Đậu đen là thực phẩm quen thuộc, vào mùa hè các gia đình Việt thường thích ninh một nồi chè để ăn giải nhiệt hoặc rang lên đun nước uống hàng ngày.
Theo lương y Bùi Đắc Sáng, Hội Đông y TP Hà Nội, đậu đen có vị ngọt, tính mát, thường được sử dụng trong y học cổ truyền với công dụng hỗ trợ giải độc, thanh nhiệt cơ thể, lợi tiểu và cải thiện tình trạng nóng trong. Ngoài ra đậu đen còn có thể kết hợp với một số nguyên liệu khác để tăng tính bổ, tốt cho cơ thể.
Không chỉ được đánh giá cao trong Đông y, đậu đen còn là nguồn thực phẩm giàu dưỡng chất theo nghiên cứu dinh dưỡng hiện đại. Trong đậu đen có chứa hàm lượng protein thực vật rất cao, carbohydrate, chất xơ cùng nhiều axit amin cần thiết cho cơ thể. Bên cạnh đó, đậu đen còn cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin nhóm B, vitamin A, sắt và các hợp chất chống oxy hóa có lợi.
Lương y Bùi Đắc Sáng cho biết, trước khi nấu nên rang qua đậu đen. Bởi đậu đen có tính hàn, có thể gây một số tác dụng phụ với cơ thể. Rang trước khi nấu giúp giảm tính hàn của đậu, tránh gây lạnh bụng, tiêu chảy khi uống nhiều, loại bỏ được mùi hơi tanh và hắc của đậu...
Hai điều tuyệt đối tránh khi uống nước đậu đen
Cho thêm nhiều đường và đá lạnh
Nhiều người có thói quen cho thêm đường hoặc uống nước đậu đen cùng đá lạnh để tăng cảm giác ngon miệng, giải nhiệt nhanh trong ngày hè. Tuy nhiên, theo lương y Bùi Đắc Sáng, cách sử dụng này không thực sự tốt cho sức khỏe nếu dùng thường xuyên.
Ông cho biết đậu đen vốn đã có tính mát tự nhiên, khi nấu lên có tác dụng thanh nhiệt và hỗ trợ giải độc cơ thể. Vì vậy, sau khi nấu chín, người dùng chỉ cần để nước nguội rồi sử dụng là phù hợp. Việc cho quá nhiều đường có thể làm giảm lợi ích của thức uống, trong khi dùng cùng nhiều đá lạnh dễ gây ảnh hưởng không tốt tới hệ tiêu hóa, đặc biệt với người có cơ địa nhạy cảm hoặc thường xuyên bị lạnh bụng.
Theo khuyến cáo, nước đậu đen nên được dùng ở nhiệt độ vừa phải, hạn chế thêm đường để giữ được giá trị dinh dưỡng và phát huy tốt hơn công dụng vốn có của loại hạt này.
Việc cho quá nhiều đường sẽ làm tăng nhiệt, khiến cơ thể nóng hơn, gây tích mỡ, thừa cân, dễ béo phì.
Uống thay nước lọc cả ngày
Vị Lương y cho rằng, nước đậu đen rất tốt nhưng không phải loại nước có thể dùng để uống thay nước lọc cả ngày. Chỉ nên uống pha loãng với lượng vừa phải, một ngày một cốc hoảng 250ml là đủ.
TS.BS Phan Bích Nga - Giám đốc Trung tâm khám tư vấn dinh dưỡng trẻ em (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) từng chia sẻ, việc dùng nước đỗ đen uống thay nước lọc sẽ làm ảnh hưởng tới khả năng hấp thu của các chất trong cơ thể. Trong đỗ đen có chứa nhiều chất phytate gây cản trở hấp thụ các chất khoáng khác như đồng, kẽm… ức chế một số enzyme tiêu hóa. Đặc biệt, với trẻ nhỏ khi không được bổ sung đủ vi chất dễ dẫn tới biếng ăn, suy dinh dưỡng và thấp còi.
Ngoài ra, những người có cơ địa ở thể hàn, hay tiêu chảy, người đang sử dụng các loại thuốc điều trị bệnh, người bệnh thận, người huyết áp thấp cũng không nên sử dụng nước đậu đen.
