Nhiều cha mẹ khi thấy con học tập thiếu tập trung thường nghĩ ngay đến việc cho trẻ học thêm, luyện đề hoặc tìm các lớp rèn kỹ năng. Tuy nhiên, trước khi tăng thêm lịch học, một việc đơn giản có thể đáng để thử là dành thời gian cho trẻ vận động đều đặn mỗi ngày.
Hoạt động thể chất có liên quan đến nhiều khía cạnh của sức khỏe não bộ, trong đó có khả năng chú ý, kiểm soát hành vi và ghi nhớ. Đặc biệt, những bài tập vừa giúp tăng nhịp tim vừa yêu cầu trẻ quan sát, phản ứng và phối hợp cơ thể có thể tạo ra sự kích thích đa dạng cho hệ thần kinh.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không nên hiểu kết quả nghiên cứu là trẻ tập thể thao sẽ lập tức thông minh hơn. Khả năng nhận thức của trẻ chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố như giấc ngủ, dinh dưỡng, môi trường học tập, tâm lý và cách giáo dục.
1. Vận động aerobic: Cách đơn giản để trẻ tăng cường hoạt động thể chất
Nhóm đầu tiên là các bài tập aerobic với cường độ vừa phải, chẳng hạn đi bộ nhanh, chạy nhẹ, đạp xe, bơi, nhảy dây hoặc jumping jacks.
Đặc điểm chung của những bài tập này là khiến nhịp tim tăng lên trong một khoảng thời gian nhất định. Khi được thực hiện phù hợp với lứa tuổi, chúng giúp trẻ rèn sức bền, tăng cường tuần hoàn và duy trì trạng thái tỉnh táo.
Nhảy dây là một lựa chọn khá thuận tiện vì không cần nhiều dụng cụ hay không gian rộng. Trẻ có thể bắt đầu bằng những khoảng thời gian ngắn, tập trung vào việc giữ nhịp đều thay vì cố gắng nhảy thật nhanh.
Với trẻ nhỏ, cha mẹ có thể biến bài tập thành trò chơi. Trẻ 4-6 tuổi có thể nhảy tại chỗ, bước qua dây hoặc tập các động tác đơn giản trong khoảng 5-10 phút, tùy khả năng.
Trẻ lớn hơn có thể thực hiện các hiệp nhảy ngắn, xen kẽ thời gian nghỉ. Điều quan trọng là cường độ vừa sức và duy trì thường xuyên, thay vì ép trẻ tập đến kiệt sức.
Ngoài nhảy dây, chạy bộ nhẹ, đạp xe, bơi hoặc các trò chơi vận động ngoài trời cũng có thể được lựa chọn.
2. Bài tập phối hợp tay - mắt: Vừa chơi vừa rèn phản xạ
Dạng vận động thứ hai đặc biệt thú vị vì không chỉ yêu cầu cơ thể hoạt động mà còn đòi hỏi trẻ phải quan sát, phán đoán và phản ứng nhanh.
Tung - bắt bóng, đánh cầu, bóng bàn, cầu lông hay các trò chơi với bóng đều thuộc nhóm này.
Khi quả bóng hoặc cầu di chuyển, trẻ phải liên tục theo dõi bằng mắt, dự đoán hướng đi rồi điều khiển tay hoặc cơ thể để phản ứng. Quá trình đó tạo ra sự phối hợp giữa thị giác, vận động và khả năng xử lý thông tin.
Cha mẹ không nhất thiết phải đăng ký cho con một lớp thể thao chuyên nghiệp. Một trò chơi tung bóng qua lại giữa bố mẹ và con trong 5-10 phút cũng có thể trở thành hoạt động vận động thú vị.
Với trẻ nhỏ, có thể bắt đầu bằng những quả bóng mềm, kích thước lớn và khoảng cách gần. Khi trẻ thành thạo hơn, cha mẹ tăng dần khoảng cách hoặc thay đổi hướng ném để trẻ phải quan sát và phản ứng.
Với trẻ lớn, cầu lông, bóng bàn hoặc bóng rổ là những lựa chọn phù hợp nếu trẻ yêu thích.
Điều quan trọng nhất là trẻ cảm thấy đây là thời gian vui chơi chứ không phải một tiết học khác.
Kết hợp hai dạng vận động thế nào để trẻ dễ duy trì?
Một cách đơn giản là chia thời gian vận động thành hai phần.
Chẳng hạn, trẻ có thể dành khoảng 10-15 phút cho vận động aerobic, sau đó nghỉ ngắn rồi chơi thêm 10-15 phút với các hoạt động đòi hỏi phối hợp tay - mắt.
Cha mẹ cũng có thể đưa vận động vào khoảng thời gian trước khi trẻ bắt đầu học bài, miễn là trẻ có thời gian nghỉ và uống nước sau khi vận động.
Không nên quá cứng nhắc về con số 30 phút. Với trẻ chưa có thói quen vận động, bắt đầu bằng 10-15 phút mỗi ngày rồi tăng dần sẽ thực tế hơn nhiều so với việc lập một lịch tập quá nặng khiến trẻ nhanh chán.
Quan trọng hơn, hãy để trẻ có nhiều cơ hội vận động trong ngày: đi bộ, leo cầu thang, chơi ngoài trời, đạp xe, đá bóng hoặc đơn giản là tham gia những trò chơi khiến trẻ phải di chuyển.
Đừng biến thể thao thành một áp lực mới
Một sai lầm cha mẹ dễ mắc phải là khi biết vận động có lợi lại lập tức đăng ký cho con quá nhiều lớp: cầu lông, bơi, bóng rổ, võ thuật, nhảy...
Trên thực tế, tính đều đặn quan trọng hơn việc trẻ phải chơi thật nhiều môn.
Nếu trẻ thích nhảy dây, hãy để con nhảy dây. Nếu trẻ thích đá bóng, hãy cho con đá bóng. Nếu con thích chơi bóng với bố mẹ, hãy biến những phút chơi cùng nhau thành thói quen.
Vận động cũng không thể thay thế giấc ngủ, dinh dưỡng hoặc phương pháp học tập phù hợp. Và những con số như “tăng 40% trí thông minh” không nên được hiểu theo nghĩa trẻ sẽ có IQ cao hơn chỉ nhờ tập thể dục.
Điều có cơ sở hơn là hoạt động thể chất thường xuyên có thể hỗ trợ sức khỏe não bộ và khả năng nhận thức của trẻ, đồng thời giúp trẻ giải tỏa năng lượng, giảm thời gian ngồi một chỗ và hình thành lối sống lành mạnh.
Vì vậy, thay vì ngay lập tức bắt con ngồi vào bàn học thêm một giờ, cha mẹ có thể thử cho trẻ đứng dậy, ra ngoài vận động và chơi cùng con. Đôi khi, một khoảng nghỉ vận động đúng lúc lại giúp trẻ quay trở lại bàn học với trạng thái tỉnh táo và sẵn sàng hơn.
