Từ ngày 10-5, Nghị định 85/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hình thức tự nguyện. Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo thêm kênh tích lũy tài chính dài hạn cho người lao động bên cạnh chế độ bảo hiểm xã hội (BHXH) hiện hành.
Theo quy định mới, bảo hiểm hưu trí bổ sung hoạt động trên nguyên tắc tự nguyện, nhằm giúp người lao động có thêm nguồn thu nhập khi về già. Việc đóng góp sẽ được thực hiện thông qua các chương trình do doanh nghiệp tổ chức, với nguồn tiền có thể đến từ người lao động, người sử dụng lao động hoặc cả hai bên theo thỏa thuận.
Khác với BHXH bắt buộc, bảo hiểm hưu trí bổ sung không phải khoản chi trả cố định từ ngân sách hay cơ quan BHXH mà là hình thức tích lũy đầu tư dài hạn. Khoản tiền người lao động nhận được khi nghỉ hưu sẽ phụ thuộc vào mức đóng góp cũng như hiệu quả đầu tư của quỹ trong suốt quá trình tham gia.
Việc tham gia chương trình được thực hiện trên cơ sở thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người lao động, có thể thể hiện trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế nội bộ của doanh nghiệp.
Nghị định cũng nêu rõ việc tham gia hưu trí bổ sung không phải điều kiện bắt buộc trong tuyển dụng, ký kết hay gia hạn hợp đồng lao động, đồng thời không được sử dụng làm tiêu chí đánh giá thi đua, khen thưởng hoặc gây phân biệt đối xử.
Sau khi tham gia, mỗi người lao động sẽ có tài khoản hưu trí cá nhân để theo dõi toàn bộ khoản đóng góp và lợi nhuận phát sinh. Một cá nhân có thể sở hữu một hoặc nhiều tài khoản tùy theo chương trình tham gia.
Nguồn tiền của quỹ hưu trí bổ sung sẽ được đầu tư vào các danh mục an toàn theo quy định pháp luật như trái phiếu Chính phủ, tiền gửi ngân hàng, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh và một số công cụ tài chính hợp pháp khác nhằm gia tăng giá trị tài sản trong dài hạn.
Để đảm bảo an toàn tài chính, tài sản của quỹ phải được quản lý tách biệt với tài sản của doanh nghiệp quản lý quỹ và chịu sự giám sát của ngân hàng cùng các cơ quan liên quan.
Theo quy định, người lao động không được rút tiền tùy ý trong thời gian tham gia chương trình. Việc chi trả chủ yếu được thực hiện khi đủ điều kiện nghỉ hưu, trừ một số trường hợp đặc biệt như tử vong, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc suy giảm khả năng lao động theo quy định pháp luật.
Người tham gia chương trình sẽ được nhận toàn bộ khoản tiền do mình đóng góp cùng phần lợi nhuận đầu tư phát sinh tương ứng. Đối với phần đóng góp từ phía doanh nghiệp, quyền lợi cụ thể sẽ phụ thuộc vào nội dung chương trình và thỏa thuận giữa các bên. Việc chi trả có thể thực hiện theo hình thức nhận một lần hoặc thanh toán định kỳ.
Hiện nay, người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu đang được hưởng lương hưu từ quỹ BHXH theo hai hình thức bắt buộc và tự nguyện. Tính đến đầu tháng 4, cả nước có hơn 21,55 triệu người tham gia BHXH, tương đương khoảng 45% lực lượng lao động trong độ tuổi.
Theo thống kê, hiện có khoảng 3,5 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng với nhiều mức khác nhau, trong đó đa số nhận từ 3 đến dưới 10 triệu đồng mỗi tháng.
Việc triển khai bảo hiểm hưu trí bổ sung được kỳ vọng sẽ trở thành giải pháp tích lũy tài chính dài hạn, giúp người lao động chủ động hơn về nguồn thu nhập và nâng cao chất lượng cuộc sống khi về hưu.
