Mật ong mới thu hoạch thường có màu vàng óng đẹp mắt, thơm dịu và trong veo. Tuy nhiên, nhiều người sau một thời gian bảo quản lại thấy mật ong chuyển sang màu nâu sẫm, thậm chí gần như đen đặc nên lo lắng không biết mật có bị hỏng hay pha tạp chất hay không.
Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp khiến mật ong từ vàng óng chuyển sang sậm màu.
Mật ong để lâu tự nhiên sẽ sẫm màu hơn
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Mật ong nguyên chất khi để lâu thường xảy ra phản ứng oxy hóa tự nhiên. Các enzyme và đường trong mật tiếp xúc với không khí theo thời gian sẽ khiến màu mật đậm dần.
Ban đầu mật có thể vàng nhạt hoặc vàng cam, sau vài tháng chuyển sang màu hổ phách rồi nâu sẫm hơn.
Điều này đặc biệt dễ thấy ở mật ong rừng hoặc mật nguyên chất chưa qua xử lý công nghiệp.
Có còn dùng được không?
Nếu mật chỉ đổi màu nhưng:
- Vẫn có mùi thơm tự nhiên
- Không nổi bọt bất thường
- Không có mùi chua
- Không bị mốc
thì thường vẫn dùng được.
Bảo quản sai cách khiến mật ong nhanh đổi màu
Nhiệt độ và ánh sáng ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng mật ong. Nếu để mật ong ở nơi nóng, gần bếp hoặc tiếp xúc ánh nắng thường xuyên, mật sẽ nhanh sậm màu hơn bình thường.
Nhiệt độ cao làm các thành phần trong mật biến đổi nhanh, khiến:
- Màu mật đậm hơn
- Mùi thơm giảm
- Dinh dưỡng hao hụt
Một số người còn có thói quen đựng mật ong trong chai kim loại hoặc mở nắp liên tục, điều này cũng làm mật dễ bị oxy hóa.
Cách bảo quản đúng
- Đựng trong chai thủy tinh sạch
- Đậy kín nắp
- Để nơi thoáng mát
- Tránh ánh nắng trực tiếp
- Không để gần nguồn nhiệt
Mật ong bị nhiễm tạp chất hoặc lên men
Nếu mật ong chuyển màu kèm dấu hiệu:
- Có mùi chua
- Nổi bọt khí
- Vị lạ
- Có lớp men trắng
thì rất có thể mật đã bị lên men.
Nguyên nhân thường do:
- Mật còn nhiều nước
- Bảo quản không kín
- Dùng muỗng ướt lấy mật
- Pha thêm tạp chất
Khi lượng nước trong mật quá cao, nấm men tự nhiên sẽ phát triển và gây lên men, làm mật đổi màu sẫm hơn.
Có nên tiếp tục sử dụng?
Mật ong lên men nhẹ có thể gây đau bụng, khó tiêu ở một số người nhạy cảm. Nếu mật có mùi lạ rõ rệt thì không nên tiếp tục dùng.
Mật ong nguyên chất thường sẫm màu theo thời gian nhanh hơn mật pha
Nhiều người nghĩ mật càng vàng đẹp càng tốt, nhưng thực tế mật ong nguyên chất lại thường đổi màu tự nhiên khá rõ sau thời gian dài.
Ngược lại, một số loại mật pha đường hoặc đã xử lý công nghiệp có thể giữ màu vàng lâu hơn do được lọc và ổn định màu.
Ngoài ra, màu mật ong còn phụ thuộc vào loại hoa mà ong hút mật. Có loại vốn màu sáng, có loại lại nâu sẫm ngay từ đầu.
Ví dụ:
- Mật hoa nhãn thường vàng sáng
- Mật hoa cà phê màu sẫm hơn
- Mật ong rừng thường đậm màu hơn mật nuôi
Đun nóng mật ong quá nhiều cũng khiến mật chuyển đen
Một số người có thói quen pha mật ong với nước sôi hoặc chưng mật ở nhiệt độ cao. Điều này có thể làm mật chuyển màu nhanh hơn.
Khi bị đun nóng lâu, đường trong mật xảy ra phản ứng caramel hóa khiến màu mật đậm dần, thậm chí chuyển nâu đen.
Ngoài việc đổi màu, nhiệt độ cao còn làm giảm enzyme và nhiều dưỡng chất quý trong mật ong.
Nhiệt độ dùng mật ong phù hợp
Các chuyên gia thường khuyên chỉ nên pha mật ong với nước ấm khoảng 40–50 độ C để giữ dinh dưỡng tốt hơn.
Mật ong chuyển màu nào thì nên bỏ?
Không phải mật ong nào sẫm màu cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu xuất hiện các dấu hiệu sau thì nên cẩn thận:
- Mùi chua khó chịu
- Có bọt khí nhiều
- Xuất hiện nấm mốc
- Vị cay, đắng bất thường
- Có cặn lạ
- Chai mật phồng khí
Đây có thể là dấu hiệu mật đã hỏng hoặc nhiễm khuẩn.
Vì sao mật ong thật dễ bị hiểu nhầm là “mật hỏng”?
Nhiều người quen nhìn mật ong màu vàng óng nên khi thấy mật sậm màu sẽ nghĩ là mật giả hoặc bị hỏng. Thực tế, mật ong nguyên chất có thể:
- Đóng đường
- Sẫm màu
- Thay đổi độ đặc theo thời tiết
đều là hiện tượng tự nhiên.
Đặc biệt vào mùa lạnh, mật ong dễ kết tinh thành hạt li ti dưới đáy chai. Đây không phải dấu hiệu hư hỏng mà thường cho thấy mật có hàm lượng đường tự nhiên cao.
Dùng mật ong thế nào để tốt cho sức khỏe?
Mật ong có nhiều lợi ích nhưng cần dùng đúng cách:
- Không dùng quá nhiều mỗi ngày
- Không pha với nước quá nóng
- Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng
- Không dùng khi mật có dấu hiệu hư hỏng
- Nên chọn nguồn mật uy tín
Ngoài ra, người bị tiểu đường hoặc đang ăn kiêng đường cũng cần kiểm soát lượng mật ong sử dụng.
Mật ong sẫm màu chưa chắc đã hỏng
Mật ong từ vàng óng chuyển sang sậm màu có thể chỉ là quá trình biến đổi tự nhiên theo thời gian. Tuy nhiên, nếu đi kèm mùi vị lạ hoặc dấu hiệu lên men thì cần cẩn trọng trước khi sử dụng.
Điều quan trọng nhất vẫn là cách bảo quản và chất lượng mật ban đầu. Một chai mật ong nguyên chất, được bảo quản đúng cách vẫn có thể dùng tốt dù màu sắc thay đổi theo thời gian.
