, không chỉ riêng một bệnh lý cụ thể.
Khi nào cần gặp bác sĩ? Một số thay đổi tạm thời ở lưỡi có thể chỉ do thực phẩm, đồ uống hoặc yếu tố sinh lý và không đáng lo ngại. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu bất thường kéo dài trên 2 tuần hoặc đi kèm triệu chứng nghiêm trọng như đau, sưng, khó nuốt, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện và xử lý kịp thời các bệnh lý tiềm ẩn, tránh biến chứng nguy hiểm.
