Buổi sáng là thời điểm khá dễ nhận ra những thay đổi bất thường của cơ thể. Sau một đêm không ăn uống, nghỉ ngơi và đi tiểu, màu sắc nước tiểu, tình trạng khuôn mặt, mắt cá chân hay cảm giác khi thức dậy có thể phần nào phản ánh tình trạng sức khỏe.
Tuy nhiên, một dấu hiệu đơn lẻ không đồng nghĩa với bệnh thận. Nhiều biểu hiện còn có thể xuất hiện do uống ít nước, ăn mặn, thiếu ngủ hoặc sinh hoạt thất thường. Điều đáng chú ý là những thay đổi kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm nhiều triệu chứng khác.
1. Nước tiểu buổi sáng thay đổi rõ rệt
Sau một đêm, nước tiểu thường đậm màu hơn bình thường vì cơ thể không được bổ sung nước trong nhiều giờ. Nếu sau khi uống đủ nước mà nước tiểu vẫn thường xuyên có màu rất đậm, đục hoặc có những thay đổi bất thường, bạn nên theo dõi thêm.
Đặc biệt, tình trạng nước tiểu có nhiều bọt và lớp bọt tồn tại lâu, xuất hiện lặp đi lặp lại có thể liên quan đến lượng protein trong nước tiểu. Đây là một trong những dấu hiệu cần được kiểm tra nếu kéo dài, bởi tổn thương ở thận có thể khiến protein bị lọt qua màng lọc vào nước tiểu.
Nếu nước tiểu có màu đỏ, nâu hoặc nghi ngờ có máu, không nên chỉ uống thêm nước rồi bỏ qua. Máu trong nước tiểu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau ở đường tiết niệu và cần được bác sĩ đánh giá.
2. Thức dậy với khuôn mặt hoặc vùng quanh mắt bị phù
Một buổi sáng thức dậy thấy mí mắt hơi sưng có thể chỉ là hậu quả của việc ăn mặn vào tối hôm trước, ngủ không đủ giấc hoặc nằm ở một tư thế trong thời gian dài.
Nhưng nếu tình trạng phù quanh mắt xuất hiện thường xuyên, đặc biệt là phù không rõ nguyên nhân và đi kèm những thay đổi về nước tiểu, bạn nên chú ý hơn. Thận có vai trò quan trọng trong việc cân bằng nước và muối trong cơ thể, vì vậy một số vấn đề về chức năng thận có thể liên quan đến tình trạng giữ nước.
Phù cũng có thể xuất hiện ở bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân. Nếu hiện tượng này kéo dài, tăng dần hoặc xuất hiện cùng khó thở, tăng huyết áp, mệt mỏi bất thường, cần đi khám thay vì tự đoán nguyên nhân.
3. Thức dậy vẫn mệt dù đã ngủ đủ
Cảm giác mệt mỏi vào buổi sáng khá phổ biến và không phải cứ mệt là có vấn đề về thận. Thiếu ngủ, căng thẳng, làm việc quá sức hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác cũng có thể gây ra tình trạng này.
Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên ngủ đủ nhưng sáng dậy vẫn kiệt sức, thiếu năng lượng, khó tập trung và tình trạng kéo dài, đây là biểu hiện không nên bỏ qua.
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc loại bỏ các chất thải và cân bằng nhiều yếu tố trong máu. Một số người có thể cảm thấy mệt mỏi, yếu sức hoặc giảm khả năng tập trung. Dù vậy, những triệu chứng này không đặc hiệu cho bệnh thận và cần xét nghiệm mới có thể xác định nguyên nhân.
4. Thức dậy với miệng khô và khát nước bất thường
Khát nước sau một đêm ngủ là chuyện bình thường, nhất là khi phòng ngủ nóng hoặc hôm trước uống ít nước. Nhưng nếu sáng nào cũng khát dữ dội, miệng rất khô và cảm giác này đi kèm việc đi tiểu nhiều bất thường, bạn nên tìm nguyên nhân.
Không chỉ bệnh thận, tình trạng khát nước và tiểu nhiều còn có thể liên quan đến đường huyết, thuốc đang sử dụng hoặc những vấn đề sức khỏe khác.
Vì vậy, đừng tự kết luận rằng đây chắc chắn là dấu hiệu suy thận. Nếu triệu chứng kéo dài, xét nghiệm máu và nước tiểu có thể giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận cũng như tìm những nguyên nhân khác.
5. Thức dậy với huyết áp cao lặp lại nhiều lần
Huyết áp cao và bệnh thận có mối liên hệ chặt chẽ. Thận tham gia điều hòa lượng muối, nước và một số cơ chế ảnh hưởng đến huyết áp. Ngược lại, huyết áp cao kéo dài cũng có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận.
Nếu thường xuyên đo huyết áp vào buổi sáng và nhận thấy chỉ số cao, đặc biệt khi đã đo đúng cách trong nhiều ngày, bạn nên trao đổi với bác sĩ.
Một lần huyết áp tăng chưa đủ để kết luận bệnh. Nhưng tình trạng tăng huyết áp kéo dài cần được theo dõi nghiêm túc, nhất là ở người có tiền sử tiểu đường, tim mạch, bệnh thận hoặc đang sử dụng thuốc thường xuyên.
6. Đi tiểu nhiều lần vào ban đêm và sáng dậy vẫn bất thường
Nếu bạn thường xuyên phải thức dậy nhiều lần để đi tiểu rồi sáng hôm sau tiếp tục có cảm giác tiểu tiện bất thường, đừng vội cho rằng đó chỉ là do uống nhiều nước trước khi ngủ.
Tiểu đêm có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như uống nhiều chất lỏng vào buổi tối, tuổi tác, bệnh tuyến tiền liệt, tiểu đường, thuốc lợi tiểu hoặc một số vấn đề về tim và thận.
Điều quan trọng là nhìn vào toàn bộ triệu chứng. Nếu tiểu đêm kéo dài kèm phù, nước tiểu bất thường, mệt mỏi hoặc huyết áp tăng, bạn nên đi kiểm tra thay vì tự điều trị tại nhà.
Khi nào nên kiểm tra sức khỏe của thận?
Các dấu hiệu trên không đủ để chẩn đoán bệnh thận. Nhiều bệnh lý ở giai đoạn sớm thậm chí có thể gần như không gây triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, người có nguy cơ cao như người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, thừa cân, có tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc thường xuyên sử dụng một số loại thuốc cần trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra định kỳ.
Một số xét nghiệm thường được sử dụng để đánh giá thận gồm xét nghiệm creatinine máu, ước tính mức lọc cầu thận và xét nghiệm nước tiểu. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra khác.
Điều quan trọng nhất là không chờ đến khi xuất hiện nhiều triệu chứng mới quan tâm. Uống nước phù hợp với nhu cầu cơ thể, hạn chế ăn quá mặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết, duy trì cân nặng hợp lý, không tự ý lạm dụng thuốc giảm đau và khám sức khỏe định kỳ đều là những cách thiết thực để bảo vệ thận.
Nếu buổi sáng bạn nhận thấy nước tiểu thay đổi dai dẳng, phù bất thường, mệt mỏi kéo dài hoặc huyết áp liên tục tăng, hãy xem đó là tín hiệu để quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn. Một dấu hiệu chưa chắc là bệnh, nhưng một thay đổi lặp đi lặp lại thì xứng đáng được kiểm tra đúng lúc.
