Đưa HPV vào danh mục tiêm chủng bắt buộc từ 1/7/2026
Theo Thông tư, hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia là hệ thống thông tin để phục vụ quản lý, cập nhật, lưu trữ, khai thác và chia sẻ dữ liệu hoạt động tiêm chủng trên phạm vi toàn quốc, bao gồm các phân hệ quản lý đối tượng tiêm chủng, vắc xin, sinh phẩm, quy trình tiêm chủng, thống kê, báo cáo và các phân hệ khác theo yêu cầu quản lý.
Sự cố bất lợi sau tiêm chủng là hiện tượng bất thường về sức khỏe bao gồm các biểu hiện tại chỗ tiêm hoặc toàn thân xảy ra sau tiêm chủng, không nhất thiết do việc sử dụng vắc xin, sinh phẩm, bao gồm phản ứng thông thường sau tiêm chủng và tai biến nặng sau tiêm chủng.
Phản ứng thông thường sau tiêm chủng là các biểu hiện lâm sàng thường gặp, có thể tự khỏi và không gây ảnh hưởng lâu dài, xảy ra sau khi sử dụng vắc xin, sinh phẩm.
Một trong những nội dung đáng chú ý tại Thông tư 13 là quy định bệnh do virus HPV (Human Papilloma Virus) ở người thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc thông qua hoạt động của Chương trình tiêm chủng mở rộng.
Cụ thể, Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc gồm:
1. Bệnh viêm gan vi rút B.
2. Bệnh lao.
3. Bệnh bạch hầu.
4. Bệnh ho gà.
5. Bệnh uốn ván.
6. Bệnh bại liệt.
7. Bệnh do Haemophilus influenzae týp b.
8. Bệnh sởi.
9. Bệnh rubella.
10. Bệnh viêm não Nhật Bản.
11. Bệnh tiêu chảy do virus Rota.
12. Bệnh do phế cầu.
13. Bệnh do virus HPV (Human Papilloma Virus) ở người.
14. Bệnh khác theo quy định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Thông tư 13/2026/TT-BYT cũng quy định việc tổ chức tiêm chủng thường xuyên, tiêm chủng bù liều, tiêm chủng chiến dịch chủ động và tiêm chủng chống dịch; chế độ thông tin, báo cáo về hoạt động tiêm chủng; việc quản lý đối tượng tiêm chủng và Hội đồng tư vấn chuyên môn đánh giá nguyên nhân tai biến nặng trong quá trình sử dụng vắc xin, sinh phẩm.
Danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm bắt buộc trong tiêm chủng chống dịch.
1. Bệnh bạch hầu.
2. Bệnh bại liệt.
3. Bệnh ho gà.
4. Bệnh rubella.
5. Bệnh sởi.
6. Bệnh tả.
7. Bệnh viêm não Nhật Bản.
8. Bệnh dại.
9. Bệnh cúm.
10. Bệnh COVID-19.
11. Các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và được Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định.
Ngoài ra, Thông tư cũng quy định danh mục bệnh phải tiêm chủng bắt buộc trong trường hợp có dịch, bao gồm: Bạch hầu, bại liệt, ho gà, rubella, sởi, tả, viêm não Nhật Bản, dại, cúm, COVID-19 và các bệnh truyền nhiễm khác theo khuyến cáo của WHO và quyết định của Bộ trưởng Bộ Y tế.
Xử lý các phản ứng sau tiêm
Thông tư 13 nêu rõ, hệ thống quản lý thông tin tiêm chủng quốc gia sẽ là công cụ phục vụ việc cập nhật, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu trên toàn quốc, bao gồm quản lý đối tượng tiêm, vắc xin, quy trình và báo cáo thống kê.
Về các phản ứng sau tiêm, Thông tư phân định rõ:
- Sự cố bất lợi sau tiêm chủng: Là hiện tượng bất thường về sức khỏe (tại chỗ hoặc toàn thân) xảy ra sau tiêm, không nhất thiết do vắc xin, bao gồm phản ứng thông thường và tai biến nặng.
- Phản ứng thông thường: Là các biểu hiện lâm sàng thường gặp, có thể tự khỏi và không gây ảnh hưởng lâu dài.
Để đảm bảo an toàn, Thông tư quy định tiêm chủng phải tuân thủ 3 bước:
- Trước khi tiêm: Khám sàng lọc theo hướng dẫn chuyên môn.
- Trong khi tiêm: Thực hiện đúng chỉ định, đúng hướng dẫn nhà sản xuất và đảm bảo an toàn theo quy định của Cục Phòng bệnh.
- Sau khi tiêm: Theo dõi tại điểm tiêm ít nhất 30 phút. Người được tiêm (hoặc người giám hộ) cần tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24 giờ và ghi chép thông tin đầy đủ.
Trong trường hợp xảy ra tai biến nặng, đơn vị tổ chức phải: "Dừng ngay buổi tiêm chủng để xử trí cấp cứu, đánh giá sơ bộ nguyên nhân tai biến nặng; trường hợp vượt quá khả năng thì phải chuyển người bị tai biến nặng đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp".
Về việc tạm dừng lô vắc xin: Nếu Hội đồng tư vấn chuyên môn cấp tỉnh đánh giá sơ bộ nguyên nhân tai biến nặng có liên quan đến chất lượng vắc xin, lãnh đạo cơ quan y tế cấp tỉnh sẽ quyết định tạm dừng sử dụng lô vắc xin đó sau khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Bộ Y tế. Khi có kết luận nguyên nhân không liên quan đến chất lượng, lô vắc xin sẽ được phép sử dụng lại.
Thông tư 13/2026/TT-BYT có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.
Kể từ thời điểm này, các văn bản trước đây gồm Thông tư 24/2018/TT-BYT, 34/2018/TT-BYT, 05/2020/TT-BYT và 52/2025/TT-BYT sẽ chính thức hết hiệu lực thi hành.
