Cá từ lâu đã được biết đến là nguồn thực phẩm vàng cho sức khỏe nhờ giàu protein, vitamin, khoáng chất và đặc biệt là axit béo Omega-3 có lợi cho tim mạch. Viện Nghiên cứu Ung thư Mỹ (AICR) cũng khẳng định ăn cá hợp lý giúp giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Tuy nhiên, không phải món cá nào cũng mang lại lợi ích như nhau. Trong nhiều trường hợp, rủi ro không đến từ bản chất của cá mà xuất phát từ ký sinh trùng, cách bảo quản, chế biến hoặc các chất ô nhiễm tích tụ. Nếu bạn thường xuyên ăn 4 loại cá dưới đây, cơ thể có thể đang phải đối mặt với nguy cơ ung thư rất cao.
1. Cá sống, gỏi cá – Nguy cơ nhiễm sán lá gan gây ung thư đường mật
Các món ăn chế biến từ cá sống hoặc tái như gỏi cá, tôm sống đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, nếu nguồn nguyên liệu là cá nước ngọt không được kiểm soát chặt chẽ, chúng sẽ tiềm ẩn nguy cơ nhiễm sán lá gan cực cao.
-
Tác hại âm thầm: Theo nghiên cứu của các chuyên gia thuộc Đại học Khon Kaen (Thái Lan) đăng trên BBC, sán lá gan sau khi vào cơ thể sẽ gây viêm mạn tính kéo dài.
-
Hậu quả: Tình trạng viêm nhiễm này qua nhiều năm sẽ âm thầm tiến triển thành ung thư đường mật – một dạng ung thư gan cực kỳ nguy hiểm. Đáng sợ là ký sinh trùng có thể nằm im trong cơ thể hàng chục năm rồi mới phát bệnh.
Lời khuyên: Hãy từ bỏ thói quen ăn gỏi cá nước ngọt, luôn tuân thủ nguyên tắc "ăn chín uống sôi".
2. Cá ướp muối – Thực phẩm gây ung thư nhóm 1 theo IARC
Cá khô, cá muối là món ăn đưa cơm yêu thích của nhiều gia đình. Thế nhưng, Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã xếp cá ướp muối vào nhóm thực phẩm có khả năng gây ung thư cao cho con người.
-
Cơ chế gây bệnh: Phương pháp muối cá truyền thống sử dụng lượng muối lớn, kết hợp phơi khô hoặc lên men khiến protein trong cá phân hủy thành các amin. Khi các amin này phản ứng với nitrit sẽ tạo ra nitrosamine – một hợp chất cực độc liên quan trực tiếp đến ung thư.
-
Mối nguy hiểm: IARC khẳng định cá ướp muối (đặc biệt là kiểu Trung Quốc) có mối liên hệ rõ ràng với ung thư vòm họng và tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
3. Cá hun khói – "Kho báu" chứa độc tố PAHs
Hương vị thơm ngon độc lạ khiến cá hun khói trở thành món nhậu khoái khẩu của nhiều người. Tuy nhiên, quá trình đốt gỗ để hun khói lại sinh ra những chất không hề có lợi cho sức khỏe.
-
Hợp chất gây hại: Chuyên trang sức khỏe Everyday Health cho biết, khi gỗ cháy không hoàn toàn, các hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) sẽ hình thành và bám vào cá.
-
Hậu quả: PAHs kết hợp với amin dị vòng được tạo ra ở nhiệt độ cao là những chất đã được chứng minh có khả năng đột biến gen và gây ung thư ở người. Bạn chỉ nên ăn món này với lượng vừa phải, tuyệt đối không ăn thường xuyên.
4. Cá chứa hàm lượng thủy ngân cao (Các loài cá săn mồi cỡ lớn)
Những loại cá nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn, có kích thước lớn và tuổi thọ dài như cá mập, cá kiếm, cá ngừ đại dương... thường tích lũy một lượng thủy ngân cực lớn trong mô cơ thịt của chúng qua thời gian.
-
Tác hại: Thủy ngân là kim loại nặng cực độc đối với hệ thần kinh và tim mạch. Khi tích tụ trong cơ thể thời gian dài, nó không chỉ gây tổn thương não mà còn làm gia tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.
-
Đối tượng cần tránh tuyệt đối: Phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú và trẻ em cần tránh xa nhóm cá này để không ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của trẻ.
Cách ăn cá thông minh để bảo vệ sức khỏe
Để vừa nhận đủ dinh dưỡng từ cá vừa an toàn, các chuyên gia khuyến cáo:
-
Liều lượng hợp lý: Nên ăn tối thiểu 2 khẩu phần cá mỗi tuần (khoảng 340g).
-
Ưu tiên cá nhỏ, cá béo lành tính: Nên chọn các loại cá nhỏ, có vòng đời ngắn nhưng giàu dinh dưỡng và ít bị nhiễm độc thủy ngân như cá hồi, cá thu trắng, cá mòi, cá trích.
