Suy giảm trí nhớ không còn là câu chuyện riêng của người cao tuổi mà đang dần trở thành nỗi lo chung của nhiều thế hệ. Điều đáng mừng là chỉ với vài thay đổi nhỏ trong ly nước uống hay bữa ăn hàng ngày, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động làm chậm quá trình sa sút trí nhớ ngay từ hôm nay.
Uống cà phê, trà với lượng vừa phải góp phần bảo vệ não bộ
Một nghiên cứu theo dõi hơn 131.000 người trong suốt 43 năm được công bố trên tạp chí JAMA, đã hé lộ mối liên hệ bất ngờ giữa caffeine và nguy cơ suy giảm trí nhớ. Kết quả cho thấy nhóm uống đều đặn 2 - 3 tách cà phê chứa caffeine mỗi ngày giảm tới 18% nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ so với người tiêu thụ rất ít hoặc không dùng caffeine.
Ngoài ra, người uống 1 - 2 tách trà có caffeine mỗi ngày có thể giảm khoảng 15% nguy cơ suy giảm trí nhớ. Đáng chú ý, nghiên cứu chỉ rõ cà phê không chứa caffeine gần như không tạo ra khác biệt nào, củng cố giả thuyết rằng chính caffeine mới là "nhân vật chính" đứng sau hiệu ứng bảo vệ não bộ này.
Uống 2 - 3 tách cà phê chứa caffeine mỗi ngày có thể giảm nguy cơ sa sút trí nhớ.
Vì sao caffeine có thể hỗ trợ não bộ?
Về mặt cơ chế, các chuyên gia lý giải caffeine có khả năng ức chế thụ thể adenosine - một yếu tố liên quan mật thiết đến phản ứng viêm và quá trình truyền tín hiệu của các tế bào thần kinh. Trong các thí nghiệm liên quan đến Alzheimer, việc "khóa" thụ thể này còn giúp hạn chế sự tích tụ protein amyloid - dấu hiệu đặc trưng thường thấy ở người bệnh.
Ngoài ra, caffeine còn gián tiếp bảo vệ trí nhớ bằng cách cải thiện độ nhạy insulin và tăng cường lưu thông máu lên não. Dù vậy, đây vẫn là một nghiên cứu quan sát, chưa thể khẳng định chắc chắn caffeine là nguyên nhân trực tiếp làm giảm nguy cơ sa sút trí nhớ.
Loại trà, cách pha cà phê hay cơ địa mỗi người đều là biến số chưa được phân tích sâu. Không phải ai cũng hợp với caffeine, người dễ mất ngủ, tim đập nhanh hay có bệnh nền tim mạch nên cân nhắc liều lượng phù hợp thay vì lạm dụng.
3 nhóm thực phẩm âm thầm làm suy giảm trí nhớ
Bên cạnh bổ sung các dưỡng chất có lợi, việc nhận diện thực phẩm cần tránh cũng quan trọng không kém nếu muốn bảo vệ não bộ. Nhà thần kinh học người Mỹ Robert Love đã chỉ ra 3 nhóm thực phẩm quen thuộc nhưng lại là tác nhân gây suy giảm trí nhớ theo thời gian.
Đầu tiên là nhóm dầu hạt và thực phẩm siêu chế biến. Dầu đậu phộng, dầu cải, dầu ngô hay các loại dầu thực vật tinh luyện thường được chế biến ở nhiệt độ cao, sinh ra hợp chất gây viêm - yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến Alzheimer. Đồ ăn nhanh, bánh quy, snack công nghiệp cũng nằm trong "danh sách đen" vì thường chứa các loại dầu này.
Thứ hai là đường tinh luyện. Khác với đường tự nhiên trong trái cây vốn có lợi cho não, đường tinh luyện dễ làm tăng insulin và đường huyết, kéo theo phản ứng viêm gây tổn hại tế bào thần kinh.
Cuối cùng, rượu bia được xem là tác nhân trực tiếp bào mòn trí nhớ và gây rối loạn giấc ngủ. Theo Robert Love, rượu còn có thể làm ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật đường ruột vốn có mối liên hệ với não bộ. Vì vậy, uống rượu thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến trí nhớ mà còn có thể gây bất lợi cho sức khỏe thần kinh.
Dầu hạt tinh luyện, đường và rượu bia là ba loại thực phẩm gây suy giảm trí nhớ.
Chủ động phòng ngừa để trí nhớ không "xuống dốc" sớm
Suy cho cùng, suy giảm trí nhớ không phải xuất hiện trong một sớm một chiều mà là kết quả tích lũy sau nhiều năm ăn uống và sinh hoạt. Một ly cà phê hay trà vừa đủ có thể là "lá chắn" hữu ích, nhưng sẽ vô nghĩa nếu đi kèm chế độ ăn nhiều dầu, đường tinh luyện và rượu bia.
Theo khuyến nghị của các chuyên gia, bạn không cần kiêng khem tuyệt đối mà quan trọng là ý thức rõ tác động của từng loại thực phẩm lên não bộ. Hãy ưu tiên rau xanh, trái cây hữu cơ, cá béo và các loại hạt tự nhiên để giảm viêm, cải thiện trí nhớ cũng như giữ cho tinh thần luôn minh mẫn, tỉnh táo theo thời gian.
