Thức ăn để tủ lạnh không đồng nghĩa với an toàn tuyệt đối
Nhiều gia đình có thói quen cất thức ăn thừa vào tủ lạnh để dùng cho bữa sau. Đây là cách bảo quản phổ biến và có thể giúp hạn chế sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn, nhưng điều đó không có nghĩa thực phẩm sẽ an toàn vô thời hạn.
Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn cần thận trọng hơn với thực phẩm bảo quản lâu hoặc xử lý không đúng cách. Khi bị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, tình trạng nôn ói, tiêu chảy và mất nước có thể làm huyết áp giảm, rối loạn điện giải và khiến chức năng thận vốn đã suy giảm tiếp tục bị ảnh hưởng.
Một trường hợp được bác sĩ thận học Hung Yung-hsiang chia sẻ là lời cảnh báo đáng chú ý. Theo đó, một người đàn ông 65 tuổi mắc bệnh thận mạn giai đoạn 3 đã ăn phần mì hải sản còn thừa được bảo quản trong tủ lạnh. Sau khi ăn, ông xuất hiện nôn mửa, tiêu chảy và rét run, sau đó phải nhập viện trong tình trạng nghiêm trọng và được điều trị tổn thương thận cấp.
Trường hợp này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc có cất thức ăn vào tủ lạnh hay không, mà còn phụ thuộc vào thời gian bảo quản, nhiệt độ, cách chế biến, tình trạng thực phẩm trước khi cất và cách hâm nóng.
5 nhóm thức ăn thừa cần đặc biệt lưu ý
1. Hải sản đã nấu chín
Tôm, cua, ngao, cá và các món mì, cháo, lẩu có thành phần hải sản thường dễ hư hỏng nếu để ở điều kiện không phù hợp. Hải sản có hàm lượng protein cao và có thể trở thành môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.
Một số vi khuẩn gây bệnh đường ruột có thể tồn tại trong thực phẩm nếu quá trình bảo quản không đảm bảo. Đáng chú ý, việc hâm nóng thức ăn không phải lúc nào cũng loại bỏ được mọi nguy cơ, bởi một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có khả năng chịu nhiệt.
Vì vậy, với người bệnh thận, tốt nhất nên ưu tiên hải sản tươi, chế biến vừa đủ cho từng bữa và không nên cố giữ lại những phần đã để quá lâu.
2. Rau xanh lá đã nấu chín
Rau bina, cải thìa, rau cải và một số loại rau xanh khác thường được sử dụng trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận lại cần chú ý đến lượng kali trong khẩu phần, tùy theo tình trạng bệnh và chỉ định của bác sĩ.
Khi rau đã nấu chín rồi bảo quản, việc để quá lâu hoặc hâm đi hâm lại không phải là cách sử dụng thực phẩm lý tưởng. Đặc biệt, người bệnh thận có nguy cơ tăng kali máu cần tuân thủ chế độ ăn được cá nhân hóa thay vì tự ý ăn lượng lớn rau hoặc thức ăn thừa.
Do đó, nếu đã nấu rau, nên dùng trong bữa và hạn chế việc bảo quản rồi hâm nóng nhiều lần.
3. Trứng chưa chín kỹ
Trứng lòng đào, trứng ốp la còn sống hoặc các món có trứng chưa được nấu chín hoàn toàn có thể tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, trong đó có Salmonella.
Nguy cơ càng đáng lưu ý nếu thực phẩm được để ngoài nhiệt độ an toàn trong thời gian dài trước khi cho vào tủ lạnh. Tủ lạnh chỉ làm chậm sự phát triển của vi khuẩn chứ không thể thay thế việc nấu chín và bảo quản đúng cách.
Người có bệnh mạn tính, trong đó có bệnh thận, nên ưu tiên trứng được nấu chín hoàn toàn và sử dụng thực phẩm trong thời gian phù hợp.
4. Salad và các món ăn nguội
Salad, rau trộn, món nguội và những thực phẩm ăn trực tiếp thường không trải qua bước gia nhiệt trước khi sử dụng. Nếu quá trình sơ chế, bảo quản hoặc vệ sinh không đảm bảo, nguy cơ nhiễm khuẩn có thể tăng lên.
Một số loại vi khuẩn như Listeria và E. coli có thể gây bệnh đường tiêu hóa. Đặc biệt, Listeria có khả năng tồn tại và phát triển ở nhiệt độ tủ lạnh, vì vậy không nên cho rằng cứ cất salad vào tủ lạnh là có thể bảo quản tùy ý.
Với những món đã để lâu, có dấu hiệu bất thường hoặc không nhớ rõ thời điểm chế biến, lựa chọn an toàn hơn là bỏ đi.
5. Một số món từ đậu nành
Đậu phụ, sữa đậu nành và các món làm từ đậu nành chứa nhiều nước và protein, vì vậy cần được bảo quản đúng cách để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.
Đậu phụ hoặc sữa đậu nành đã mở, đã chế biến nếu để quá lâu có thể bị biến chất. Đáng lưu ý, thực phẩm không phải lúc nào cũng có mùi hoặc màu bất thường ngay khi đã không còn đảm bảo an toàn.
Với người bệnh thận, việc lựa chọn và bảo quản thực phẩm cần dựa trên cả hai yếu tố: an toàn vệ sinh thực phẩm và chế độ dinh dưỡng phù hợp với chức năng thận. Không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm chỉ dựa trên thông tin truyền miệng.
Người bệnh thận nên nhớ gì khi bảo quản thức ăn thừa?
Nguyên tắc quan trọng nhất là không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu, đồng thời nên chia thức ăn thành hộp nhỏ, đậy kín và đưa vào tủ lạnh sớm sau khi nấu.
Khi ăn lại, chỉ nên lấy phần vừa đủ cho một bữa và hâm nóng kỹ. Không nên liên tục lấy cả hộp thức ăn ra ngoài, để nguội rồi lại cất vào tủ lạnh.
Ngoài ra, cần chú ý thời gian bảo quản. Nếu thức ăn đã để quá lâu, không nhớ rõ thời điểm nấu hoặc có dấu hiệu bất thường như mùi, màu, kết cấu thay đổi, tốt nhất không nên tiếc mà tiếp tục sử dụng.
Đối với người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt là những người có chức năng thận suy giảm đáng kể, chế độ ăn cần được điều chỉnh theo tình trạng cụ thể. Lượng kali, natri, protein và chất lỏng phù hợp ở mỗi người có thể khác nhau.
Thức ăn thừa không phải cứ cất vào tủ lạnh là có thể ăn bất cứ lúc nào. Bảo quản đúng cách, dùng thực phẩm trong thời gian phù hợp và ưu tiên món mới nấu sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ ngộ độc thực phẩm, từ đó hạn chế những tác động không mong muốn lên thận.
